Ads 468x60px

.

Nhà văn Nguyễn Công Hoan




Nguyễn Công Hoan là một nhà văn nổi tiếng của Việt Nam.

Ông sinh ngày 6 tháng 3 năm 1903 tại làng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, Hưng Yên,
mất ngày 6 tháng 6 năm 1977 tại Hà Nội.


Các bạn có thể đọc tại đây (lấy trên Internet)
- Các tác phẩm của Nguyễn Công Hoan,
- Các bài viết về Nguyễn Công Hoan.

Mời xem: Bách Khoa Toàn Thư mở - Wikipedia
♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣


Video: Nhà văn Nguyễn Công Hoan (Thực hiện: Trí Dũng, Ngọc Oanh, Huy Hoàng, Thúy Lành, Thùy Trang, Tuấn Anh - Trang thông tin điện tử Đài Phát thanh & Truyền hình Hưng Yên)

Featured Posts

Thứ Năm, 12 tháng 3, 2026

5b Cải lương 'Lan và Điệp' - phiên bản Thanh Kim Huệ & Chí Tâm - 2019


Cải lương 'Lan và Điệp' - phiên bản 2019
(Thanh Kim Huệ & Chí Tâm)

Soạn giả: Loan Thảo -
Đạo diễn: Gia Bảo,
cố vấn nghệ thuật NSƯT Thanh Điền




ChatGPT Giới thiệu
Vở cải lương Lan và Điệp phiên bản 2019 đánh dấu sự tái ngộ lịch sử sau 45 năm của cặp đôi nghệ sĩ tài danh NSƯT Thanh Kim Huệ (vai Lan) và nghệ sĩ Chí Tâm (vai Điệp). Đây là lần đầu tiên hai nghệ sĩ cùng đứng chung trên sân khấu để diễn trọn vẹn vở này kể từ bản thu âm kinh điển năm 1974.

Thông tin đêm diễn và địa điểm
Vở diễn do Gia Bảo làm đạo diễn, được tổ chức tại các thành phố lớn trong năm 2019:
  • TP.HCM: Công diễn vào tối ngày 17 và 18/8 tại Nhà hát Bến Thành.
  • Đà Nẵng: Diễn vào tối ngày 23/8 tại Nhà hát Trưng Vương.
  • Hà Nội: Lần đầu tiên ra mắt khán giả Thủ đô vào tháng 10/2019.
Dàn nghệ sĩ tham gia
Phiên bản 2019 quy tụ dàn nghệ sĩ gạo cội và những gương mặt tên tuổi:
  • Vai chính: NSƯT Thanh Kim Huệ (Lan) và Nghệ sĩ Chí Tâm (Điệp).
  • Các vai diễn khác:
    • NSND Hồng Nga (vai bà Phủ).
    • NSƯT Thanh Hằng (vai bà Điệp).
    • Nghệ sĩ Hồng Đào (vai Thúy Liễu).
    • Cùng sự góp mặt của các nghệ sĩ: Trọng Phúc, Minh Vương, Lệ Quyên, Bình Tinh, Gia Bảo.
Ý nghĩa của phiên bản này
  • Tái hiện ký ức: Bản thu âm năm 1974 của soạn giả Loan Thảo với giọng ca Thanh Kim Huệ và Chí Tâm vốn đã "đóng đinh" trong lòng người hâm mộ. Sự kiện năm 2019 là lần đầu tiên khán giả được thấy "bằng xương bằng thịt" cặp đôi này diễn Lan và Điệp trên sân khấu.
  • Sức hút bền bỉ: Dù đã hơn 40 năm trôi qua, giọng ca của hai nghệ sĩ vẫn được đánh giá là truyền cảm, ngọt ngào, lấy đi nhiều nước mắt của khán giả.




Soạn giả: Loan Thảo - Đạo diễn: Gia Bảo, cố vấn nghệ thuật NSƯT Thanh Điền
Vở diễn có sự tham gia của: NS Hồng Nga, NSƯT Thanh Kim Huệ, Danh ca Chí Tâm, NSƯT Thanh Điền, NSƯT Trọng Phúc, NSƯT Vũ Luân, NS Thanh Hằng, NSUT Tú Sương, NS kịch nói Hồng Đào, Danh hài Minh Nhí, NS Bình Tinh, Ca sĩ Quốc Đại, Phương Thanh, Hamlet Trương, Mai Tiến Dũng, Hoài Lâm.

Phân vai kịch bản:
NSƯT Thanh Kim Huệ (vai Lan)
Danh ca Chí Tâm (vai Điệp)
NSƯT Thanh Điền (vai Ông Phủ Trần)
NS Thanh Hằng (vai Bà Phủ Trần)
NS Hồng Nga (vai Bà Cử)
NSUT Trọng Phúc (vai Ông Tú)
Danh hải Minh Nhí (vai Bếp Sạt)
NS kịch nói Hồng Đào (vai Thúy Liễu)
Ca sĩ Quốc Đại vai Chú Tiểu
Ca sĩ Hoài Lâm vai Bé Xuân – em trai Lan

NSƯT Vũ Luân (vai Điệp), NSƯT Tú Sương (vai Lan), và ca sĩ Quốc Đại (thể hiện các đoạn hát cao trào trước cổng chùa như để thay tiếng lòng của Lan và Điệp trong giây phút chia xa).


1. “Chuyện tình Lan và Điệp” trong tiểu thuyết “Tắt lửa lòng” của nhà văn Nguyễn Công Hoan được chuyển thể thành vở cải lương lần đầu năm 1936, do soạn giả Trần Hữu Trang thực hiện. Năm 1974, soạn giả Loan Thảo dựng lại với các giọng ca: Chí Tâm (Điệp), Thanh Kim Huệ (Lan), Tú Trinh (Thúy Liễu), Hữu Phước (ông Tú - ba của Lan)... Đến nay, đây được xem là bản thu âm chuẩn mực nhất của tác phẩm.

Vở cải lương Lan và Điệp được xem là một trong các vở tuồng khuôn mẫu, kinh điển của sân khấu cải lương Việt Nam. Trong quá trình phát triển sân khấu, rất nhiều nghệ sĩ từng đảm nhận các vai diễn trong vở này, trong đó có những nghệ sĩ tên tuổi đã để lại những dấu ấn khó phai khi hóa thân vào nhân vật Lan và Điệp như: NSND Lệ Thủy, NSƯT Vũ Linh, Kim Tử Long, Thoại Mỹ, Thanh Ngân, Vũ Luân, Trọng Phúc, Tấn Giao… Trong đời sống, tác phẩm đã quá quen thuộc với khán giả mộ điệu, không ít khán giả có thể nhớ trọn vẹn từng tình tiết, những bài bản ca của cả vở tuồng.


2. Phiên bản gốc của vở cải lương “Chuyện tình Lan và Điệp” được thực hiện thu thanh vào năm 1974 sẽ được dàn dựng lại theo nguyên mẫu và giới thiệu tới khán giả thành phố Hồ Chí Minh (đêm 17-18/8/2019 tại Nhà hát Bến Thành),
Đà Nẵng (đêm 23/8/2019 tại nhà hát Trưng Vương),
Hà Nội (đêm 23/11/2019 tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ).


3. Đơn vị tổ chức chương trình "Tài danh đất Việt" giới thiệu vở cải lương “Lan và Điệp” với sự tham gia của những nghệ sĩ thế hệ đầu tiên thực hiện vở diễn này là Chí Tâm (Điệp) và Kim Thanh Huệ (Lan) cùng 40 nghệ sĩ sân khấu gạo cội của hai miền Nam, Bắc.

Điều đặc biệt ở chỗ mời được nữ NSƯT Thanh Kim Huệ hóa thân vào vai Lan và nghệ sĩ hải ngoại Chí Tâm vào vai Điệp. Đây cũng là lần đầu tiên Thanh Kim Huệ, Chí Tâm xuất hiện trên sân khấu bằng xương bằng thịt trong vai Lan-Điệp.

Vở diễn có sự tham gia diễn xuất của dàn nghệ sĩ cải lương gạo cội như: nghệ sĩ Hồng Nga, NSƯT Thanh Điền, NSƯT Trọng Phúc, NSƯT Vũ Luân, nghệ sĩ Thanh Hằng, NSƯT Tú Sương, nghệ sĩ hải ngoại Hồng Đào, danh hài Minh Nhí, nghệ sĩ Bình Tinh, ca sĩ Quốc Đại, bên cạnh sự xuất hiện của những nhân tố gây bất ngờ như Phương Thanh, Hamlet Trương, Mai Tiến Dũng và Hoài Lâm.

