Ads 468x60px

.
Hiển thị các bài đăng có nhãn Thơ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Thơ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 16 tháng 2, 2026

ĐÊM GIAO THỪA I BOLERO I LÊ HUỆ VÀ GIANG THIÊN TƯỜNG


ĐÊM GIAO THỪA I BOLERO I LÊ HUỆ VÀ GIANG THIÊN TƯỜNG

Thơ phổ nhạc

Bài thơ "Hai phận người trong đêm giao thừa"

Cảm tác theo truyện ngắn "Người ngựa, ngựa người" của Nguyễn Công Hoan
Tác giả Lê Huệ
Đêm giao thừa gió lạnh
Phố dài hun hút đêm
Người phu xe cúi mặt
Vai còng giữa đêm thanh

Nhà ai đèn rực sáng
Tiếng cười vỡ mái tranh
Ngoài kia người kéo mộng
Bằng đôi chân mong manh

Con thơ chờ quà Tết
Vợ ngóng bếp tro tàn
Anh đi thêm chuyến nữa
Mua quà xuân cuối năm
(Đổi mồ hôi lấy ăn)

Bánh xe lăn chậm chạp
Lưng áo sờn gió sương
Mỗi bước như vay nợ
Của đất trời khắc thương

Ngã tư đêm tắt gió
Một giọng gọi khẽ khàng
Bóng người gầy trong tối
Áo mỏng run bẽ bàng

Son phai nơi khóe mắt
Tóc rối lẫn sương đêm
Tuổi xuân treo đầu gió
Rẻ như lời người thêm

"Bác chở tôi một đoạn"
Giọng mỏng tựa tơ mành
Phu xe không hỏi giá
Chỉ gật đầu đi nhanh

Xe lăn qua phố vắng
Đèn tắt dần sau lưng
Hai phận đời song bóng
Trôi giữa một đêm chung

Cô ngồi im phía sau
Tay ôm đời rách sờn
Anh kéo xe cắm cúi
Gánh đời đè lưng còng

Tiếng pháo ai vừa nổ
Vỡ một góc trời xa
Niềm vui như chuyện khác
Không phần cho hai ta

Qua thêm nhiều con phố
Khách đời vẫn biệt tăm
Đêm càng sâu càng rét
Lòng người càng xa xăm

Cô hỏi thăm phu kéo
"Nhà bác ở nơi đâu?"
Anh cười buồn không đáp
Nhà là giấc mơ sâu

Nơi bến sông gió tạt
Bánh xe dừng lặng im
Phố không còn hơi ấm
Chỉ còn đêm lặng chìm

Cô cúi đầu rất nhẹ
Túi trống rỗng như đêm
Anh nghe lòng sụp xuống
Mọi hy vọng rơi mềm

Không lời nào trách móc
Không một tiếng oán than
Hai phận cùng tay trắng
Đứng lặng giữa thời gian

Người kéo xe như ngựa
Người bán phận như hàng
Kiếp người trôi sát đất
Giữa chợ đời hoang mang

Xe quay đầu lỗi cũ
Cô bước lẫn sương mờ
Hai đường không hẹn trước
Nhưng chung một bến chờ

Đêm giao thừa vẫn trôi
Trên mâm cao cỗ đầy
Ngoài kia bao số phận
Bị quên như tro bay

Trời sáng màu tro nhạt
Giao thừa hóa ngày thường
Anh về căn xóm nhỏ
Tay trắng giữa đời sương

Con còn say giấc ngủ
Vợ quay mặt lặng thinh
Bếp lạnh hơn đêm cũ
Như lòng anh lặng thinh

Cô đi về cuối phố
Son trả lại đêm dài
Tuổi xuân treo đầu gió
Rách thêm từng sớm mai

Nếu ai nghe chuyện này
Xin đừng vội quay lưng
Ngoài kia còn bao kiếp
Kéo đời qua đêm chừng

Khi pháo hoa rực rỡ
Xin nhớ một đêm nghèo
Có người không đón Tết
Chỉ đón thêm lao đao

Thơ không xin giọt lệ
Chỉ xin một lần nhìn
Nhìn cho ra thân phận
Giữa phận người lặng thinh

Đêm giao thừa vẫn đến
Hai phận người chung sương
Không tiền, chỉ hơi ấm
Chia nhau một đoạn đường.


Lê Huệ






Bài thơ Hai phận người trong đêm giao thừa được nhạc sĩ Giang Thiên Tường phổ thành ca khúc ĐÊM GIAO THỪA. Mời các anh chị cùng thưởng thức.

Đêm giao thừa

Thơ: Lê Huệ
Nhạc: Giang Thiên Tường


SLOW WALTZ


BOLERO


TANGO 2


Thứ Ba, 16 tháng 4, 2024

Bài thơ: Kép Tư Bền (Tân Quảng)


Kép Tư Bền

Tưởng nhớ nhà văn Nguyễn Công Hoan

Nguyễn Tân Quảng


Bố đang hấp hối ở nhà
Con trong rạp hát phải ra diễn trò
Ruột gan rối tựa tơ vò
Nỗi này ai thấu hiểu cho hả giời

Nghẹn ngào gạt nước mắt rơi
Bông lơn cứ phải nói cười tự nhiên
Thương cho anh kép Tư Bền
Đồng tiền hí viện xéo lên phận người

Trớ trêu là cái sự đời
Ở nhà bố chết - đây người tặng hoa
Cuộc đời nghệ sĩ xót xa
Đọc thiên truyện cũ vỡ oà niềm đau


Tân Quảng



Thứ Hai, 20 tháng 2, 2023

Phê bình văn học “cũng lắm công phu”...


Phê bình văn học “cũng lắm công phu”...

Hồng Diệu


Thế đấy! Đụng đến lý luận là mệt lắm! Trích nữa thì còn dài, nhưng cũng không cần thiết, vì tưởng đã quá đủ! Nói phương pháp luận chỉ là “công việc của triết học”, ít nhất cũng chứng tỏ người nói vừa lơ mơ về triết học, vừa lơ mơ về nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học, lại còn khá... liều nữa!

Hội nghị lí luận, phê bình văn học lần thứ 4.


1. Nếu chỉ với một “nghề chơi” thôi, mà cụ Nguyễn Du đã viết trong “Truyện Kiều”:

Nghề chơi cũng lắm công phu thì dễ ngẫm ra rằng nghề nào cũng cần “lắm công phu” cả, huống chi là chuyện phê bình văn học. Đã phê bình văn học, nhất thiết phải bỏ “lắm công phu” vào đấy.

