Cải lương 'Lan và Điệp' - phiên bản 2019
(Thanh Kim Huệ & Chí Tâm)

Soạn giả: Loan Thảo -
Đạo diễn: Gia Bảo,
cố vấn nghệ thuật NSƯT Thanh Điền

ChatGPT Giới thiệu

Vở cải lương Lan và Điệp phiên bản 2019 đánh dấu sự tái ngộ lịch sử sau 45 năm của cặp đôi nghệ sĩ tài danh NSƯT Thanh Kim Huệ (vai Lan) và nghệ sĩ Chí Tâm (vai Điệp). Đây là lần đầu tiên hai nghệ sĩ cùng đứng chung trên sân khấu để diễn trọn vẹn vở này kể từ bản thu âm kinh điển năm 1974.

Thông tin đêm diễn và địa điểm
Vở diễn do Gia Bảo làm đạo diễn, được tổ chức tại các thành phố lớn trong năm 2019:

TP.HCM: Công diễn vào tối ngày 17 và 18/8 tại Nhà hát Bến Thành.
Đà Nẵng: Diễn vào tối ngày 23/8 tại Nhà hát Trưng Vương.
Hà Nội: Lần đầu tiên ra mắt khán giả Thủ đô vào tháng 10/2019.

Dàn nghệ sĩ tham gia
Phiên bản 2019 quy tụ dàn nghệ sĩ gạo cội và những gương mặt tên tuổi:

Vai chính: NSƯT Thanh Kim Huệ (Lan) và Nghệ sĩ Chí Tâm (Điệp).
Các vai diễn khác:
- NSND Hồng Nga (vai bà Phủ).
- NSƯT Thanh Hằng (vai bà Điệp).
- Nghệ sĩ Hồng Đào (vai Thúy Liễu).
- Cùng sự góp mặt của các nghệ sĩ: Trọng Phúc, Minh Vương, Lệ Quyên, Bình Tinh, Gia Bảo.

Ý nghĩa của phiên bản này

Tái hiện ký ức: Bản thu âm năm 1974 của soạn giả Loan Thảo với giọng ca Thanh Kim Huệ và Chí Tâm vốn đã "đóng đinh" trong lòng người hâm mộ. Sự kiện năm 2019 là lần đầu tiên khán giả được thấy "bằng xương bằng thịt" cặp đôi này diễn Lan và Điệp trên sân khấu.
Sức hút bền bỉ: Dù đã hơn 40 năm trôi qua, giọng ca của hai nghệ sĩ vẫn được đánh giá là truyền cảm, ngọt ngào, lấy đi nhiều nước mắt của khán giả.

Soạn giả: Loan Thảo - Đạo diễn: Gia Bảo, cố vấn nghệ thuật NSƯT Thanh Điền
Vở diễn có sự tham gia của: NS Hồng Nga, NSƯT Thanh Kim Huệ, Danh ca Chí Tâm, NSƯT Thanh Điền, NSƯT Trọng Phúc, NSƯT Vũ Luân, NS Thanh Hằng, NSUT Tú Sương, NS kịch nói Hồng Đào, Danh hài Minh Nhí, NS Bình Tinh, Ca sĩ Quốc Đại, Phương Thanh, Hamlet Trương, Mai Tiến Dũng, Hoài Lâm.

Phân vai kịch bản:
NSƯT Thanh Kim Huệ (vai Lan)
Danh ca Chí Tâm (vai Điệp)
NSƯT Thanh Điền (vai Ông Phủ Trần)
NS Thanh Hằng (vai Bà Phủ Trần)
NS Hồng Nga (vai Bà Cử)
NSUT Trọng Phúc (vai Ông Tú)
Danh hải Minh Nhí (vai Bếp Sạt)
NS kịch nói Hồng Đào (vai Thúy Liễu)
Ca sĩ Quốc Đại vai Chú Tiểu
Ca sĩ Hoài Lâm vai Bé Xuân – em trai Lan

NSƯT Vũ Luân (vai Điệp), NSƯT Tú Sương (vai Lan), và ca sĩ Quốc Đại (thể hiện các đoạn hát cao trào trước cổng chùa như để thay tiếng lòng của Lan và Điệp trong giây phút chia xa).