Đặc biệt, chương trình có sự tham gia của hai vị khách mời là NSND Minh Vương cùng với ngôi sao ca nhạc Hoài Lâm, đánh dấu sự kiện ca sĩ Hoài Lâm lần đầu tiên đóng cải lương. Trong đêm diễn tại Hà Nội, đạo diễn Gia Bảo còn mời NSUT Thanh Thanh Hiền làm người dẫn chuyện với các ca khúc “Lan và Điệp” từ 1 đến 5.

4. Vở cải lương “Lan và Điệp” do đạo diễn Gia Bảo dàn dựng, NSƯT Thanh Điền cố vấn, được dàn dựng theo nguyên mẫu vở cải lương “Chuyện tình Lan và Điệp” (phiên bản năm 1974) và có kết hợp một số công nghệ của sân khấu hiện đại như màn hình led, khói lạnh, vũ đoàn…
Chuyển thể từ bản thu âm vỏn vẹn 90 phút ngày xưa thành vở diễn sân khấu với thời lượng gấp đôi là thử thách không nhỏ. Ông bầu Gia Bảo trong vai trò đạo diễn đã khéo giải quyết bằng cách sử dụng loạt tác phẩm tân nhạc Lan và Điệp 1, 2, 3, 4 xen kẽ giữa các lớp diễn nhằm khắc họa rõ hơn câu chuyện và tâm trạng của nhân vật.
Bên cạnh đó, với sự cố vấn của NSƯT Thanh Điền, Gia Bảo cũng mạnh dạn đưa thêm những lớp diễn mới, chẳng hạn như lớp độc diễn của Tú Sương khi cô Lan trải lòng sau cánh cửa nhà chùa rất ấn tượng, hay bài vọng cổ Lan và Điệp được Vũ Luân trình bày quá hay khi Điệp đến tìm Lan trong mịt mờ sương khói chia ly. Cả sự hoạt náo tưng bừng của anh bếp Sạt hài hước do danh hài Minh Nhí thể hiện, hợp cùng nét hài rất duyên của Hồng Đào trong vai Thúy Liễu giúp khán giả thỏa mãn được phần “nhìn”, thời lượng vở diễn cũng được lấp đầy hợp lý.
Cố vấn nghệ thuật của vở - NSUT Thanh Điền cho biết sẽ giữ nguyên bản kịch bản gốc của soạn giả Loan Thảo, không thêm không bớt một lời nào. Bởi lẽ đây là vở cải lương quốc dân, khán giả đều đã thuộc nằm lòng từng câu, từng chữ. Chỉ kết cấu thêm phần âm nhạc cho các ca sĩ biểu diễn thật hợp lý để tăng thời lượng cho vở khi ra sân khấu lớn.


5. Cốt lõi cho thành công của vở diễn chính là ngôn ngữ tuyệt đẹp thấm đượm chất tự sự đặc thù của nghệ thuật cải lương. Từng lời ca con chữ do soạn giả tài hoa Loan Thảo viết nên đều được thể hiện xuất sắc bằng những giọng ca bất hủ.
Qua bao nhiêu năm, NSƯT Thanh Kim Huệ vẫn giữ nguyên phong độ, khiến người nghe tưởng chừng như vẫn là cô gái 14 tuổi năm nào lần đầu đóng vai chính. Nhiều nghệ sĩ đã thể hiện các bài hát trong Lan và Điệp, nhưng mấy ai có được chất giọng hồn nhiên, trong trẻo như vậy. Chất giọng ấy đã khắc họa nên một cô Lan thanh xuân khiến người ta yêu mến, để rồi càng yêu mến thì càng tiếc thương cho một đời hoa sớm lụi tàn. Nhất là lớp diễn tái ngộ cùng anh Điệp trong giờ phút hấp hối, chị đã thể hiện xuất sắc qua bài Tứ đại oán.
Giọng hát chan chứa tâm sự và nỗi đau, có những lúc uất nghẹn, những lúc thều thào của người sắp lìa đời nhưng vẫn tròn vành rõ chữ, từng lời từng câu đầy nội lực diễn xuất làm cả khán phòng rung động.
Hòa cùng với Thanh Kim Huệ là giọng ca đậm chất thư sinh của Chí Tâm. Anh ca diễn chừng mực, hiền lành nhưng từng làn hơi ngân rung độc đáo, phối hợp tuyệt vời với bạn diễn làm nên một bản tuyệt phối đưa cô Lan và cả khán giả đi vào cõi nhớ.




'Lan và Điệp' phiên bản 2019:
Hương xưa phai đi ít nhiều!

Linh Đoan


TTO - Trong đêm diễn đầu tiên của vở cải lương kinh điển 'Lan và Điệp' phiên bản 2019, hai nhân vật chính Chí Tâm - Thanh Kim Huệ đã nhận được những tràng pháo tay không ngớt từ người hâm mộ. Tuy nhiên, vẫn còn những điều tiếc nuối...

VIDEO:
Chí Tâm (vai Điệp) và Thanh Kim Huệ (vai Lan) trong vở cải lương Lan và Điệp - Video: GIA TIẾN

Hồng Nga vai bà Cử, Chí Tâm vai Điệp và Hồng Đào vai Thúy Liễu trong vở cải lương Lan và Điệp - Video: GIA TIẾN

Tối 17-8, tại nhà hát Bến Thành, ông bầu trẻ Gia Bảo đã trình làng với công chúng vở cải lương Lan và Điệp.

Vở đánh dấu sau 45 năm lần đầu tiên cặp đôi nghệ sĩ Chí Tâm - Thanh Kim Huệ nổi đình nổi đám với bản thâu âm năm 1974 đã bước lên sân khấu diễn trọn vẹn vở tuồng này.

Có thể nói với bản thâu âm năm đó, Chí Tâm - Thanh Kim Huệ đã làm thổn thức trái tim của biết bao người mộ điệu với mối tình ngang trái của chàng Điệp, cô Lan. Tên của nhân vật đã trở thành tên gọi để đời trong sự nghiệp của hai nghệ sĩ.

Vì sự thành công quá lớn đó mà nghệ sĩ Thanh Kim Huệ không dám nhận lời mời của bất cứ ai để bước lên sân khấu thể hiện lại vai cô Lan vì sợ không vượt qua cô Lan trong bản thâu âm.

Tuy nhiên sau 45 năm, khi Gia Bảo thuyết phục, bà đã suy nghĩ và đồng ý với mong muốn người hâm mộ sẽ được thấy một cô Lan từ bản thâu âm bước lên sàn diễn.

Điểm cộng đầu tiên của Lan và Điệp phiên bản 2019 là cảnh trí thật, đẹp, không sử dụng màn hình LED, từ ngôi nhà của cô Lan đến anh Điệp với bờ rào bông bụp, bụi chuối sau hè, bờ lau, cảnh chùa thanh tịnh. Tiếc là cảnh trí nhà ông Phủ lại chưa được đầu tư đúng mức với một tấm phông vẽ khá đơn điệu.

Hai nhân vật chính Chí Tâm - Thanh Kim Huệ xuất hiện đã nhận được những tràng pháo tay không ngớt từ người hâm mộ.

Thật ngạc nhiên, ở lứa tuổi U70, hai nghệ sĩ vẫn có thể ca sống trọn vở mà giọng hát không bị đuối, hụt hơi. Với giọng ca của mình, họ đã chứng tỏ cho người hâm mộ thấy sự độc đáo trong giọng ca của các thế hệ nghệ sĩ vàng có sự diễn cảm rất tốt.

Người nghe có khi không cần nhìn, nhắm mắt lại và lắng nghe giọng ca thôi cũng cảm được tâm trạng nhân vật, mường tượng được những diễn biến đang xảy ra.

Tuy nhiên, vở diễn trên sân khấu còn phải đáp ứng được phần nhìn. Mặc dù hai nghệ sĩ đã cố gắng, nhưng ở những phân đoạn thời trẻ, sức nặng tuổi tác cũng cản trở họ thể hiện được sự thanh xuân của anh Điệp và cô Lan.

Vì vậy, cảnh khiến khán giả có thể nghe xem "cho đã" và xúc động nhất là cảnh cuối khi Lan lâm bệnh lìa dương thế. Có thể nói từng lời ca của Chí Tâm - Thanh Kim Huệ như mải miết đưa khán giả về đúng bản thâu từ năm 1974 mà họ từng đắm đuối.

Trong vai trò cố vấn nghệ thuật cho vở diễn, nghệ sĩ Thanh Điền đã nói Lan và Điệp phiên bản 2019 giữ đúng tinh thần của bản thâu 1974 nhưng cố gắng đưa một cách kể, nhịp điệu mới vào cho phù hợp thời đại.