Vấn đề là, có một số cây bút không chuyên về phê bình trong làng văn của ta, kể cả những vị được coi như “cây đa cây đề”, đôi khi vì những lý do khác nhau, đã quên mất điều này, nghĩa là họ chả cần công phu, hay để rất ít công phu vào chuyện phê bình của mình mà vẫn cứ tưởng rằng mình đúng, mình hay! Vì vậy, mới... có chuyện!

2. Ta biết, niêm luật của thơ lục bát thể hiện sự phối thanh của thể thơ này, đã được giới nghiên cứu xác nhận bằng công thức dưới đây:

Câu lục: O B O T O B
Câu bát: O B O T O B O B

Trong đó B là thanh bằng, T là thanh trắc, O có thể thanh bằng, có thể thanh trắc. Xét theo chiều ngang (của từng câu) thì bằng hay trắc thể hiện luật thơ. Xét theo chiều dọc, thì các tiếng ở vị trí 2, 4, 6 của câu lục phải lần lượt “niêm” (dính) với các tiếng ở vị trí 2, 4, 6 của câu bát (bằng niêm với bằng, trắc niêm với trắc).

Các câu lục bát không giữ niêm và luật đã nói thì gọi là lục bát biến thể, hay câu thơ thất niêm, phá niêm.

Đọc hai câu thơ này của Xuân Diệu, có thể thấy cụ thể một phần công thức trên:

Tôi cầm mùi dạ lan hương
Trong tay, đi đến người thương cách trùng

(Tuy nhiên, muốn thấy hết công thức ấy, còn phải so hai câu này với các câu lục bát khác nữa).

Kể ra, chuyện niêm luật của thơ lục bát còn những chỗ tỉ mẩn, lôi thôi, rắc rối. Nhưng hãy dừng lại ở đây, vì vấn đề mà ta sẽ bàn không nằm ngoài mấy điều vừa nói.

Tôi đọc thấy mấy lần nhà thơ Xuân Diệu nói về niêm luật trong thơ lục bát (khi phê phán thơ của mấy nhà thơ trẻ) mà lúc thì bất nhất, khi thì không chính xác. Trong quyển “Các nhà thơ cổ điển Việt Nam” tập I, Nhà xuất bản Văn học, 1981, Xuân Diệu viết về câu: Trên án sẵn có con dao:

“Đó là câu phá niêm duy nhất trong “Truyện Kiều””.

Đến quyển “Công việc làm thơ”, Nhà xuất bản Văn học, 1984, nhà thơ lại quên điều mình đã viết ấy mà lại viết:

“Trong hơn ba ngàn câu thơ Kiều, Nguyễn Du không lần nào dùng điệu lục bát biến thể”!

Không! “Truyện Kiều” đã có những lần “dùng điệu lúc bát biến thể” và cũng không chỉ có câu “phá niêm duy nhất” như nhà thơ Xuân Diệu nói. Tôi còn thấy ít nhất là ba câu nữa:

- Sao chẳng biết ý tứ gì?
- Đau đớn thay phận đàn bà!
- Tưởng bây giờ là bao giờ

(Xin đối chiếu với công thức đã dẫn).

Thiết tưởng, chỉ cần dụng công một chút thôi, chắc chắn nhà thơ đã không truyền đi cái sai về niêm luật ở trên, mà nhìn ra, đâu có khó!

3. Ít người biết rằng nhà văn Nguyễn Công Hoan (1903-1977) còn làm thơ. Có điều, thơ ông chỉ làm để tặng bạn bè. Nó cũng mang đặc điểm phong cách ở văn xuôi của ông: Hóm hỉnh, dí dỏm, và... hay. Đại loại như những câu này, trong bài “Năm Dần mừng Tú Mỡ”, viết ngày 15-2-1974:

Năm nọ, anh đi ra nước ngoài,
Về nhà, anh đi ngoài ra nước.
Chẳng hay xúp xiệc xơi thế nào,
Anh phải chữa mãi mới khỏi được.

... Thế rồi Quảng Bá lại Quảng Bá
Thì thọt vào, ra, vào, ra, vào
Tôi đi nghỉ rét lo cho anh.
Chẳng biết ra vào vì thế nào.

Thế nào? Thể lực thoái hay tiến?
Không khéo Bành Tổ phát đơn kiện
Truất chức Thường vụ Hội Nhà văn
Bắt đưa ra Hội Nhà văn... Điển...

Nhà văn Nguyễn Công Hoan lại có những lúc bình luận, tranh luận về thơ nữa. Có điều, ở lĩnh vực này cũng thấy ông đôi ba lúc... sơ hở, như trường hợp này. Bài thơ “Năm mới chúc nhau” (hay là “Chúc Tết”) của Tú Xương có năm khổ thơ, mỗi khổ bốn câu. Bốn khổ trên, các câu đầu thứ tự như sau:

- Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau
- Nó lại mừng nhau cái sự giàu
- Nó lại mừng nhau cái sự sang
- Nó lại mừng nhau đẻ lắm con

Và khổ cuối của bài thơ là:

Bắt chước ai ta chúc mấy lời
Chúc cho khắp hết cả trên đời
Vua, quan, sĩ, thứ người muôn nước
Sao được cho ra cái giống người!

Khác với nhiều nhà nghiên cứu, nhà văn Nguyễn Công Hoan cho khổ thơ cuối của bài thơ không phải của Tú Xương, mà viết:

“Đọc bốn câu này, ta phải tự hỏi: Tú Xương làm bài thơ chúc Tết này sau ai, mà lại nói là bắt chước”? (Xem: Trần Tế Xương - Về tác gia và tác phẩm, Nhà xuất bản Giáo dục, 2001, trang 511).

Thật ra, cũng không khó gì mà thấy ở bốn khổ trên, Tú Xương “mời” mọi người “Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau”... Đến khổ cuối, Tú Xương “bắt chước ai”, nghĩa là bắt chước “nó”, những người vừa chúc ở bốn khổ trên, để chúc (theo cách của mình), chả có gì vô lý để phải “tự hỏi” như trên! Nhà văn mới đọc lướt qua, không để thêm công phu mà đọc và nghĩ nữa, mới hỏi một câu... không cần hỏi, như thế!

4. Trường hợp sau đây thì thuộc về một nhà thơ cũng rất quen biết, đang đồng hành với giới văn chương của ta, cho tôi được không nói tên.

Có một cuộc tranh luận nho nhỏ mà khá sôi nổi và bất phân thắng bại về thơ chưa lâu lắm. Do khuôn khổ các tờ báo, thời gian tranh luận không được dài, một số vấn đề khơi ra hồi ấy chưa được bàn, có cả vấn đề rất sơ đẳng.

