Ads 468x60px

.
Hiển thị các bài đăng có nhãn giađình. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn giađình. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Tư, 14 tháng 8, 2019

Một cuộc gặp gỡ


Một cuộc gặp gỡ

Nhà văn Lê Minh

Phái đoàn đồng chí Lê Đức Thọ cùng gia đình cụ Đạo (Chu Lễ - Hà Tĩnh) trên đường từ chiến khu Việt Bắc vào Nam Bộ (đồng chí Lê Đức Thọ - người đứng thứ hai từ trái sang)



- Số mình chỉ được ở nhà hướng Tây.

Cha tôi[1][1] Nhà văn Nguyễn Công Hoan. thường nói như một lời vỗ về, mỗi khi nửa đêm nóng quá tôi giẫy đạp lục xục trong giường và cuối cùng cha tôi phải buông bút bế tôi ra vại nước. Cơn nóng dịu xuống lúc về sáng.

Căn nhà gác nhỏ số 7, có cầu thang đi riêng xuống cửa mở thẳng ra hè đường, rất giống một loạt nhà trong cùng dãy, đều thuê của Cha xứ đạo. Nhà trông thẳng hướng mặt trời chiều, gay gắt nắng lửa.

Chợ Rồng về chiều càng lao xao tấp nập người và hàng, đồ biển từ các huyện đánh bắt được theo xe khách lúc này mới gồng gánh đổ vào chợ tỉnh... Mùi tôm tép, cá, rạm tanh mặn ươn nồng vì một ngày chịu nắng. Đến nỗi buổi chiều tối nhìn vào nhà chợ, trong ánh đèn mờ ảo chỉ còn thấy trỏng trơ những bàn sạp, những cọc lều, những lá rác nhưng cái mùi chợ kia thì vẫn dai dẳng bốc lên nồng nặc thấm ướp suốt một dãy nhà trông xuống chợ Rồng. Bên kia nhà chợ cách một con đường lớn là nhà chợ vải và hoa quả, ngược lại, sáng sủa, khô ráo, bước vào đã thơm ngát như đâu đây có hoa ngâu, hoa huệ. Hương chuối ngự chỉ riêng chợ Rồng mới có, sao mà ngọt ngào, sao mà thanh khiết. Nhà phía bên ấy thuê đắt tiền hơn.

Một người khách lạ đến thăm cha tôi. Ông không phải là thầy giáo, vì không thấy nói gì chuyện lớp học. Cũng không phải là người trong họ Xuân Cầu ra, vì nếu thế mẹ tôi đã biết. Nhưng thân thiết mức nào mà khi người khách ra về rồi, cha mẹ tôi không hết thầm thì vui vẻ. Trong câu chuyện của hai người thường nhắc một tên họ rất lạ. Cũng cái tên họ ấy, tôi nghe mẹ đọc trên chiếc phong bì thư cha tôi sắp đem gửi. Cũng cái tên họ ấy, mỗi lần ông khách tới thăm, trong câu chuyện của hai người thường nhắc đến. Rồi một hôm, bà nội tôi từ quê xuống. Trong những toan tính của người lớn tôi chắp nhặt được, cộng với trí tưởng tượng của trẻ thơ, tôi hiểu rằng người chú ruột của tôi đi biệt tích từ khi tôi chưa có mặt trên đời này, mà cả nhà ai cũng nhắc trong những ngày đoàn tụ để xót thương, sắp trở về đến nhà. Người khách đã cho tôi tưởng tượng ra như vậy. Người khách đã bày cách cho cha tôi làm đơn và bà nội tôi điểm chỉ. Đơn gửi Mặt trận Bình dân Pháp đề nghị can thiệp cho chú được phóng thích. Chú đã mang một tên họ khác để không ai đoán nhận được tông tích: Phạm Văn Khương[2][2] Tức Lê Văn Lương. , số tù 6214, đảo Côn Lôn. Người khách cũng mới từ đảo Côn Lôn trở về. Cha tôi gọi ông theo cách xưng hô thân mật: Anh Khải[3][3] Tức Lê Đức Thọ. . "Anh Khải" người dong dỏng cao, cao hơn cha tôi, nhưng trẻ hơn cha tôi nhiều. Té ra "anh Khải" cũng người tỉnh này, nhà ở bên kia Đò Quan, lại là anh ruột anh Đống[4][4] Tức Mai Chí Thọ. , học trò của cha tôi và học cùng lớp với chú Bông tôi. Đều đã là người thân trong nhà cả.