Lan và Điệp tập trung khá nhiều ngôi sao tên tuổi, ngoài Chí Tâm - Thanh Kim Huệ còn có các nghệ sĩ Hồng Nga, Thanh Hằng, Trọng Phúc, Tú Sương, Vũ Luân, Minh Nhí, ca sĩ Quốc Đại, Phương Thanh, Mai Tiến Dũng, Hoài Lâm, Hamlet Trương...

Giữa những lần chuyển cảnh, các ca sĩ hát bài Chuyện tình Lan và Điệp với mong muốn phả hơi thở mới vào vở diễn nhưng cách làm chưa khéo, đôi lúc hơi tham khiến vở diễn còn rời rạc, mạch cảm xúc bị đứt đoạn, không đầy đặn.

Trong vở diễn, ngoài cặp đôi Chí Tâm - Thanh Kim Huệ, khán giả còn háo hức với sự trở lại sân khấu của cô đào thương nổi tiếng Hồng Đào.

Lần này chị không làm người ta khóc mà được giao nhiệm vụ làm khán giả ghét với vai Thúy Liễu.

Tuy nhiên, vai diễn chưa thực sự ấn tượng và người hâm mộ có lẽ phải tiếp tục chờ đợi một cơ hội khác để Hồng Đào chứng tỏ đẳng cấp cô đào từng làm xao động trái tim bao khán giả yêu kịch năm xưa.

Vở cải lương Lan và Điệp sẽ còn diễn một suất tại nhà hát Bến Thành vào tối 18-8 và tại nhà hát Trưng Vương (Đà Nẵng) tối 23-8.


Linh Đoan

Thanh Hằng - Thanh Điền - Hồng Nga và Chí Tâm trong Lan và Điệp - Ảnh: GIA TIẾN
Chí Tâm vai Điệp và Thanh Kim Huệ vai Lan trong Lan và Điệp - Ảnh: GIA TIẾN
Hồng Đào - Thanh Hằng và Minh Nhí - Ảnh: GIA TIẾN
Trọng Phúc - Chí Tâm - Hồng Nga - Ảnh: GIA TIẾN
Các nghệ sĩ và khán giả chụp hình lưu niệm sau vở diễn - Ảnh: GIA TIẾN


Một số hình ảnh trong vở Lan và Điệp:


Tham khảo
  1. Khán giả cải lương “đứng ngồi không yên” khi Thanh Kim Huệ tái ngộ Chí Tâm trong “Lan và Điệp” - Trang thông tin điện tử giải trí Sandien24h.vn, 17/07/2019
  2. Phiên bản “cũ mà mới” của vở cải lương Lan và Điệp - Trang tin Điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, 17/07/2019
  3. Tái dựng vở cải lương 'Lan và Điệp' - Báo Thanh Niên, 18/07/2019
  4. NSƯT Thanh Kim Huệ: "Tôi nôn nóng sống lại với vai Lan" - Báo Người Lao Động, 18/07/2019
  5. Dựng lại cải lương Lan và Điệp - 22/07/2019
  6. Đạo diễn Gia Bảo: 'Cái kết mới của Lan và Điệp sẽ đem lại nhiều cảm xúc' - Báo điện tử Thể thao & Văn hóa, 24/07/2019
  7. NSƯT Thanh Kim Huệ và Chí Tâm lấy nước mắt khán giả trong vở “Lan và Điệp” - Báo điện tử Dân trí, 18/08/2019
  8. Thanh Kim Huệ - Chí Tâm tái hợp "Lan và Điệp" sau 45 năm - Báo Người Lao Động, 18/08/2019
  9. Hồng Đào gây bất ngờ khi hóa nhân vật đanh đá, Hoài Lâm nỗ lực hát cải lương 'Lan và Điệp' - BÁO ĐIỆN TỬ VTC NEWS, 18/08/2019
  10. 'Lan và Điệp' phiên bản 2019: Hương xưa phai đi ít nhiều! - Báo Tuổi Trẻ, 18/08/2019
  11. 'Lan và Điệp' như mới hôm qua - Báo Thanh Niên, 19/08/2019
  12. Hơn 40 năm, "Lan và Điệp" vẫn trẻ trung, ngọt ngào - Báo Người Lao Động, 19/08/2019
  13. Thanh Kim Huệ - Chí Tâm tái hợp 'Lan và Điệp' sau 45 năm - Nhà hát Trưng Vương Đà Nẵng, 23/08/2019
  14. Dựng lại vở cải lương "Lan và Điệp" - Báo Quảng Nam, 28/08/2019
  15. Lan và Điệp 'gặp lại' sau 45 năm - Báo điện tử Tiền Phong, 24/08/2019
  16. Vở cải lương “Lan và Điệp” lần đầu tiên ra mắt khán giả Hà Nội - Báo điện tử Tuổi trẻ Thủ đô, 21/10/2019
  17. Làm sống lại vở cải lương “Lan và Điệp” - Báo điện tử Kinh tế & Đô thị, 22/10/2019
  18. Tái dựng phiên bản gốc vở cải lương "Chuyện tình Lan và Điệp" - Báo Khánh Hòa điện tử, 22/10/2019
  19. Nghệ sĩ Chí Tâm: Tôi quên đi tuổi tác để hát 'Lan và Điệp' sau 45 năm - Báo Thanh Niên, 09/12/2019
  20. Thanh Kim Huệ nhớ lần đầu thu âm 'Lan và Điệp' - VnExpress, 3/2/2020
  21. Thanh Kim Huệ: 'Nàng Juliet' của nghệ thuật sân khấu Việt - Trọng Thịnh, Báo điện tử Tiền Phong, 16/07/2021
  22. Thanh Kim Huệ - người hóa thân nàng Lan huyền thoại của cải lương - Tạp chí điện tử Phụ nữ Mới, 24/12/2021
  23. Nghệ sĩ Chí Tâm: 'Không có Chí Tâm, Thanh Kim Huệ sẽ không đóng vai Lan' - Báo điện tử Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh, 26/12/2021
  24. Sao Lan đành lòng "cắt đứt dây chuông"! - Báo Vĩnh Long, 28/12/2021
  25. Lan và Điệp - Huyền thoại tình yêu - Mytour

Thứ Ba, 10 tháng 3, 2026

Nhà văn Nguyễn Công Hoan (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)


Nhà văn Nguyễn Công Hoan (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Phạm Tiến Minh


Nhắc đến Nguyễn Công Hoan, người ta nhớ ngay đến một bậc thầy của truyện ngắn hiện thực phê phán, với những tác phẩm châm biếm sâu cay, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng bạn đọc. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn Nguyễn Công Hoan.





1. Tiểu sử
Nguyễn Công Hoan sinh ngày 6 tháng 3 năm 1903 tại Hưng Yên, mất ngày 6 tháng 6 năm 1977 tại Hà Nội. Ông quê gốc ở làng Xuân Cầu, tổng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên).

– Nguyễn Công Hoan sinh ra trong một gia đình Nho học thất thế. Chính vì thế khi còn bé Nguyễn Công Hoan đã được tiếp thu rất nhiều những câu thơ,
câu văn mang tính chất châm biếm các tầng lớp, quan lại cường hào bắt dân nghèo. Và sau này khi đi theo sự nghiệp văn chương, Nguyễn Công Hoan chuyên viết về thể loại châm biếm sâu cay.

– Về học vấn, năm 1926, Nguyễn Công Hoan tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm, mở đầu cho con đường dạy học song song với sự nghiệp cầm bút, để sau này trở thành một cây bút hiện thực phê phán nổi bật trong văn học Việt Nam hiện đại.


2. Sự nghiệp
Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm năm 1926, Nguyễn Công Hoan bắt đầu sự nghiệp dạy học, từng giảng dạy ở nhiều nơi như Hải Dương, Nam Định, Lào Cai, cho đến khi Cách mạng tháng Tám 1945 bùng nổ.

– Sau cách mạng, ông giữ các chức vụ quan trọng như Giám đốc kiểm duyệt báo chí Bắc Bộ, Giám đốc Sở Tuyên truyền Bắc Bộ.
Sau đó, Nguyễn Công Hoan gia nhập Vệ quốc quân, làm biên tập viên báo Vệ quốc quân, trở thành Giám đốc Trường Văn hóa quân nhân, đồng thời là chủ nhiệm kiêm biên tập tờ Quân nhân học báo.
– Từ năm 1948, ông chính thức trở thành đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Đến năm 1951, Nguyễn Công Hoan tham gia Trại tu thư ngành giáo dục, biên soạn sách giáo khoa và bộ Sử Việt Nam hiện đại từ Pháp thuộc đến 1950 cho lớp 7 hệ chín năm.