Tôi lưu ý đến chuyện này: Khi một nhà phê bình... phê một nhà thơ là đã “sai từ một vấn đề có tính chất phương pháp luận nghiên cứu”, thì một nhà thơ khác, chắc là để bênh vực bạn mình, lập tức có một kết luận tưởng chắc như đinh đóng cột rằng, nhà phê bình “đã nhầm giữa phương pháp nghiên cứu văn học với phương pháp luận, là công việc của triết học” (Báo Văn nghệ, số 42, 16-10-1999). Cũng có nghĩa nhà thơ ta muốn nói: Phương pháp luận không phải “công việc” của văn chương, không phải “công việc” của thơ, mà là công việc của triết học (!)

Vậy, ta thử xem, trước hết, các nhà triết học nói gì về vấn đề này.

Trong quyển “Từ điển triết học” do Nhà Xuất bản Sự Thật (Hà Nội) in lần đầu năm 1958, về sau tái bản nhiều lần, trong bản in lần thứ ba (1976) ở trang 753, các nhà triết học giải thích:

“Phương pháp luận:

a) Khoa học về phương pháp, về những phương pháp nghiên cứu; b) Tổng hợp những cách, những phương pháp tìm tòi trong một ngành khoa học nào đó”.

Thế là rõ. Phương pháp luận đụng đến “một ngành khoa học nào đó” nghĩa là không chỉ đụng đến riêng một ngành triết học.

Để thấy rõ hơn nữa, có thể xem quyển “Thuật ngữ nghiên cứu văn học” của Khoa Văn, Trường Đại học Sư phạm Vinh, in năm 1974. Các tác giả định nghĩa: “Phương pháp luận nghiên cứu văn học” là:

“Bộ môn nghiên cứu những phương pháp và những nguyên tắc chỉ đạo sự nghiên cứu văn học. Do sự phát triển của nghiên cứu văn học càng ngày càng tự giác về mặt phương pháp, phương pháp luận nghiên cứu văn học cần được xác lập - và thực tế đã xác lập - thành một bộ môn riêng.

“Phương pháp luận nghiên cứu văn học có quan hệ mật thiết với lý luận văn học. Mỗi quan niệm về lý thuyết văn học đều có tiềm lực phương pháp luận. Mỗi quan niệm lý thuyết được vận dụng vào sự phân tích văn học đều có giá trị phương pháp luận...

“Thuật ngữ này còn được dùng để chỉ toàn bộ những phương pháp cần thiết cho nghiên cứu văn học...” (trang 188)

Lại thấy, sau cuộc tranh luận không lâu, gần như đồng thời xuất hiện hai quyển sách mang cùng một tên: “Phương pháp luận nghiên cứu văn học”; một của Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Văn Dân (2004), một của Giáo sư - Tiến sĩ Phương Lựu (2005).

Ta thử đọc vài dòng ở quyển sách của Nguyễn Văn Dân, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội (2004):

“Bất cứ một ngành hay một bộ môn khoa học nào cũng đều không thể không có phương pháp luận của riêng mình. Và mọi người đều biết rằng, sự phát triển của một ngành khoa học phụ thuộc một phần quan trọng vào sự đóng góp của phương pháp luận nghiên cứu khoa học nói chung và của phương pháp luận nghiên cứu của ngành khoa học đó nói riêng” (trang 9).

“Phương pháp luận nghiên cứu văn học là một lĩnh vực khoa học nghiên cứu một cách hệ thống các nguyên tắc chỉ đạo việc thực hành nghiên cứu văn học cũng như nghiên cứu các phương pháp nghiên cứu văn học, phục vụ cho lý luận, lịch sử và phê bình văn học” (trang 42).

Thế đấy! Đụng đến lý luận là mệt lắm! Trích nữa thì còn dài, nhưng cũng không cần thiết, vì tưởng đã quá đủ! Nói phương pháp luận chỉ là “công việc của triết học”, ít nhất cũng chứng tỏ người nói vừa lơ mơ về triết học, vừa lơ mơ về nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học, lại còn khá... liều nữa!

Hồng Diệu



Thứ Hai, 11 tháng 7, 2022

Nguyễn Công Hoan và thơ


1. Nguyễn Công Hoan và thơ
2. Về "thơ" - (Trong “Đời viết văn của tôi”)



Nguyễn Công Hoan và thơ

Lượm lặt


[...]
Xa nhau khá lâu, một hôm, vào năm 1925, tình cờ tôi gặp Hoan ở Bờ Hồ. Anh vẫn xúng xính trong cái áo the thâm và lê đôi giày Gia Định. Hoan hồng hào, rắn rỏi, những lông tơ xanh xanh ngày xưa trên mép anh bây giờ đã đen đen. Tôi khen Hoan chịu khó viết lách. Anh cười hê hê và vẫn cái lối hồi còn bé, anh rỉ vào tai tôi:
- Ấy mình viết là do một chuyện rất lạ.
- Không phải tiểu thuyết đấy chứ? - Tôi hỏi anh.
Hoan cười xoà, kể cho tôi nghe:
- Nguyên ở làng mình có một người con gái trạc tuổi mình, con nhà thi lễ. Năm mình và cô ta mới sáu bảy tuổi mà cả làng đã yên trí là lớn lên mình sẽ lấy cô ta làm vợ. Đến nỗi vài người trong gia đình cô ta cũng tin như thế. Nhưng sự thực thì thầy mẹ mình không có ý định ấy. Rồi lớn lên, cô ta đi làm dâu một ông quan to. Chồng cô ta cứ ít lâu lại tuồn ra một bài thơ. Hãnh diện về nhà chồng và về chồng, cô ta đem thơ của chồng về nhà cô ta và đọc cho mọi người nghe...
Kể đến đây, Hoan ngừng lại và cười ngất.
Tôi hỏi anh, thơ của chồng cô ta như thế nào, có hay không, thì Hoan giơ tay lên, giả vờ bịt mũi và đọc:
...Hoa có tàn hoa ủ mấy thu,
Thương ôi! Mây khói mịt mù...
Bừng con mắt, biết tiêu du cảnh nào!

Hoan lại nói cho tôi biết anh chàng "thi sĩ" này khi nói chuyện với Hoan, cứ tỏ ra "ưu thời mẫn thế" nên Hoan có làm một bài ca trù để chế giễu, và Hoan đọc cho tôi nghe. Bài khá ngộ nghĩnh, lúc ấy tôi có chép vào sổ tay.
Lo gì lo lắm,
Vắt tay nằm trên trán để mà lo.
Lo đủ điều lo nhỏ lại lo to,
Lo đến hết thở dài, rồi thở vắn,
Lo nước bể Đông ngày dãi nắng
Lo Vưòn Con Cóc khuyển làm thơ
Lo để mặt méo xệch, chân cẳng quắp co,
Lo đến cả con bò răng vẫn trắng.
Thế mới biết cái lo là lắng đắng,
Khách đa sầu gánh nặng những điều lo.
Ai ơi, lo lỏ lò lo...