1. “Chuyện tình Lan và Điệp” trong tiểu thuyết “Tắt lửa lòng” của nhà văn Nguyễn Công Hoan được chuyển thể thành vở cải lương lần đầu năm 1936, do soạn giả Trần Hữu Trang thực hiện. Năm 1974, soạn giả Loan Thảo dựng lại với các giọng ca: Chí Tâm (Điệp), Thanh Kim Huệ (Lan), Tú Trinh (Thúy Liễu), Hữu Phước (ông Tú - ba của Lan)... Đến nay, đây được xem là bản thu âm chuẩn mực nhất của tác phẩm.

Vở cải lương Lan và Điệp được xem là một trong các vở tuồng khuôn mẫu, kinh điển của sân khấu cải lương Việt Nam. Trong quá trình phát triển sân khấu, rất nhiều nghệ sĩ từng đảm nhận các vai diễn trong vở này, trong đó có những nghệ sĩ tên tuổi đã để lại những dấu ấn khó phai khi hóa thân vào nhân vật Lan và Điệp như: NSND Lệ Thủy, NSƯT Vũ Linh, Kim Tử Long, Thoại Mỹ, Thanh Ngân, Vũ Luân, Trọng Phúc, Tấn Giao… Trong đời sống, tác phẩm đã quá quen thuộc với khán giả mộ điệu, không ít khán giả có thể nhớ trọn vẹn từng tình tiết, những bài bản ca của cả vở tuồng.

2. Phiên bản gốc của vở cải lương “Chuyện tình Lan và Điệp” được thực hiện thu thanh vào năm 1974 sẽ được dàn dựng lại theo nguyên mẫu và giới thiệu tới khán giả thành phố Hồ Chí Minh (đêm 17-18/8/2019 tại Nhà hát Bến Thành),
Đà Nẵng (đêm 23/8/2019 tại nhà hát Trưng Vương),
Hà Nội (đêm 23/11/2019 tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ).

3. Đơn vị tổ chức chương trình "Tài danh đất Việt" giới thiệu vở cải lương “Lan và Điệp” với sự tham gia của những nghệ sĩ thế hệ đầu tiên thực hiện vở diễn này là Chí Tâm (Điệp) và Kim Thanh Huệ (Lan) cùng 40 nghệ sĩ sân khấu gạo cội của hai miền Nam, Bắc.

Điều đặc biệt ở chỗ mời được nữ NSƯT Thanh Kim Huệ hóa thân vào vai Lan và nghệ sĩ hải ngoại Chí Tâm vào vai Điệp. Đây cũng là lần đầu tiên Thanh Kim Huệ, Chí Tâm xuất hiện trên sân khấu bằng xương bằng thịt trong vai Lan-Điệp.

Vở diễn có sự tham gia diễn xuất của dàn nghệ sĩ cải lương gạo cội như: nghệ sĩ Hồng Nga, NSƯT Thanh Điền, NSƯT Trọng Phúc, NSƯT Vũ Luân, nghệ sĩ Thanh Hằng, NSƯT Tú Sương, nghệ sĩ hải ngoại Hồng Đào, danh hài Minh Nhí, nghệ sĩ Bình Tinh, ca sĩ Quốc Đại, bên cạnh sự xuất hiện của những nhân tố gây bất ngờ như Phương Thanh, Hamlet Trương, Mai Tiến Dũng và Hoài Lâm.

Đặc biệt, chương trình có sự tham gia của hai vị khách mời là NSND Minh Vương cùng với ngôi sao ca nhạc Hoài Lâm, đánh dấu sự kiện ca sĩ Hoài Lâm lần đầu tiên đóng cải lương. Trong đêm diễn tại Hà Nội, đạo diễn Gia Bảo còn mời NSUT Thanh Thanh Hiền làm người dẫn chuyện với các ca khúc “Lan và Điệp” từ 1 đến 5.