– Sau năm 1954, ông giữ trọng trách Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa đầu tiên (1957–1958), và tiếp tục làm Ủy viên Ban Thường vụ trong Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam các khóa sau. Bên cạnh đó, ông còn là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, góp phần tích cực vào việc xây dựng và phát triển nền văn nghệ cách mạng.


3. Phong cách sáng tác
Khác với Nam Cao, người nhìn cuộc sống con người như một chuỗi ngày mòn mỏi, tha hóa, hay Vũ Trọng Phụng, người thấy đời chỉ toàn vô nghĩa, bỉ ổi, Nguyễn Công Hoan lại nhìn xã hội như một sân khấu hài kịch. Trong bối cảnh xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, nơi mọi giá trị bị đảo lộn, tất cả trở nên lố lăng, kệch cỡm, ông đã khéo léo vạch trần sự giả dối, lừa bịp, tạo nên những tình huống cười ra nước mắt, vừa hài hước vừa xót xa.

– Chính con gái ông, bà Lê Minh, đã từng viết trong hồi ký rằng:
“Khi nhiều nhà văn đương thời vẫn đắm chìm trong chủ nghĩa lãng mạn, với những tác phẩm mang đậm chất huyền ảo như Hồn bướm mơ tiên, thì cha tôi đã kiên định chọn cho mình một con đường riêng biệt.”
Con đường đó là trào phúng, là lấy tiếng cười để phanh phui những bất công, vạch mặt bọn cường hào, quan lại tham lam, địa chủ tàn bạo và tư sản vô lương tâm.

– Không chỉ trong nước, phong cách độc đáo của ông còn được quốc tế ghi nhận.
GS.TS văn học người Nga Nikulin đã tôn vinh Nguyễn Công Hoan là “bậc thầy của truyện ngắn châm biếm.” Với hàng trăm truyện ngắn trào lộng, ông đã mở ra những bức tranh sinh động về xã hội thực dân nửa phong kiến, phơi bày những góc tối của đời sống đương thời.

– Nguyễn Công Hoan đặc biệt thành công trong việc dựng lên một thế giới nhân vật đa dạng, từ phu phen, dân quê, thợ thuyền đến lý dịch, địa chủ, quan lại, nghị viện, dân biểu, tư sản, giáo chức, mỗi nhân vật đều có cá tính riêng, nổi bật trên phông cảnh xã hội mục nát. Hành động và lời nói của họ không chỉ mang lại tiếng cười thoải mái, hài hước, mà còn chất chứa nụ cười châm biếm, mỉa mai, thậm chí là tiếng cười cay đắng, phẫn nộ, phản ánh sâu sắc những bất công và nghịch lý của thời cuộc.

– Như vậy, tiếng cười trong tác phẩm của Nguyễn Công Hoan không chỉ để mua vui mà chính là một vũ khí nghệ thuật sắc bén, vừa tố cáo, vừa lay động lương tri, thể hiện tấm lòng nhân ái, niềm cảm thương sâu sắc của ông đối với số phận những con người nhỏ bé trong xã hội.


4. Giải thưởng và vinh danh
Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật.

- Năm 1936, truyện dài “Tắt lửa lòng” của nhà văn Nguyễn Công Hoan đã được soạn giả nổi tiếng Trần Hữu Trang chuyển thể thành vở cải lương nổi tiếng Lan và Điệp.

- Nhà văn Nguyễn Công Hoan là một trong số nhân vật Việt Nam có mặt trong cuốn Từ điển Bách khoa toàn thư của Liên Xô từ thập niên 1960.
- Tên tuổi của ông sau này đã được đặt tên cho những con đường như con đường Nguyễn Công Hoan tại hà Nội, đoạn giữa hai phố Ngọc Khánh và Nguyễn Chí Thanh.

Tại thành phố Đồng Hới, Quảng Bình có con đường mang tên Nguyễn Công Hoan ở phường Bắc Lý.

Tên ông được đặt tên trường Trường THPT Nguyễn Công Hoan tại Hưng Yên.


5. Tác phẩm tiêu biểu


6. Nhận định, đánh giá
Lê Thị Đức Hạnh:
“Nguyễn Công Hoan cũng đã sống ở nông thôn trong nhiều năm, ông chịu khó quan sát nên có nhiều hiểu biết về nông thôn. Ông sáng tác nhiều truyện về đề tài này.”
– Trương Chính:
“Nguyễn Công Hoan là một anh pha trò và một anh pha trò đậm. Anh pha trò ấy đã hiểu nghề, đã thành thạo lắm.”
– Nhà phê bình văn học đầu ngành như Nguyễn Huệ Chi và Phong Lê:
“Cái cười của Nguyễn Công Hoan là một phương tiện đả kích… có sức công phá thật mạnh mẽ. Đôi lúc ta còn bất chợt thấy trong cái cười hài hước của ông một chút ngậm ngùi, một tình thương có thể nói là kín đáo.”
– Nguyễn Hoành Khung:
“Truyện ngắn trào phúng của Nguyễn Công Hoan là hiện tượng chưa có tới hai lần trong văn học Việt Nam”.
– Phạm Quỳnh:
“Truyện viết hay như Tây”.
– Từ điển Bách khoa Việt Nam:
“Có thể nói Nguyễn Công Hoan là ngọn cờ đầu của văn học hiện thực phê phán Việt Nam…
Nguyễn Công Hoan đến với chủ nghĩa hiện thực bằng văn học trào phúng.
Từ những truyện đầu tiên, ông đã tìm đề tài trong những người nghèo khổ, cùng khốn của xã hội.”
– Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam:
“Nói đến Nguyễn Công Hoan trước hết là nói đến một bậc thầy truyện ngắn trong văn học Việt Nam hiện đại.
Thế giới truyện ngắn Nguyễn Công Hoan đa dạng, phong phú như một “bách khoa thư”, một “tấn trò đời” mà đặc trưng là xã hội phong kiến của thực dân ở Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20.
Truyện ngắn Nguyễn Công Hoan có nhiều nét gần với truyện cười dân gian, tiếp thu được truyền thống lạc quan của nhân dân muốn dùng tiếng cười như một “vũ khí của người mạnh” để tống tiễn cái lạc hậu, cái xấu xa vào dĩ vãng…”.





Thứ Tư, 25 tháng 2, 2026

Một đời văn lực lưỡng NGUYỄN CÔNG HOAN (GS. Phong Lê)


Một đời văn lực lưỡng
NGUYỄN CÔNG HOAN

Trong "85 chân dung văn hóa - văn chương Việt (tập 1)"
GS. Phong Lê


Tính từ những năm 1920 cho đến nay, Nguyễn Công Hoan vẫn cứ là nhà văn thuộc trong số không nhiều người thật sự được quen biết và được nhắc nhở trong dư luận của nhiều thế hệ bạn đọc. Ông bắt đầu được chú ý từ những truyện trong tập Truyện thế gian của Tản Đà thư cục, năm 1922; rồi Kiếp hồng nhan, năm 1923; để trở nên nổi tiếng với những chuyện đời trong chuyên mục “Xã hội ba đào ký”, thời An Nam tạp chí cũng của Tản Đà đầu những năm 1930. Và đến hôm nay, sau bao nhiêu biến thiên xã hội, ông vẫn tiếp tục là nhà văn thân quen của nhiều thế hệ bạn đọc, trong số đó không ít người đã từng qua một tuổi trẻ hoặc tuổi học đường sớm biết đến Nguyễn Công Hoan, qua Bước đường cùng và các truyện ngắn được chọn lọc trong chương trình văn học ở nhà trường.

Cố nhiên ở mọi thời kỳ, sự quan tâm của bạn đọc đối với Nguyễn Công Hoan là có khác nhau. Nguyễn Công Hoan xuất hiện với một bút pháp lạ, một cách nhìn lạ, một giọng điệu lạ, hài và bi, cười cợt và nghiêm trang, đùa mà tỉnh táo, đã được báo hiệu ngay từ Kiếp hồng nhan (1923). Rồi Nguyễn Công Hoan với truyện ngắn và truyện dài, dồn dập và xen kẽ, chuyển dịch qua bao xu hướng nghệ thuật trong những năm 1930. Nhà văn muốn tỏ ra trung thành với chủ nghĩa hiện thực trào lộng trong truyện ngắn lại rất nghiêm trang, mực thước trong Tấm lòng vàng, Cô làm công... Chủ nghĩa lãng mạn tưởng như xa lạ với Nguyễn Công Hoan, khi nhà văn cố tình trở về với các khuôn mẫu cổ điển, để chống lại Đoạn tuyệt của Nhất Linh, trong Cô giáo Minh, lại là người đẫm ướt trữ tình và nước mắt lãng mạn trong Tắt lửa lòngLá ngọc cành vàng. Thanh đạm u trầm trong một khí hậu hoài cổ nhằm dẫn dắt con người vào một thời xưa, trong lúc Bước đường cùng lại rất quyết liệt phanh phui, lật tẩy hiện tại - sách bị cấm mà thành danh to, năm ngàn bản hết veo và được in đi in lại nhiều lần... Nguyễn Công Hoan, tóm lại, đó là người viết dường như muốn có một mục tiêu để trung thành, để chung thủy, nhưng lại nhiều đổi thay, chuyển dịch và không ít giọng điệu. Có phải vậy chăng cùng lúc có ở trong ông vừa khách quan vừa chủ quan, vừa mới vừa cũ, vừa hoài cổ vừa cách tân, vừa hiện thực vừa lãng mạn, vừa cổ điển vừa tự nhiên và cả tự nhiên chủ nghĩa... Vậy là, phải chăng về cái gọi là “phức tạp”, qua con mắt người đương thời và hậu thế, thì xem ra Nguyễn Công Hoan cũng có mặt nổi danh không kém Nguyễn Tuân.