Đọc xong bài ca trù, Hoan nói:
- Làm thơ kiểu thằng cha ấy thì mình có thể suy ra hàng tràng. Nhưng mình không thèm làm. Mình sẽ viết văn xuôi và nhất định phải hơn nó, cho vợ nó mất làm bộ.
Từ lần ấy, bẵng đi mười năm chúng tôi lại không gặp nhau.
[...] Nguyễn Công Hoan nói động cơ viết của anh lúc đầu là một chuyện tình duyên, nhưng theo tôi nghĩ thì anh viết được trước hết là do bản thân anh có khả năng, có tích luỹ về văn hóa, về cuộc sống. Tôi biết anh rất nhạy cảm, có cái nhìn sâu về cuộc đời, có trí nhớ dai, lại lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước. Dân tộc Việt Nam ta có nhiều gia đình nho sĩ bậc trung có lòng yêu Tổ quốc và ghét phi nghĩa. Khi có phong trào khởi nghĩa thì họ là người sẵn sàng hưởng ứng, sẵn sàng ủng hộ. Có nhiều gia đình nho sĩ ở nông thôn rắt gần với nông dân và đã có một số người trong các gia đình ấy là tác giả những văn thơ yêu nước, những bài ca, bài vè chống quan lại tham ô, chống thực dân Pháp. Cũng lại chính ở những gia đình ấy người ta đã nghe được một cách thầm kín những thơ văn khuyết danh chế giễu những "quan đại thần" ôm váy cho "đầm, xách giày cho Tây, những bài ca về phong trào Đông du và những bài vè đánh giặc Pháp xâm lược. Nhiều người trong đám nhà nho ấy cũng ra làm những chức quan nhỏ để sinh sống, nhưng trung thành với "nhà nước bảo hộ" thì không. Đó là một trong nhiều đặc điểm của dân tộc ta, nên ở nhiều thời kỳ lịch sử của dân tộc, cả nước đã đứng lên chống ngoại xâm, tầng lớp trí thức cũng như nhân dân lao động, đều một lòng đánh giặc cứu nước, chỉ một thiểu số theo giặc và cuối cùng bị tiêu diệt.
Chính ở trong gia đình mình, từ nhỏ Nguyễn Công Hoan đã được nghe những câu thơ, câu đối đả kích những kẻ quan thì to nhưng tài đức thì lại quá nhỏ. Thí dụ những loại câu như câu về một "quan đại thần" nọ đập đầu lạy vua để con được đỗ tiến sĩ và chị tên khoa bảng thì ra vào công sứ để em được bổ nhiệm:
Em nên khoa mục, cha mòn trán
Em được công danh, chị nát đồ


Và câu của Trần Tán Bình về mụ Tư Hồng vợ Tây và bố mụ được sắc phong:
Một đạo sắc phong hàm cụ lớn
Trăm năm danh giá của bà to


Nguyễn Công Hoan thuộc rất nhiều câu loại trên này, và cũng rất nhiều giai thoại có tính chất trào lộng, châm biếm. Những thơ ca và giai thoại này có ảnh hưởng sâu sắc đến lối viết của anh, một đặc điểm Việt Nam, tuy là văn xuôi mà rõ ràng kế tục dòng Nguyễn Khuyến, Trần Tế Xương về cách nhìn con người và cách đánh giá mọi việc trong xã hội.

Hồi mới bước vào nghề văn, Nguyễn Công Hoan đã tích lũy được nhiều vốn về xã hội đương thời, về văn hóa văn nghệ truyền thống, phần nhiều là truyền miệng; anh lại có một kỹ thuật khá độc đáo về miêu tả con người và sự việc, nhưng trong bước đầu anh cũng long đong như nhiều nhà văn khác.
Kiếp hồng nhan (viết năm 1921 và in thành sách năm 1923) quyển sách đầu tay của anh, ra đời vào buổi bình minh của văn xuôi viết bằng chữ quốc ngữ, nên anh đã cặp kè được với Nguyễn Khắc Hiếu. Những truyện ngắn của Phạm Duy Tốn như Sống chết mặc bay và Con người Sở Khanh cũng chỉ mới đăng trong một tạp chí, tạp chí Nam Phong, vào những năm 1918 và 1919, trước Nguyễn Công Hoan có vài năm. Nhưng vào thời ấy, những người chú ý đến truyện ngắn cũng không nhiều và họ cũng chưa đánh giá được đúng. Tôi đọc An Nam tạp chí để theo dõi công việc viết văn của Hoan, vì tôi nghe nói Hoan có viết cho tạp chí này, nhưng đọc Annam tạp chí, tôi thấy ngấy quá. Một hôm, tôi đọc một bài của Tản Đà và thấy ông khen Nguyễn Công Hoan làm thơ hay. Đó là câu vịnh Ông Táo của Hoan:
Thân tớ ví không lành tựa đất,
Cuộc đời hồ dễ đã ra tro.


Tôi tự nghĩ: "Quái cậu ta bảo mình là cậu ta sẽ viết văn xuôi, sao bây giờ lại đi làm thơ! Hay cậu ta viết văn xuôi bí rồi?".
Hoan đi với Tản Đà, nhưng chính Tản Đà cũng long đong.
[...]

Tình yêu văn chương ở một đứa trẻ không hình thành ngẫu nhiên mà từ nếp nhà. Với Nguyễn Công Hoan, do bố là huấn đạo (dạy học), bác đỗ đại khoa, vì thế trong nhà ông có rất nhiều sách. Bà nội thuộc dòng dõi nhà nho nên ngay từ bé, từ lời ru, lời ăn tiếng nói của bà, Nguyễn Công Hoan đã thuộc nhiều câu trong Truyện Kiều, Nhị độ mai… dù không hiểu nghĩa.
“Cố nhiên là tôi đọc lại như vẹt, ngâm ngọng. Song do đó, niêm luật của thơ ca, nhạc điệu của ngôn ngữ được luyện vào óc tôi, được nhuần vào óc tôi từ ngày ấy” - ông cho biết.
Lúc ông học Trường Bưởi, Đông Dương tạp chí xuất bản thành khổ nhỏ, có phần văn chương, Trung Bắc tân văn có phần Từ phú thi ca và Đoản thiên tiểu thuyết thì trong thời gian nghỉ hè, không ngày nào ông không đọc những bài đã in trong báo đó.