4. Vở cải lương “Lan và Điệp” do đạo diễn Gia Bảo dàn dựng, NSƯT Thanh Điền cố vấn, được dàn dựng theo nguyên mẫu vở cải lương “Chuyện tình Lan và Điệp” (phiên bản năm 1974) và có kết hợp một số công nghệ của sân khấu hiện đại như màn hình led, khói lạnh, vũ đoàn…
Chuyển thể từ bản thu âm vỏn vẹn 90 phút ngày xưa thành vở diễn sân khấu với thời lượng gấp đôi là thử thách không nhỏ. Ông bầu Gia Bảo trong vai trò đạo diễn đã khéo giải quyết bằng cách sử dụng loạt tác phẩm tân nhạc Lan và Điệp 1, 2, 3, 4 xen kẽ giữa các lớp diễn nhằm khắc họa rõ hơn câu chuyện và tâm trạng của nhân vật.
Bên cạnh đó, với sự cố vấn của NSƯT Thanh Điền, Gia Bảo cũng mạnh dạn đưa thêm những lớp diễn mới, chẳng hạn như lớp độc diễn của Tú Sương khi cô Lan trải lòng sau cánh cửa nhà chùa rất ấn tượng, hay bài vọng cổ Lan và Điệp được Vũ Luân trình bày quá hay khi Điệp đến tìm Lan trong mịt mờ sương khói chia ly. Cả sự hoạt náo tưng bừng của anh bếp Sạt hài hước do danh hài Minh Nhí thể hiện, hợp cùng nét hài rất duyên của Hồng Đào trong vai Thúy Liễu giúp khán giả thỏa mãn được phần “nhìn”, thời lượng vở diễn cũng được lấp đầy hợp lý.
Cố vấn nghệ thuật của vở - NSUT Thanh Điền cho biết sẽ giữ nguyên bản kịch bản gốc của soạn giả Loan Thảo, không thêm không bớt một lời nào. Bởi lẽ đây là vở cải lương quốc dân, khán giả đều đã thuộc nằm lòng từng câu, từng chữ. Chỉ kết cấu thêm phần âm nhạc cho các ca sĩ biểu diễn thật hợp lý để tăng thời lượng cho vở khi ra sân khấu lớn.

5. Cốt lõi cho thành công của vở diễn chính là ngôn ngữ tuyệt đẹp thấm đượm chất tự sự đặc thù của nghệ thuật cải lương. Từng lời ca con chữ do soạn giả tài hoa Loan Thảo viết nên đều được thể hiện xuất sắc bằng những giọng ca bất hủ.
Qua bao nhiêu năm, NSƯT Thanh Kim Huệ vẫn giữ nguyên phong độ, khiến người nghe tưởng chừng như vẫn là cô gái 14 tuổi năm nào lần đầu đóng vai chính. Nhiều nghệ sĩ đã thể hiện các bài hát trong Lan và Điệp, nhưng mấy ai có được chất giọng hồn nhiên, trong trẻo như vậy. Chất giọng ấy đã khắc họa nên một cô Lan thanh xuân khiến người ta yêu mến, để rồi càng yêu mến thì càng tiếc thương cho một đời hoa sớm lụi tàn. Nhất là lớp diễn tái ngộ cùng anh Điệp trong giờ phút hấp hối, chị đã thể hiện xuất sắc qua bài Tứ đại oán.
Giọng hát chan chứa tâm sự và nỗi đau, có những lúc uất nghẹn, những lúc thều thào của người sắp lìa đời nhưng vẫn tròn vành rõ chữ, từng lời từng câu đầy nội lực diễn xuất làm cả khán phòng rung động.
Hòa cùng với Thanh Kim Huệ là giọng ca đậm chất thư sinh của Chí Tâm. Anh ca diễn chừng mực, hiền lành nhưng từng làn hơi ngân rung độc đáo, phối hợp tuyệt vời với bạn diễn làm nên một bản tuyệt phối đưa cô Lan và cả khán giả đi vào cõi nhớ.

'Lan và Điệp' phiên bản 2019:
Hương xưa phai đi ít nhiều!

Linh Đoan

TTO - Trong đêm diễn đầu tiên của vở cải lương kinh điển 'Lan và Điệp' phiên bản 2019, hai nhân vật chính Chí Tâm - Thanh Kim Huệ đã nhận được những tràng pháo tay không ngớt từ người hâm mộ. Tuy nhiên, vẫn còn những điều tiếc nuối...

VIDEO:
Chí Tâm (vai Điệp) và Thanh Kim Huệ (vai Lan) trong vở cải lương Lan và Điệp - Video: GIA TIẾN

Hồng Nga vai bà Cử, Chí Tâm vai Điệp và Hồng Đào vai Thúy Liễu trong vở cải lương Lan và Điệp - Video: GIA TIẾN

Tối 17-8, tại nhà hát Bến Thành, ông bầu trẻ Gia Bảo đã trình làng với công chúng vở cải lương Lan và Điệp.

Vở đánh dấu sau 45 năm lần đầu tiên cặp đôi nghệ sĩ Chí Tâm - Thanh Kim Huệ nổi đình nổi đám với bản thâu âm năm 1974 đã bước lên sân khấu diễn trọn vẹn vở tuồng này.

Có thể nói với bản thâu âm năm đó, Chí Tâm - Thanh Kim Huệ đã làm thổn thức trái tim của biết bao người mộ điệu với mối tình ngang trái của chàng Điệp, cô Lan. Tên của nhân vật đã trở thành tên gọi để đời trong sự nghiệp của hai nghệ sĩ.