Nhưng rút lại thì cái lớn, cái duyên và có thể là cả cái may, của Nguyễn Công Hoan là ở đâu và lúc nào ông cũng được quan tâm. Có thể nói ông là nhà văn chưa bao giờ bị lãng quên. Ông là người thường xuyên được nhắc nhở. Quả là trong làng văn Việt Nam hiện đại, người có vị trí như Nguyễn Công Hoan không phải thật quá hiếm hoi. Nhưng có người danh đang như cồn, bỗng bị quên ngay. Có người rất thực tài nhưng chịu rất nhiều thăng trầm. Có người chịu một số phận âm thầm thật lâu rồi mới sáng sủa dần lên. Còn ông, nhà văn Nguyễn Công Hoan thì lúc nào cũng là người hiện diện cùng độc giả. Tham gia cách mạng, hoạt động ở nhiều cương vị, cho đến hết cuộc kháng chiến chống Pháp, trở về hòa bình, ông là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đầu tiên từ khi có Hội, năm 1957, cương vị ấy ở ông gợi nhớ chức danh Tổng Thư ký Hội Văn nghệ của Nguyễn Tuân trước đó gần một thập niên trong Đại hội lần thứ nhất Hội Văn nghệ Việt Nam. Những chọn lựa của lịch sử và nghề nghiệp quả thật là tinh. Nghề và nghiệp, danh và thực, quả đã tìm được sự hội tụ ở những người viết có bản lĩnh, có chân tài. Qua hai hiện tượng trên, ở hai cương vị đại diện: một cho chủ nghĩa lãng mạn, một cho chủ nghĩa hiện thực, tôi thấy thật thú vị về sự gặp gỡ của hai phong cách lớn trong văn học Việt Nam hiện đại.

Nhà văn Chủ tịch Hội Nguyễn Công Hoan đã khẩn trương trở về với vốn sở trường của mình qua một loạt các tiểu thuyết dài dồn dập, hơn bất cứ ai, trong giao điểm những năm 1950 và 1960: Tranh tối tranh sáng (1956), Hỗn canh hỗn cư (196l). Đống rác cũ, tập I (1963) như là một sự tổng hợp và nâng cao, trong quy mô sử thi, theo cách nói quen thuộc của chúng ta những năm trước đây, để có thể đồng thời diễn đạt cho được cả hai mặt: mặt tối tăm bi thảm và mặt cách mạng của cuộc đời cũ. Mặt tối tăm, dường như hầu hết những gì ông đã viết trước năm 1945 có thể xem là một tập đại thành; còn mặt sáng sủa, mặt cách mạng của xã hội cũ thì có dễ đến bây giờ ông mới có chủ trương và có quyết tâm trong một nỗ lực nhận thức rất cao. Còn nhớ có lần ông nói: “Tôi vẽ người xấu nhạy hơn người tốt. Bởi vì tôi vốn bi quan nên nhìn mọi vật bằng con mắt hoài nghi, chỉ thấy phía xấu. Phía xấu dễ nhập tâm hơn phía tốt”.

Vậy là có phải đến bây giờ mới là lúc ông thấy cần và ông có điều kiện thể hiện mình trên cả hai thái độ: phê phán và khẳng định. Nhưng gắn cho được cả hai mặt đó vào một chỉnh thể, sao cho nó hữu cơ, cho nó nhuần nhị, có nhân và quả, hoặc vừa là nhân vừa là quả, có quan hệ và tác động theo cả hai chiều, thật là cả một sự nặng nhọc. Ấy là chưa nói những đòi hỏi theo “phép biện chứng” ở người đọc, theo lý luận về hiện thực xã hội chủ nghĩa đòi hỏi nhìn cuộc sống trong quá trình phát triển cách mạng và khẳng định mặt đang lên của hiện thực, phải đâu dễ đáp ứng được, nếu nó không tìm được lối thuận trong tạng của nhà văn.

Thiên chức nhà văn: nói cho toàn diện về hiện thực, hướng con người về phía cái tốt cái thiện, là câu chuyện ta từng bàn đi bàn lại, nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Ai cũng mong đạt cái đích cao và xa ấy. Nhưng đòi hỏi của cả một nền, cả một thời có khác với đòi hỏi riêng ở từng người. Và ở mỗi người, chuyện lực và tâm, và cả tạng nữa, có gắn bó hô ứng được với nhau không cũng còn phải tính. Một đời dài theo nghiệp văn, Nguyễn Công Hoan đã để lại cho ta một di sản lớn về nhiều mặt. Nhưng tôi lại nghĩ nếu Nguyễn Công Hoan biết chiều cái tạng riêng của mình và xã hội một thời dài cũng sẵn sàng chấp nhận, hoặc biết bao dung cái tạng ấy thì hẳn chắc sự nghiệp của ông còn lớn hơn, thậm chí lớn hơn rất nhiều. Ông cứ viết, tiếp tục với giọng trào lộng của riêng ông về cái cũ, cái ác trong xã hội cũ và cả về cái cũ, cái xấu trong xã hội mới nữa, cũng được chứ sao!

Chúng tôi là những người đọc hậu sinh trung thành và chuyên cần của nền văn chương quốc ngữ, chúng tôi càng quý trọng một trong những người đặt nền móng đầu tiên là Nguyễn Công Hoan. Cũng chính ông là người tiếp tục cần mẫn lần lượt vươn lên nhiều tầng giàn giáo của công trường văn xuôi quốc ngữ Việt Nam. Một công trường thật sự là đông đúc, nhưng những bậc thợ cả trong số đó như Nguyễn Tuân, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Thạch Lam. Khái Hưng, Tô Hoài, Nguyên Hồng... thì quả chưa phải là nhiều. Còn chưa nhiều nên mới quý. Và càng quý khi tất cả họ, khi trong con số ít ỏi ấy ở họ, lại là những chân dung rất khác nhau, những gương mặt hoàn toàn không lẫn vào nhau. Nghĩ về Nguyễn Công Hoan tôi luôn luôn nhớ đến một tiếng cười riêng, tiếng cười Nguyễn Công Hoan, tiếng cười gây cười, lập tức làm ta bật cười, cười không cản được, cười to lên hoặc tủm tỉm, nhưng rồi sau đó là một vị chát có lúc như nghẹn đắng, có lúc làm cay nơi mắt ta. Ngẫm ra thật là “sợ” cho ngữ ngôn, cho văn tự, cho chữ nghĩa Nguyễn Công Hoan: Oẳn tà roằn, Ngựa người và người ngựa, Báo hiếu - trả nghĩa cha, Cô Kếu - gái tân thời, Thế là mợ nó đi Tây... Nghĩ về Nguyễn Công Hoan tôi luôn thấy sống động cả một thế giới người thật đông đúc và cũng thật là lúc nhúc trong văn ông: những phu phen, thuyền thợ, dân quê; những địa chủ, lý dịch, cường hào; những nghị viên, dân biểu, quan lại (huyện, phủ, bố, án, tuần...); những ký, lục, phán, tham; những con buôn, tư sản, chủ thầu; những giáo chức, nghệ nhân, viết văn, làm báo; những me tây, cô đầu, kép hát; những gái điếm, con sen, thằng nhỏ; những “ván cách”, lính cơ, thày quyền; những bồi, bếp, tây trắng, tây đen... Nghĩ đến Nguyễn Công Hoan tôi nghĩ đến cả một gia tài truyện ngắn thật đồ sộ mà ông để lại; và truyện ngắn - đó mới chính là sở trường của ông, trào phúng mới là giọng điệu của riêng ông. Một thứ trào phúng rõ ràng là bắt nguồn từ gia tài dân gian và cổ điển, nhưng vẫn là rất riêng của ông, không lẫn với ai, và không ai bắt chước được.