Không riêng gì thơ ca, những đoạn văn có vần điệu du dương, nhịp nhàng, ông cũng đọc đến thuộc lòng. Khi Nam phong tạp chí ra đời, phần Văn uyển là chuyên mục ông thích nhất. Từ chỗ thích đọc, khiếu văn chương còn thúc giục Nguyễn Công Hoan phải viết. Tương tự Nam Cao, Tô Hoài… ban đầu, Nguyễn Công Hoan cũng làm thơ, tất nhiên chịu ảnh hưởng sâu đậm của lớp người đi trước đã thành danh.

Lúc được làm quen với thi sĩ Tản Đà, đọc
“Trời sinh ra bác Tản Đà
Quê hương thời có, cửa nhà thời không”,
cái mộng dan díu với “nàng thơ” ở ông tắt ngúm vì thừa biết mình không thể sánh được với bậc đàn anh.








Nguyễn Công Hoan thường nói về thơ với một sự nghiêm chỉnh hiếm có. Trong hồi ký Đời viết văn của tôi, ông tự hào kể:
“Ngay từ những năm tôi còn nói ngọng, tôi đã thuộc một số thơ cổ của Trung quốc. Rồi tôi học phương ngôn, tục ngữ ca dao của dân tộc. Rồi tôi thích nghe những vần thơ chống Pháp của những tác giả ẩn danh do cha tôi dạy truyền khẩu…”.
Vai trò của thơ được ông diễn tả bằng những lời lẽ cảm động:
“Lúc đầu tôi đọc thơ, nhưng chưa hiểu. Rồi sau, vì đọc đi đọc lại luôn, tôi hiểu dần, ý nghĩa của những bài ấy như thấm thía tí một vào trong người và rồi hình như những lời ấy là của chính tôi nói với người khác vậy”.
Những khi có điều gì không được như ý, sau khi làm vài chén rượu, ông không chỉ đọc thơ mà còn làm thơ giải buồn. Trong hồi ký, ông từng chép ra nguyên văn mấy bài thơ ông đã làm.

Xem ra lời lẽ của một người suốt đời sống với thơ cũng chỉ chân thành đến vậy!







Lại nhớ, một số đoạn trong Đời viết văn của tôi được viết một cách chắt lọc nghiêm túc, ở đó tác giả thú nhận rằng từ nhỏ mê thơ thích làm thơ và chẳng qua vì ở gần Tản Đà hiểu thơ là khó nên mới nhất quyết không làm thơ mà chỉ lo viết văn xuôi. Có điều lạ là tuy sống với nghề văn một cách hết lòng — bao nhiêu vất vả đã từng trải qua, bao nhiêu vinh quang đã thụ hưởng một cách chính đáng (với những Kép Tư Bền, Bước đường cùng) – nhưng trong lòng nhà văn xuôi này tình yêu với thơ ca nẩy nở tự nhiên từ lúc thiếu thời vẫn chiếm một góc riêng. Thơ đến với ông những lúc ông thật là mình thật đơn độc, lại đến với ông những lúc ông buồn rầu, đau xót cảm thấy bất lực trong trường đời. Không cần biết của làm ra là hay hay dở và chúng có cần cho ai không, viết những câu thơ lúc ấy với ông là yêu cầu tự thân là một cách làm vợi bớt nỗi lòng. Hoá ra con người lý tưởng trong ông không bao giờ chết hẳn, ông chỉ tạm đặt nó sang một bên để làm công việc vẽ nhọ bôi hề kiếm sống hàng ngày.

Không thể nói cái có vẻ gần với mơ ước cao đẹp ngày xưa chỉ là phần thỉnh thoảng thấp thoáng hiện về trong tâm trí NCH. Mà thật ra đấy mới cái phần ẩn giấu sâu xa nơi ông. Và từ quan niệm về thơ, có thể suy rộng ra cái cách ông hiểu về sự thiêng liêng của chữ nghĩa, về sứ mệnh phải có của một người có được tiếp xúc với sách vở của cổ nhân , những việc xem là đáng làm của người cầm bút. Có thể nói tương ứng với những Tấm lòng vàng, Danh tiết, Thanh đạm … hẳn là đã có một it tín điều về văn chương nó không gì xa lạ với quan niệm của các bậc tiền bối đã hình thành nơi NCH. Chăng qua thời thế thay đổi nên thói quen cũ bị kiềm chế, cái phần tin tưởng ấy ông phải đào sâu chôn chặt trong lòng, và trong con người ông lúc nào cũng còn một kẻ chung tình bất dắc dĩ.








Đọc tham khảo:
Ta say - Thơ Nguyễn Công Hoan




Về "thơ"

Nguyễn Công Hoan
(1903-1977)


Trong “Đời viết văn của tôi”.

Thứ Năm, 10 tháng 3, 2022

Trách ông bạn lỗi hẹn - Thơ


Thơ

Trách ông bạn lỗi hẹn

Nguyễn Công Hoan
(1903-1977)


Trong: An Nam Tạp chí số 32 (12/03/1932).

Mời đọc và lấy về bản PDF





Thơ của... nhà văn

Hồng Diệu
CAND Với những cung bậc, sắc thái khác nhau, nhiều khi thơ họ làm cho người đọc ngạc nhiên, thích thú, có cả những khi làm người đọc phải ... phì cười nữa!
1.
Nhà văn ở đây, xin hiểu là những người viết văn xuôi và những người viết lý luận, phê bình văn học. Họ làm những việc ở lĩnh vực chuyên môn của mình, thường không làm thơ để đăng báo, in sách, nhưng thỉnh thoảng cũng có làm thơ để... chơi, hoặc để tặng người thân, bạn bè. Với những cung bậc, sắc thái khác nhau, nhiều khi thơ họ làm cho người đọc ngạc nhiên, thích thú, có cả những khi làm người đọc phải ... phì cười nữa!

Ta hãy xem qua vài trường hợp.

[...]