Vì sự thành công quá lớn đó mà nghệ sĩ Thanh Kim Huệ không dám nhận lời mời của bất cứ ai để bước lên sân khấu thể hiện lại vai cô Lan vì sợ không vượt qua cô Lan trong bản thâu âm.

Tuy nhiên sau 45 năm, khi Gia Bảo thuyết phục, bà đã suy nghĩ và đồng ý với mong muốn người hâm mộ sẽ được thấy một cô Lan từ bản thâu âm bước lên sàn diễn.

Điểm cộng đầu tiên của Lan và Điệp phiên bản 2019 là cảnh trí thật, đẹp, không sử dụng màn hình LED, từ ngôi nhà của cô Lan đến anh Điệp với bờ rào bông bụp, bụi chuối sau hè, bờ lau, cảnh chùa thanh tịnh. Tiếc là cảnh trí nhà ông Phủ lại chưa được đầu tư đúng mức với một tấm phông vẽ khá đơn điệu.

Hai nhân vật chính Chí Tâm - Thanh Kim Huệ xuất hiện đã nhận được những tràng pháo tay không ngớt từ người hâm mộ.

Thật ngạc nhiên, ở lứa tuổi U70, hai nghệ sĩ vẫn có thể ca sống trọn vở mà giọng hát không bị đuối, hụt hơi. Với giọng ca của mình, họ đã chứng tỏ cho người hâm mộ thấy sự độc đáo trong giọng ca của các thế hệ nghệ sĩ vàng có sự diễn cảm rất tốt.

Người nghe có khi không cần nhìn, nhắm mắt lại và lắng nghe giọng ca thôi cũng cảm được tâm trạng nhân vật, mường tượng được những diễn biến đang xảy ra.

(Xem tiếp bên cột 2)

Tuy nhiên, vở diễn trên sân khấu còn phải đáp ứng được phần nhìn. Mặc dù hai nghệ sĩ đã cố gắng, nhưng ở những phân đoạn thời trẻ, sức nặng tuổi tác cũng cản trở họ thể hiện được sự thanh xuân của anh Điệp và cô Lan.

Vì vậy, cảnh khiến khán giả có thể nghe xem "cho đã" và xúc động nhất là cảnh cuối khi Lan lâm bệnh lìa dương thế. Có thể nói từng lời ca của Chí Tâm - Thanh Kim Huệ như mải miết đưa khán giả về đúng bản thâu từ năm 1974 mà họ từng đắm đuối.

Trong vai trò cố vấn nghệ thuật cho vở diễn, nghệ sĩ Thanh Điền đã nói Lan và Điệp phiên bản 2019 giữ đúng tinh thần của bản thâu 1974 nhưng cố gắng đưa một cách kể, nhịp điệu mới vào cho phù hợp thời đại.

Lan và Điệp tập trung khá nhiều ngôi sao tên tuổi, ngoài Chí Tâm - Thanh Kim Huệ còn có các nghệ sĩ Hồng Nga, Thanh Hằng, Trọng Phúc, Tú Sương, Vũ Luân, Minh Nhí, ca sĩ Quốc Đại, Phương Thanh, Mai Tiến Dũng, Hoài Lâm, Hamlet Trương...

Giữa những lần chuyển cảnh, các ca sĩ hát bài Chuyện tình Lan và Điệp với mong muốn phả hơi thở mới vào vở diễn nhưng cách làm chưa khéo, đôi lúc hơi tham khiến vở diễn còn rời rạc, mạch cảm xúc bị đứt đoạn, không đầy đặn.

Trong vở diễn, ngoài cặp đôi Chí Tâm - Thanh Kim Huệ, khán giả còn háo hức với sự trở lại sân khấu của cô đào thương nổi tiếng Hồng Đào.

Lần này chị không làm người ta khóc mà được giao nhiệm vụ làm khán giả ghét với vai Thúy Liễu.

Tuy nhiên, vai diễn chưa thực sự ấn tượng và người hâm mộ có lẽ phải tiếp tục chờ đợi một cơ hội khác để Hồng Đào chứng tỏ đẳng cấp cô đào từng làm xao động trái tim bao khán giả yêu kịch năm xưa.

Vở cải lương Lan và Điệp sẽ còn diễn một suất tại nhà hát Bến Thành vào tối 18-8 và tại nhà hát Trưng Vương (Đà Nẵng) tối 23-8.

Linh Đoan