Thế kỷ XX rồi sẽ ghi nhận tên tuổi Nguyễn Công Hoan - tác giả của hàng trăm truyện ngắn sáng giá - là người hiếm hoi, cùng với Nam Cao, Thạch Lam có công đưa thể loại dễ mà khó này lên một tầng cao thật siêu việt. Là người có một tiếng cười riêng thật đặc sắc trong một bối cảnh vốn lúc nào cũng rất cần có tiếng cười. Một cuộc sống tối tăm đau khổ, thật đáng khóc như cuộc sống trước năm 1945, vẫn cần có tiếng cười; đã có một chuỗi cười dài trong Số đỏ, lại có tiếng cười của Nguyễn Công Hoan, cùng tiếng cười trong thơ của Tú Mỡ, Đồ Phồn. Cuộc sống mới sau năm 1945, dẫu có nhiều niềm vui lớn, đâu phải đã hết cần đến tiếng cười phê phán. Cái lý đó và sự thật đó, phải chăng ta nhận ra khá muộn, khiến cho một người biết cười, một người dám cười như Nguyễn Công Hoan thật đáng giá, thế nhưng lắm lúc ông đã phải nghiêm trang. Nguyễn Công Hoan, trong cả đời văn nói chung là một người may mắn, nhưng ông cũng có đôi lúc không may. Dẫu thế, trong di sản của ông, bên những thứ đã bị quên, có nhiều giá trị sẽ là bất tử.

Thái Hà, tháng 2/1993






Thứ Hai, 16 tháng 2, 2026

ĐÊM GIAO THỪA I BOLERO I LÊ HUỆ VÀ GIANG THIÊN TƯỜNG


ĐÊM GIAO THỪA I BOLERO I LÊ HUỆ VÀ GIANG THIÊN TƯỜNG

Thơ phổ nhạc

Bài thơ "Hai phận người trong đêm giao thừa"

Cảm tác theo truyện ngắn "Người ngựa, ngựa người" của Nguyễn Công Hoan
Tác giả Lê Huệ
Đêm giao thừa gió lạnh
Phố dài hun hút đêm
Người phu xe cúi mặt
Vai còng giữa đêm thanh

Nhà ai đèn rực sáng
Tiếng cười vỡ mái tranh
Ngoài kia người kéo mộng
Bằng đôi chân mong manh

Con thơ chờ quà Tết
Vợ ngóng bếp tro tàn
Anh đi thêm chuyến nữa
Mua quà xuân cuối năm
(Đổi mồ hôi lấy ăn)

Bánh xe lăn chậm chạp
Lưng áo sờn gió sương
Mỗi bước như vay nợ
Của đất trời khắc thương

Ngã tư đêm tắt gió
Một giọng gọi khẽ khàng
Bóng người gầy trong tối
Áo mỏng run bẽ bàng

Son phai nơi khóe mắt
Tóc rối lẫn sương đêm
Tuổi xuân treo đầu gió
Rẻ như lời người thêm

"Bác chở tôi một đoạn"
Giọng mỏng tựa tơ mành
Phu xe không hỏi giá
Chỉ gật đầu đi nhanh

Xe lăn qua phố vắng
Đèn tắt dần sau lưng
Hai phận đời song bóng
Trôi giữa một đêm chung

Cô ngồi im phía sau
Tay ôm đời rách sờn
Anh kéo xe cắm cúi
Gánh đời đè lưng còng

Tiếng pháo ai vừa nổ
Vỡ một góc trời xa
Niềm vui như chuyện khác
Không phần cho hai ta

Qua thêm nhiều con phố
Khách đời vẫn biệt tăm
Đêm càng sâu càng rét
Lòng người càng xa xăm

Cô hỏi thăm phu kéo
"Nhà bác ở nơi đâu?"
Anh cười buồn không đáp
Nhà là giấc mơ sâu

Nơi bến sông gió tạt
Bánh xe dừng lặng im
Phố không còn hơi ấm
Chỉ còn đêm lặng chìm

Cô cúi đầu rất nhẹ
Túi trống rỗng như đêm
Anh nghe lòng sụp xuống
Mọi hy vọng rơi mềm

Không lời nào trách móc
Không một tiếng oán than
Hai phận cùng tay trắng
Đứng lặng giữa thời gian

Người kéo xe như ngựa
Người bán phận như hàng
Kiếp người trôi sát đất
Giữa chợ đời hoang mang

Xe quay đầu lỗi cũ
Cô bước lẫn sương mờ
Hai đường không hẹn trước
Nhưng chung một bến chờ

Đêm giao thừa vẫn trôi
Trên mâm cao cỗ đầy
Ngoài kia bao số phận
Bị quên như tro bay

Trời sáng màu tro nhạt
Giao thừa hóa ngày thường
Anh về căn xóm nhỏ
Tay trắng giữa đời sương

Con còn say giấc ngủ
Vợ quay mặt lặng thinh
Bếp lạnh hơn đêm cũ
Như lòng anh lặng thinh

Cô đi về cuối phố
Son trả lại đêm dài
Tuổi xuân treo đầu gió
Rách thêm từng sớm mai

Nếu ai nghe chuyện này
Xin đừng vội quay lưng
Ngoài kia còn bao kiếp
Kéo đời qua đêm chừng

Khi pháo hoa rực rỡ
Xin nhớ một đêm nghèo
Có người không đón Tết
Chỉ đón thêm lao đao

Thơ không xin giọt lệ
Chỉ xin một lần nhìn
Nhìn cho ra thân phận
Giữa phận người lặng thinh

Đêm giao thừa vẫn đến
Hai phận người chung sương
Không tiền, chỉ hơi ấm
Chia nhau một đoạn đường.


Lê Huệ






Bài thơ Hai phận người trong đêm giao thừa được nhạc sĩ Giang Thiên Tường phổ thành ca khúc ĐÊM GIAO THỪA. Mời các anh chị cùng thưởng thức.

Đêm giao thừa

Thơ: Lê Huệ
Nhạc: Giang Thiên Tường


SLOW WALTZ


BOLERO


TANGO 2


Người ngựa, ngựa Người - Nguyễn Công Hoan. Phim thuyết minh tác phẩm văn học


Người ngựa, ngựa Người - Nguyễn Công Hoan.
Phim thuyết minh tác phẩm văn học

Doan Dung



Chủ Nhật, 15 tháng 2, 2026

Kể lại truyện ngắn "Cái Tết của những nhà đại văn hào" - Nguyễn Công Hoan | Đọc truyện cho bé


Đọc truyện cho bé:
1. Chuyến phiêu lưu vào thế giới văn chương | Truyện ngắn "Cái Tết của những nhà đại văn hào"
2. Kể lại truyện ngắn "Cái Tết của những nhà đại văn hào" - Nguyễn Công Hoan

Kể lại truyện ngắn
"Cái Tết của những nhà đại văn hào"

Đọc truyện cho bé




Trong căn phòng trọ tồi tàn, gió mùa đông bắc rít qua khe cửa, Lê và Vũ ngồi co ro trên chiếc chiếu rách. Đã là ngày hai mươi tám Tết, nhưng trong túi họ chẳng có lấy một hào. Lê thở dài, nhìn xấp bản thảo dày cộp đặt góc bàn, thứ tài sản duy nhất mà anh coi là báu vật. Anh tự nhủ rằng, bậc đại văn hào thì không nên bận tâm đến chuyện cơm áo.

Đúng lúc đó, Trần và Nguyễn bước vào, gương mặt cũng xám xịt vì đói và lạnh. Trần cầm một tờ báo cũ, cười chua chát:

- Các cậu xem, thiên hạ đang sắm sửa Tết rộn ràng quá, còn những kẻ "bất tử" như chúng ta, dường như lại bị cái Tết bỏ quên rồi.

Nguyễn chỉ gật đầu, bụng anh đánh lô tô một hồi thay cho lời đáp.

Lê đứng dậy, đi đi lại lại trong không gian chật hẹp. Anh bắt đầu diễn thuyết về sự thanh cao của nghiệp cầm bút.

- Vũ này, cậu đừng buồn. Chúng ta nghèo tiền bạc nhưng giàu chữ nghĩa. Mai sau, khi hậu thế nhắc đến chúng ta như những vĩ nhân, ai còn nhớ đến cái bụng đói ngày hôm nay?

Vũ ngước lên, đôi mắt lờ đờ vì thiếu ngủ.

Nguyễn và Vũ nhìn nhau, rồi lại nhìn cái nồi không trên bếp lò nguội ngắt. Nguyễn lên tiếng phá tan bầu không khí viển vông:

- Thôi ông ạ, cái 'bất tử' ấy để sau đi. Bây giờ làm sao để có cái gì bỏ vào mồm cho qua ba ngày Tết đây?