5. Cũng không mấy ai biết rằng nhà văn Nguyễn Công Hoan (1903 -1997) đã làm thơ, và làm không ít. Bài thơ đầu tiên của Nguyễn Công Hoan chắc là bài này, in trên “An Nam tạp chí” số 32, 12-3-1932, họa lại một bài thơ của nhà thơ Tản Đà (1888- 1939):

Trách ông lỗi hẹn
An Nam tạp chí ra đời
Xa thời chẳng trách, gần thời trách chơi
Trách ai lên phố Hàng Khoai
Tỉnh Đông lỗi hẹn, cho người chờ mong
Chè hương đượm, rượu men nồng
Vắng ai, ai cũng cảm lòng kém vui
Vô duyên đâu có nực cười
Năm Ngọ Nam Sách, năm Mùi Lao Kay
Năm Thân lại có lần này
Tìm nhau khó gặp như ai với mình
Ngày xuân vì gió đa tình
Thăng Long thổi lại cho mình gặp ai

28-2-1932


Nếu tính chất “trữ tình” quán xuyến cả bài thơ này, thì giọng trào phúng, hài hước lại có ở một loạt bài thơ khác viết tặng bạn bè. Ấy là các bài “Năm Dần mừng Tú Mỡ”, “Với Vũ Ngọc Phan”, “Kịch thơ” (về Vũ Ngọc Phan và vợ là Hằng Phương), “Vì sao?”, “Họa thơ Tú Mỡ”, “Tâm phúc với Đồ Phồn và Xích Điểu”, “Tìm đường ra” (kịch thơ về Tổng thống Mỹ Ních-xơn)...
Ta đọc thêm hai bài:

Với Vũ Ngọc Phan
Hằng Phương hỏi:
Vì sao sách chỉ đề tặng
Vũ Ngọc Phan?

Trách tôi không tặng chị
Nào tôi có lỗi đâu?
Vốn tôi biết từ lâu:
“Của anh ấy của chị”!

13-4-1974


Vì sao?
Vì sao Tú Mỡ sống dai
Thì ra chuyện cũng khôi hài lắm thay.
Vốn Trời vẫn ngậm cay nuốt đắng,
Vì Tú ta đã chẳng kính Trời,
Gọi là “xừ” để mua cười,
Là “thằng xỏ lá” chao ơi, nhục nhằn!
Trời đập nậm xuống bàn chan chát,
Mắt trợn tròn, miệng ngoác đến tai,
Gọi Thiên Tào với tay sai:
“Cái tên Tú Mỡ là ai thế mày?”
Ta truyền lệnh cắt ngay hộ khẩu,
Bắt lên đây, ta nhậu với gan,
Cho chừa cái thói chửi càn,
Cho chừa cái thói chửi tràn cả ta!”
Thiên Tào vội điều tra, luống cuống,
Nhờ Xi-a đưa xuống địa cầu,
Hỏi thăm Hà Nội địa đầu
Hỏi cầu bằng giấy ở đâu để tìm.
Bắt thằng béo, kẹp kìm lòi mỡ,
Phớt lờ đi những đứa gầy còm.
Cho nên lọt lưới lọt hom
Khẳng khiu khô đét, Tú Nhom lại cười.
Thỉnh thoảng ốm, ốm chơi, ốm bỡn.
Vào Việt - Xô ngày phởn với thơ
Đêm khuya kéo nhị ì o
Để khoe Tú Mỡ cử cò tài ba!
Vào cổng trước rồi ra cổng trước,
Vì xưa nay mực thước sống quen,
Phải đâu nhờ chuyến tàu lên
Vả còn đợi vé, khó chen hàng dài.
Chuyện là thế, ai ai cũng thích
Trời có oai, nhưng đếch thấy gì
Rồi đây dai dẳng lợm lì
Tú ta sống lậu, cười khì với con

Đêm 1-1-1975


Hồng Diệu



Thứ Sáu, 31 tháng 12, 2021

Thứ Bảy, 2 tháng 11, 2019

Không có bước đường cùng


Không có bước đường cùng

Nguyễn Vũ Tiềm
Nguyễn Công Hoan
(1903-1977)

Vừa bổ xuống miệt biển
trát lại đẩy lên ngàn
cây bút chấm bài phê điểm
nhà giáo buộc lòng làm nhà văn.
 
Giờ phê điểm trang đời, trang số phận
trang bơ vơ, trang lá ngọc, cành vàng
kiếp khốn nạn, nợ nần bao nghịch cảnh
chiếc quan tài khóc khản tiếng trên trang.
 
Mực tâm huyết dẫu trong bình oan nghiệt
bút nhân sinh không có bước đường cùng



Thứ Tư, 22 tháng 6, 2016

Một lần nói… ngắn


Một lần nói… ngắn

CHUYỆN VUI VỀ NHÀ THƠ KHƯƠNG HỮU DỤNG

CANH TIẾN (Theo Tường Duy)

Trong đời thường già Khương hay nói dài, nói dai nhưng trái lại có lần trên diễn đàn cụ lại nói ngắn. Một lần nhà thơ Khương Hữu Dụng cùng nhà văn Nguyễn Công Hoan sang thăm Liên Xô, khi được Đài phát thanh Mátxcơva mời phát biểu, trong khi cụ Hoan phát biểu khá dài thì cụ Dụng lại nói... ngắn. Vì nói ngắn nên nhuận bút Đài trả cho cụ ít hơn cụ Hoan.

Vốn sẵn tài trào phúng, Nguyễn Công Hoan đã làm mấy câu thơ "trêu" già Khương như sau:

Mang tiếng xưa nay vẫn nói dài
Cớ sao lại nói ngắn trên đài?
Mới hay dài ngắn là may rủi!
Được mấy đồng thôi phí cả tài


CANH TIẾN
(Theo Tường Duy)


Thứ Tư, 8 tháng 8, 2012

Ta say - Thơ Nguyễn Công Hoan


Ngoài văn xuôi, Nguyễn Công Hoan còn sáng tác thơ, hiện chỉ còn 1 bài hoàn chỉnh, ông có một số kiến giải về thơ như sau: "Thơ phải chuốt lời để ngậm ý. Đọc một bài thơ hay, người hiểu thơ thấy như chữ có hồn. Nếu một bài cần bao nhiêu ý mà phải phơi bày cả ngần ấy lời, thì chưa gọi là thơ. Nó chỉ có cái xác tênh hênh bằng văn chương vụng về".

Nguồn: http://www.thivien.net/viewauthor.php?ID=2225

Ta say



Môi cay, lưỡi đắng. Ta say. Ừ, ta say!
Thảo nào ù tai, hoa mắt, nặng nề chân tay...

Kìa kìa cơn gió lốc,
Vũ trụ cũng thành quay.
Ngán nỗi tài không đạt chí,
Đầu xanh mấy chốc pha màu tuyết,
Trăm năm thân thế cuộc cờ xoay!

Vặn đàn ta gẩy,
Lên giọng ta hát,
Nào ai tỉnh đó?
Những điều tai nghe mắt thấy, có chi hay!

Nằm đây!
Nằm đây!
Nằm xuống đây, ta biết tựa về đâu?
Tựa về Đông phương, sóng biển Đông cuồn cuộn muốn lên bờ,
Tựa về Tây phương, gió ngàn Tây vi vút, hoa cỏ xác xơ,
Tựa về Bắc phương, xóm Bắc phương gà ai nhao nhác đá nhau trong chuồng,
Tựa về Nam phương, trời Nam mây ám, non sông nhuộm ánh tà dương!
Tựa về đâu?
Tựa về đâu?
Ôm đàn ngồi đợi năm canh thâu,
Chờ được lúc trăng chìm sao lặn,
Sầu này gỡ hết, cũng còn lâu!


♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣ ♣

Nhan đề bài thơ do người biên soạn đặt
Nguồn: Ðời viết văn của tôi (hồi ký, 1971), NXB Hội nhà văn, 1994.




Nhà văn trào phúng mà làm thơ trào phúng là chuyện vui rồi, làm thơ lãng mạn lại còn vui hơn nữa, vì không ai ngờ tới. Trong tập Đời viết văn của tôi nhà văn Nguyễn Công Hoan cho biết: “Tôi học thơ từ thuở nhỏ, khiếu văn chương đó mà ra. Việc tôi ham đọc văn thơ càng tạo cho tôi nhìn đời bằng tâm hồn thi sĩ. Hồi còn là học trò trường Bưởi, tôi đã quen biết thi sĩ Tản Đà. Tản Đà hơn tôi những 15 tuổi, nhưng không xem tôi như trẻ con. Tôi đọc thơ Tản Đà khi chưa xuất bản thành sách Khối tình con, đã biết là hay. Vào khoảng năm 1928-1929 tôi có sáng tác một bài thơ lãng mạn do đọc tập hồi kí của một thanh niên ta tự viết ra để kể việc mình bỏ nước trốn đi du học tại Trung Quốc và Nhật Bản. Đọc xong, tôi rất buồn, cái buồn man mác, thấm thía của người mất nước. Trong lúc chán nản cực độ, tôi lấy rượu uống thật say rồi nằm gẩy đàn. Tự nhiên, tôi nghĩ ra là phải làm thơ để giải buồn. Tôi bèn làm thơ.
Đáng chú ý là bài thơ này không giống loại thơ yêu nước sáo cũ, lặp đi lặp lại những tiếng như “giang sơn”, “nợ non nước”, “trời Âu bể Á” thấy nhan nhản trên các mục Văn uyển, bảy chữ tám câu hoặc thượng lục hạ bát, mà không theo thể luật cũ, phóng lời, cốt nói hết được ý. Đó là điều lạ. Bài thơ như sau: "..."

Bài thơ lãng mạn trên của Nguyễn Công Hoan không phải là thơ theo các điệu từ Trung Quốc, như của Tản Đà, mà là thơ tự do thật sự, “phóng lời, cốt nói hết được ý”. Giá đăng báo thì phải xem là bài thơ mở đầu cho phong trào Thơ Mới, chứ không phải bài Tình già của Phan Khôi, đăng báo Phụ nữ tân văn năm 1932, Phong hóa đăng lại trong số Tết năm 1933.

Nguyễn Đình Hải


Theo: Báo điện tử Quân đội nhân dân




Thứ Ba, 6 tháng 3, 2012

Nguyễn Công Hoan với nhà thơ Tú Mỡ



Rating:★★
Category:Books
Genre: Entertainment
Author:Sưu tầm
Chuyện vui văn nghệ


ND - Nhà thơ Tú Mỡ (1900- 1976) có nhiều cái đối lập: Tên là Tú Mỡ nhưng người thì gầy còm, rất Tú... Xương; "giọng lưỡi" sắc bén khi cười nhạo, nhưng tính hiền khô. Ông thân ái, nhân hậu với tất cả mọi người, nhưng có mối giao cảm đặc biệt không phải với ông bạn thơ, mà với ông bạn văn Nguyễn Công Hoan.


Ông Hoan con nhà dòng dõi, tiếng nổi lẫy lừng, trong thâm tâm rất phục tài ông Hiếu (Hồ Trọng Hiếu là tên thật của Tú Mỡ).
Phục nhưng vẫn hay đùa. Mà là đùa bằng thơ nhại giọng Tú Mỡ. Qua những bài thơ đó cho thấy Nguyễn Công Hoan cũng là một nhà thơ trào phúng đặc sắc. Tú Mỡ từng gọi trời là "xừ" là "thằng xỏ lá" nên:

Trời đập nậm xuống bàn chan chát
Mắt trơn tròn miệng ngoác đến tai
Gọi Thiên Tào với tay sai:
"Cái tên Tú Mỡ là ai thế mày?
Ta truyền lệnh cắt ngay hộ khẩu
Bắt lên đây ta nhậu với gan
Cho chừa cái thói chửi càn
Cho chừa cái thói chửi tràn cả ta"!
Thiên Tào vội điều tra luống cuống
Nhờ CIA đưa xuống địa cầu
Hỏi thăm Hà Nội địa đầu
Hỏi cầu bằng giấy ở đâu để tìm (1)
Bắt thằng béo kẹp kìm tới mỡ
Phớt lờ đi những đứa gầy còm
Thế là lọt lưới, lọt hom
Khẳng khiu khô đét, Tú nhom lại cười...


Năm 1947, khi Tú Mỡ ốm, Nguyễn Công Hoan lại đùa:

Thế nào? Thể lực thoái hay tiến?
Không khéo Bành Tổ phát đơn kiện
Truất chức Thường vụ Hội Nhà Văn
Bắt đưa ra Hội Nhà Văn... Ðiển!


Dĩ nhiên, Tú Mỡ không giận mà còn rất khoái.

Năm 1976, hai ông cùng điều trị tại Bệnh viện Việt- Xô, Tú Mỡ bị bệnh tim mạch. Nguyễn Công Hoan bị bệnh tiết niệu. Hai người thường đến thăm nhau, và vì nể nhau, lo cho nhau thường gặp ở giữa cầu thang rồi cùng ra vườn hoa ngồi.
Những lúc ấy, hai người thường xướng họa cùng nhau và rất nghịch ngợm.

Nhà thơ Tú Mỡ
Tú Mỡ gửi Nguyễn Công Hoan:

Bác nằm khoa ngoại ở tầng cao
Ta muốn thăm nhau chả dễ nào!
Gối hạc thằng tôi còn lỏng lẻo
Mình vân của bác cũng lao đao.
Tôi sai cháu gái lên thăm hỏi
Nó bảo: "Ông Hoan đã bảnh bao".
Tốt lắm! Cái già tai ác thật
Nó không nể bác, chẳng từ tao!


Ông Hoan vừa phàn nàn, vừa họa:

Bài này hóc nhất cái vần "cao"
Khi đến câu sau hóc tiếng "nào"
Tưởng đã thông kia, gì dám bỏ
Ngờ đâu suốt ấy, chữ cần đao!
Nghe lời cháu đọc, mừng khôn tả
Thấy giấy tôi mong, sướng xiết bao.
Muốn đánh trống liều qua cửa bác
Buồn cho câu cuối vướng thằng ... tao.