Vũ gật đầu lia lịa, ý tưởng về một bữa cơm có thịt bắt đầu xâm chiếm tâm trí anh.

Trần nảy ra một sáng kiến khi nhớ đến một người bạn cũ. Anh quay sang hỏi Lê:

- Này, ông Nguyễn Công Hoan dạo này phất lắm phải không? Nghe đâu ông ấy viết chuyện ngắn bán chạy như tôm tươi, tiền nhuận bút tiêu không hết.

Lê gật đầu, đôi mắt bỗng sáng rực lên một tia hy vọng giữa đêm đông.

Cả bốn người bắt đầu bàn tán xôn xao về "đại gia" Nguyễn Công Hoan. Vũ hào hứng vẽ ra kịch bản:

- Chúng ta cứ đến thẳng nhà ông ấy. Đồng nghiệp cả, chẳng lẽ ông ấy lại nỡ để chúng ta chết đói? Chắc chắn nhà ông ấy phải có giò chả, bánh trưng, có khi còn có cả rượu ngon nữa!

Trần gật đầu tán thưởng kế hoạch ăn chực đầy nghệ thuật này.

Sáng hôm sau, dưới cơn mưa phùn lạnh thấu xương của Hà Nội, Nguyễn và Lê dẫn đầu "đoàn quân" đi tìm nhà Hoan. Họ đi bộ qua những con phố vắng, chân run lẩy bẩy nhưng lòng đầy quyết tâm. Nguyễn tự trấn an:

- Cứ nghĩ đến đĩa thịt gà nhà ông Hoan là tôi lại thấy ấm cả người.

Lê thì chỉnh lại cái cổ áo sờn, cố giữ vẻ sĩ diện cuối cùng.

Cuối cùng, họ cũng đứng trước cửa nhà Nguyễn Công Hoan. Vũ và Nguyễn hồi hộp nhìn cánh cửa gỗ. Vũ thì thầm:

- Này, nhớ nhé, chúng ta đến để 'đàm đạo văn chương', còn chuyện ăn uống chỉ là phụ thôi. Phải giữ phong thái của những nhà đại văn hào.

Nguyễn gật đầu, nhưng tiếng bụng đói của anh lại một lần nữa phản bội tinh thần cao thượng đó.

Họ gõ cửa và Nguyễn Công Hoan xuất hiện. Nhưng thay vì hình ảnh một nhà văn phong lưu, Hoan hiện ra với vẻ ngoài phờ phạc, tóc tai bù xù. Lê ngạc nhiên hỏi:

- Ông Hoan đấy à? Sao trông ông... lạ thế này?

Hoan cố nặn ra một nụ cười gượng gạo, mời các bạn vào nhà nhưng ánh mắt lại lấm lét nhìn ra cổng.

Vào trong nhà, Trần và Hoan ngồi đối diện nhau. Thay vì mùi thơm của giò chả, căn phòng chỉ có mùi giấy cũ và sự im lặng đáng sợ. Trần nhìn quanh, không thấy một dấu hiệu nào của Tết. Trên bàn, ngoài mấy xấp bản thảo bị xé dở, chẳng có lấy một hạt mứt hay miếng bánh nào để đãi khách.

Hoan thở dài, bắt đầu kể lể với Vũ:

- Các ông đến thật không đúng lúc, tôi đang phải trốn nợ đây! Thiên hạ cứ tưởng tôi giàu, nhưng nhuận bút chưa về mà chủ nợ đã đứng đầy ngõ.

Vũ nghe mà rụng rời chân tay, giấc mơ về đĩa thịt gà bỗng chốc tan thành mây khói theo lời kể của Hoan.

Bỗng nhiên, có tiếng đập cửa rầm rầm và tiếng quát tháo từ bên ngoài. Hoan giật bắn mình, vội vàng ra hiệu cho Nguyễn giữ im lặng.

- Chủ nợ đấy! Các ông bảo tôi không có nhà nhé!

Hoan nói khẽ rồi chui tọt xuống gầm giường, để lại Nguyễn đứng ngơ ngác giữa phòng với vẻ mặt dở khóc dở cười.

Lê và Trần nhìn nhau, không biết nên khóc hay nên cười trước cảnh tượng bi hài này. Lê lẩm bẩm:

- Hóa ra 'đại văn hào' nào cũng chung một số phận.

Trần thì cười nhạt, nhìn ra cửa sổ thấy những người bán hàng Tết đang thu dọn gian hàng cuối cùng. Cái đói giờ đây dường như đã bị sự trớ trêu của cuộc đời lấn át.

Khi tiếng đập cửa ngớt dần, Hoan chui ra, phủi bụi trên áo và nhìn Lê với ánh mắt cảm thông.

- Thôi, không có thịt thì ta dùng trà nhạt vậy. Chữ nghĩa chúng ta đầy bụng, sợ gì cái đói hả các ông?

Hoan rót nước mời Lê, chén trà loãng đến mức nhìn thấy cả đáy, nhưng họ vẫn nâng chén như đang dự một bữa tiệc linh đình.

Đêm giao thừa, Vũ và Nguyễn cùng các bạn ngồi lại bên nhau trong căn nhà trống không của Hoan. Tiếng pháo nổ rộn rã ngoài phố báo hiệu năm mới đã đến. Vũ cười vang:

- Chúng ta là những nhà văn bất tử, mà đã bất tử thì cần gì ăn Tết, phải không?

Những tiếng cười bi hài vang lên, xua tan cái lạnh, khẳng định một tinh thần văn chương kiên cường giữa cuộc đời đầy rẫy những nghịch cảnh.





Chuyến Phiêu Lưu Vào Thế Giới Văn Chương | Truyện ngắn Cái Tết của những nhà đại văn hào


Đọc truyện cho bé:
1. Chuyến phiêu lưu vào thế giới văn chương | Truyện ngắn "Cái Tết của những nhà đại văn hào"
2. Kể lại truyện ngắn "Cái Tết của những nhà đại văn hào" - Nguyễn Công Hoan

Chuyến Phiêu Lưu Vào Thế Giới Văn Chương |
Truyện ngắn Cái Tết của những nhà đại văn hào

Đọc truyện cho bé




Truyện ngắn 'Cái Tết của những nhà đại văn hào' được Nguyễn Công Hoan viết vào giai đoạn nào?

Trang 1: Chú Bé Tò Mò Và Câu Hỏi Lớn
Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nhỏ gần Hà Nội, có cậu bé Minh rất thích đọc truyện. Một hôm, Minh hỏi bố:

- Bố ơi, truyện ngắn 'Cái Tết của những nhà đại văn hào' của bác Nguyễn Công Hoan được viết vào giai đoạn nào ạ?

Bố cười:

- Con muốn biết hả? Để bố kể con nghe một câu chuyện thật thú vị nhé. Nhưng con phải ngồi yên, vì câu chuyện có cả những chú nhà văn nghèo nhưng rất tài giỏi!



Trang 2: Ngôi Nhà Cũ Kỹ Bên Hồ Gươm

Minh nhắm mắt lại, và bỗng dưng cậu thấy mình lạc vào năm 1940. Trước mặt là Hà Nội xưa, phố phường nhộn nhịp chuẩn bị Tết. Nhưng ở một ngôi nhà nhỏ xíu gần hồ Gươm, có bốn chú nhà văn đang ngồi co ro.

Chú Lê (nhà tiểu thuyết) than:

- Tết này nghèo quá, không có bánh chưng!

Chú Vũ (nhà thơ) cười:

- Nhưng thơ mình hay lắm, sau này bất tử cơ mà!



Trang 3: Những Chú Đại Văn Hào Nghèo

Bốn chú là: Lê, Vũ, Trần và Nguyễn. Họ gọi nhau là “đại văn hào” để tự an ủi.

Họ nghèo vì viết sách hay nhưng thời đó, thực dân Pháp kiểm duyệt gắt gao. Ai viết phê phán là bị cấm, bị xóa chữ, thậm chí bị bắt.

Chú Nguyễn nói:

- Tết này mình đi ăn chực nhà thằng Nguyễn khác đi, nó có lương nhà nước, in sách nhiều, chắc giàu!



Trang 4: Hành Trình Ăn Tết Kỳ Lạ

Bốn chú xách túi vải cũ, đi bộ qua phố. Trên đường, họ thấy trẻ con chơi pháo, nhà giàu treo đèn lồng đỏ. Nhưng bụng chú Lê réo: “Ơi đói quá!”

Họ cười:

- Chúng ta nghèo thanh cao, nghèo đáng trọng, nghèo ghi vào lịch sử văn học thế giới!



Trang 5: Đến Nhà Chú Nguyễn

Cuối cùng họ đến nhà chú Nguyễn Công Hoan. Cửa đóng im ỉm. Gõ cửa mãi, chú Nguyễn mở ra, mặt buồn thiu:

- Các anh đến đúng lúc! Vợ tôi đang chạy vay tiền trả nợ, nếu không sẽ bị kiện ra tòa. Tết này nhà tôi cũng chẳng có gì đâu!



Trang 6: Bữa Tết “Tinh Thần”

Bốn chú ôm nhau cười ra nước mắt. Chú Nguyễn nói:

- Thôi ở lại đi, mình ăn Tết chung. Nhưng chỉ bao khoản… ngủ thôi nhé! Ăn thì tự lo!

Họ nằm trên ghế ngựa, đắp chăn xù xì, bàn về văn chương. “Sau này người ta sẽ nhớ chúng ta là những nhà đại văn hào nghèo nhưng tài ba!”



Trang 7: Bí Mật Của Chú Nguyễn Công Hoan

Minh (cậu bé tò mò) hiện ra như một hồn ma nhỏ, hỏi chú Nguyễn:

- Bác ơi, bác viết truyện này khi nào vậy ạ?

Chú Nguyễn cười:

- Chú viết ngay đầu năm Canh Thìn, năm 1940 này! Một tờ báo Tết nhờ chú viết gấp. Lúc đó chú cũng nghèo, cũng bị kiểm duyệt, nên chú kể về chính những người như chú.



Trang 8: Giai Đoạn Đặc Biệt Trong Lịch Sử

Minh hỏi tiếp:

- Vậy giai đoạn nào ạ?

Chú Nguyễn giải thích:

- Đây là giai đoạn trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Nước mình còn bị Pháp đô hộ. Nhà văn viết hay nhưng khó sống, sách hay bị cấm. Chú viết truyện này để cười mà buồn, để kể về cái nghèo của những người cầm bút yêu nước.



Trang 9: Tiếng Cười Và Nước Mắt

Bốn chú nhà văn ngủ thiếp đi, mơ về một ngày mai tươi sáng. Họ mơ thấy trẻ em như Minh đọc sách của họ, cười vui vẻ. Minh thì thầm:

- Các bác nghèo nhưng các bác giàu tình yêu văn chương. Con sẽ kể lại cho mọi người!



Trang 10: Minh Tỉnh Giấc

Minh mở mắt, thấy mình đang ngồi bên bố. Bố hỏi:

- Con mơ gì mà cười thế?

Minh reo lên:

- Con mơ gặp các nhà đại văn hào! Con biết rồi ạ: “Truyện 'Cái Tết của những nhà đại văn hào' được chú Nguyễn Công Hoan viết vào đầu năm 1940, giai đoạn trước Cách mạng Tháng Tám!”



Trang 11: Bài Học Nhỏ

Bố vuốt tóc Minh:

- Đúng rồi con. Dù nghèo khó, các nhà văn vẫn viết để nói lên sự thật, để mơ về một đất nước tự do. Con thấy chưa, văn chương giống như ngọn đèn, soi sáng dù trong bóng tối.

Minh gật đầu:

- Con sẽ cố học giỏi để sau này viết truyện hay như các bác!



Trang 12: Kết Thúc Ấm Áp

Và từ đó, mỗi dịp Tết đến, Minh lại kể cho bạn bè nghe về “Cái Tết của những nhà đại văn hào”. Câu chuyện nhắc mọi người: Dù cuộc sống khó khăn, hãy giữ niềm tin, yêu văn chương, và chờ ngày mai tươi sáng.

Chúng mình cùng lắng nghe nhé.



Trong căn phòng khách ấm cúng vào một buổi tối giáp Tết, cậu bé Minh đang say xưa lật giở cuốn sách cũ của nhà văn Nguyễn Công Hoan. Cậu dừng lại ở tác phẩm "Cái Tết của những nhà đại văn hào" và tò mò nhìn sang bố, Minh hỏi:

- Bố ơi, tại sao các nhà văn trong chuyện lại ăn Tết lạ thế này ạ?

Bố mỉm cười, đặt tay lên vai Minh và bắt đầu kể về bối cảnh năm 1940 khi đất nước còn nhiều khó khăn trước Cách mạng Tháng Tám.

Bố giải thích rằng vào năm 1940, cuộc sống của những người cầm bút rất thanh bạch. Họ có thể thiếu thốn về vật chất, nhưng tâm hồn lúc nào cũng phong phú và tràn đầy tinh thần lạc quan.

Minh vừa nghe vừa lim dim đôi mắt, cậu cố tưởng tượng ra hình ảnh những con phố Hà Nội xưa cũ với những hiệu sách nhỏ và những tà áo dài bảng lảng trong xương sớm.

Bất thình lình, một luồng sáng kỳ ảo phát ra từ những trang sách. Minh cảm thấy cơ thể mình nhẹ bẫng như một sợi lông vũ. Cậu bị hút vào một vòng xoáy của thời gian, băng qua những đám mây màu mực tím và những dòng chữ uốn lượn như những con rồng nhỏ.

Khi mở mắt ra, Minh thấy mình đang đứng giữa một con phố lạ lẫm nhưng vô cùng thân thuộc qua lời kể của bố.

Hà Nội năm 1940 hiện ra trước mắt Minh với những ngôi nhà hình ống sơn vàng, những bức tường rêu phong và tiếng chuông xe đạp lanh canh. Không khí xe lạnh của ngày Tết phảng phất mùi khói pháo và hương hoa đào.

Minh ngơ ngác nhìn xung quanh, thấy một người đàn ông mặc áo dài đen, tay ôm một sấp bản thảo đang đi bộ trên vỉa hè lát gạch.

Minh chạy theo và gọi lớn:

- Bác ơi, cho cháu hỏi đây có phải là nơi các nhà văn sinh sống không ạ?

Người đàn ông dừng lại, đó chính là Ông Bút, một nhà văn có gương mặt phúc hậu và đôi mắt sáng. Ông mỉm cười hiền từ, đưa tay ra đón Minh:

- Chào cậu bé từ tương lai! Cháu đến thật đúng lúc, chúng ta đang chuẩn bị đón Tết đây.

Ông Bút dẫn Minh đi qua những con ngõ nhỏ lắt léo. Ông kể cho cậu nghe về việc các nhà văn dù nghèo, đôi khi phải cầm cố cả bộ quần áo đẹp nhất để mua mực in, nhưng họ chưa bao giờ ngừng viết. Họ viết bằng cả trái tim để thắp lên hy vọng cho một ngày mai tươi sáng hơn.

Minh chăm chú lắng nghe, trong lòng trào dâng niềm ngưỡng mộ khôn xiết.

Họ dừng lại trước một căn gác trọ nhỏ hẹp. Bên trong, một người bạn của Ông Bút là Ông Văn đang cặm cụi bên bàn viết dưới ánh đèn dầu leo lét. Dù căn phòng đơn sơ, chỉ có một chiếc chõng che và chồng sách cao ngất, nhưng nụ cười của họ lại rạng rỡ lạ thường.

Ông Văn ngẩng lên, chào đón người bạn già và vị khách nhỏ tuổi.

Ông Văn lấy ra một chiếc bánh chưng nhỏ, món quà Tết hiếm hoi mà ông vừa nhận được. Ông cắt bánh chia cho mọi người, kể cả Minh. Miếng bánh không chỉ có vị của gạo nếp, đậu xanh mà còn chứa đựng cả tình đồng nghiệp gắn bó.

Họ cùng nhau đọc những câu thơ mới sáng tác, tiếng cười vang vọng khắp gian phòng nhỏ, xua tan cái lạnh lẽo của đêm đông.

"Cháu thấy đấy, Minh." Ông Bút nói khi tiễn cậu ra cửa.

- Văn chương không chỉ là những con chữ, mà là tinh thần lạc quan và lòng yêu đời ngay cả trong nghịch cảnh. Hãy luôn giữ cho tâm hồn mình trong sáng nhé.

Ông trao cho Minh một chiếc bút lông nhỏ làm kỷ niệm. Khi Minh nắm lấy chiếc bút, luồng sáng kỳ lạ lại hiện ra một lần nữa.

Minh choàng tỉnh giấc trên ghế sofa, cuốn sách của nhà văn Nguyễn Công Hoan vẫn còn mở trên đùi. Ngoài cửa sổ, pháo hoa bắt đầu rộn ràng báo hiệu năm mới đã đến.

Bố bước vào, mỉm cười hỏi:

- Con ngủ mơ thấy gì mà cười tươi thế?

Minh nắm chặt tay lại, cảm giác như vẫn còn hơi ấm của chiếc bút lông, cậu đáp:

- Con vừa được gặp những nhà văn vĩ đại nhất, bố ạ!