Họa như thế, coi như Nguyễn Công Hoan chịu thua, mà thua rất khéo léo. Hôm sau Tú Mỡ lại viết bài khác hỏi thăm con mắt đau của Nguyễn Công Hoan:

Bác không tham sắc, chẳng tham tài
Cái mắt sao nhìn một hóa hai
Bác gái vào thăm tuy có một
Con ngươi nhìn chệch, hóa thành đôi...


Nguyễn Công Hoan đáp lại, tự nhận:

Mắt lóa, trông ba thành những sáu
Óc hoa, đếm chín hóa ra mười
May còn nhìn rõ cô y tá
Kẻo ngỡ "ma phăm" (2) mới bỏ đời!


Không chỉ xướng họa mà hai ông còn chăm sóc nhau từng ly, từng tí. Mỗi tối Nguyễn Công Hoan được phát một viên thuốc an thần cho dễ ngủ. Ông đã không uống, lén dành cho Tú Mỡ. Hồi đó thuốc tây rất hiếm và quý, mới biết tình nghĩa của bạn văn chương lớp trước thật sâu đậm.

------------
(1) Nhà của Tú Mỡ ở Ðường Láng, cạnh Cầu Giấy.
(2) "Ma phăm", tiếng Pháp, tức "vợ tôi".




Nhân dịp anh lên lão 60

TÂM SỰ VỚI NGUYỄN CÔNG HOAN



Xa lắm rồi! Năm mươi năm về trước
Tôi mười bốn mười lăm, anh mười một mười hai.
Anh ở đâu đến trọ học phố Hàng Hài,
Tôi - cảnh khổ - cũng sống nhờ ăn học.
Ở láng giềng nhau, tự nhiên quen thuộc,
Tuổi trẻ thơ thực dễ thân nhau.
Có lẽ chăng ý hợp tâm đầu
Vì hai đứa thích vui đùa châm chọc...
Trương bưởi là nơi ta cùng theo học,
Ôi! Cái lò đúc nhân tài của “Bảo hộ Phăngxe”!
Hai đứa, tay quàng tay, ngày bốn buổi đi về,
Giầy Gia Định kéo lê gót vẹt,
Cho đến lúc năm nao chẳng biết
Học hành xong, lăn lóc vào đời,
Anh đi đằng anh, tôi tếch đàng tôi,
Cuộc sống khó sách mỗi người đi một phía.
Tôi cạo giấy, anh gõ đầu con trẻ,
Có nhớ nhau mà lặng lẽ bặt tăm hơi.
Biền biệt đâu? Bảy tám chín năm giời...
Bỗng đọc ký sự ba đào, tôi mới biết
Anh bạn cũ đã thành nhà văn tiểu thuyết,
Cùng lúc mình đang noi nghiệp Tú Xương,
Chỉ thấy tên nhau trên các báo chương,
Đâu có gặp, dù chỉ là chạm trán.
Cái thời ấy, cảnh làng văn quá ngán,
Bạn đáng gần mà sao bạn cứ xa?
Mãi sau Cách mạng, Kháng chiến bùng ra,
Trong khói lửa không hẹn mà lại gặp.
Tôi còn nhớ: Trên đất Cụ Đề (Chiến khu Việt Bắc),
Ta tay bắt mặt mừng trên Ấp Cầu Đen,
Với Nguyên Hồng bỉ Vỏ, bác Tố Tắt Đèn,
Bạn cũ mới hoá người quen thuộc cả.
Ba mươi năm! Thời gian trôi chóng quá!
Tôi nhìn đầu anh, tóc đã hoa râm.
Hỏi anh làm gì, anh đáp tòng quân
Xử võ khí tinh thần trong bộ đôi.
Tôi phục lăn, chịu anh là giỏi
Tuổi bốn nhăm mà tuổi thanh niên
Ấy , thế rồi sau một buổi hàn huyên,
Tạm biệt! Lại lên đường kháng chiến
Cuộc kháng chiến anh hùng cứ tiến,
Thắng gian lao và vượt nguy nan.
Bạn tang bồng như mây, gió, họp, tan,
Cho đến lúc toàn dân chiến thắng.
Hoà bình! Dưới mái hội Phong quang , đầm ấm,
Họ nhà văn xum họp một nhà.
Tôi với anh lĩn kĩn về già,
Với anh Mai nữa là tay ba lên lão.
Qua trận phong ba... óc còn sáng, mắt còn tinh, gân chửa rão,
Chúng ta càng gắn bó lấy nhau,
Quyết sống dai và phục vụ bền lâu,
Cho dạt bốn chữ “lão đương ích tráng”.
Hôm nay đây với thanh niên các bạn,
Tiệc thọ mừng anh cùng cạn chén... Khà!
Chúc bô thứ chỉ làng ta
Sức khoẻ, càng già càng dẻo càng dai...





Giai thoại làng văn


Nguyễn Công Hoan đùa Tú Mỡ



Sinh thời, nhà văn Nguyễn Công Hoan từng nảy hứng làm thơ, trong đó có những bài ông viết để đùa, để ghẹo nhà thơ Tú Mỡ.

Một lần, sau chuyến đi nghỉ dưỡng ở Yanta, về nước, Tú Mỡ phải vào cấp cứu ở Bệnh viện Việt - Xô vì bệnh đường ruột. Được tin, Nguyễn Công Hoan làm thơ "hỏi thăm", và những câu đầu ông dành để nói về cái sự cố vừa bi vừa hài và…khó nói xảy đến với người bạn văn:
"Bữa nọ, anh đi ra nước ngoài
Về nhà anh đi ngoài ra nước
Chẳng hay bơ sữa xơi thế nào
Loay hoay chữa mãi mới khỏi được".

Không dừng ở đó, Nguyễn Công Hoan còn "mạnh bạo" nhắc tới nghĩa trang Văn Điển (tức nói chuyện "về cõi"):
"Thế nào, thể lực thoái hay tiến
Không khéo Bành Tổ phát đơn kiện
Truất chức thường vụ Hội Nhà văn
Bắt đưa xuống Hội Nhà văn…Điển".

Tú Mỡ xem xong bài thơ, chỉ biết gật đầu cười khen: "Thú đấy!".
Mấy câu thơ của Nguyễn Công Hoan chính là "cú hích" để khi ra viện Tú Mỡ làm một bài thơ vui, trong đó có câu:
Năm qua Tú lại vào nằm viện
Bệnh cũ lần này có vẻ biến
Trong Hội Nhà văn các bạn lo
Lão già có lẽ về Văn Điển