"Anh Khải" vẫn đến với cha tôi và bao giờ cha cũng sai tôi những việc lấy thuốc lá, lấy trà, mặc dù tôi còn rất bé. Đó chứng tỏ một niềm vui của cha tôi, điều cha tôi quý khách. Câu chuyện giữa hai người nghiêm trang, đôi lúc xúc động, và lần nào cũng vậy, sau khi tiễn khách ra về, cha tôi ngồi vào bàn, điếu thuốc lá trên tay, cha tôi nhìn đi đâu, đang nghĩ gì? Chắc là người chú ruột biệt tích của tôi đã lên tàu thủy và sắp về đến nhà rồi. Bao nhiêu tưởng tượng hân hoan nảy nở trong óc tôi về giây phút đầu tiên chú hiện ra trước ô cửa kia, với cái đầu húi trọc, với cái áo trắng đính số tù trước ngực. Chắc chắn bà nội tôi sẽ bật khóc òa nức nở.

Cha tôi cặm cụi trước bàn. Gần như không đứng dậy. Gần như không biết gì xảy ra xung quanh. Khói thuốc lá mù mịt trong phòng đến nỗi mẹ tôi kêu lên vì ngạt. Chỉ có tôi được mon men đến gần, gọi cha đi ăn cơm, giục cha đứng dậy nghỉ. Nhưng cha chỉ thả tay xuống xoa đầu tôi:

- Con ngoan, đi chơi đã,

Tiếng ngòi bút loạt xoạt ngày đêm trên trang giấy. Liền trong nửa tháng, một cánh tay cha tôi bại đi nhức nhối.

- Sao thế, cha đau lắm ư?

Cha tôi cười:

- Con đấm đúng chỗ này này. Thế, thế. Hết đau rồi.

Cái quả đấm nhỏ xíu chỉ bằng quả ổi của tôi làm cho cha tôi buồn buồn và bật lên tiếng cười.

- Cha ơi, có khách.

Tiếng chuông đồng rung leng keng. Cha tôi xuống gác. Và người khách vụt bước vào.

Một thất vọng lớn cho tuổi thơ của tôi, không có chuyện ân xá nữa. Người lớn nói với nhau như thế sau khi khách ra về. Tất cả đổ vỡ. Những người cộng sản bị bắt trở lại rồi, hoặc sẽ bị đày đi căng. Cuốn tiểu thuyết cha tôi mới cho ra đời liền bị cấm. Cha tôi phải thi hành lệnh rời khỏi Nam Định tức khắc.

Chẳng thể bao giờ ngờ được, ít lâu sau, chính bà nội tôi đã tay nải lên đường lặn lội đến tận căng Bá Vân để thăm những người bạn con mình đã bị bắt trở lại. Lúc về, bà cầm thư đi phân phát đến từng gia đình cho anh em, mà suốt thời gian ở quây quần trên căng, anh em đã gọi bà bằng cái tên thiêng liêng, đầm ấm: Mẹ.

Ngày nay nghĩ lại tôi vẫn sửng sốt. Ngay từ những ngày xa xưa ấy trong xã hội Việt Nam đã ngấm ngầm nảy sinh một quan hệ ruột thịt giữa người với người, mối quan hệ không bắt đầu từ một dòng máu, hoặc từ đồng tiền và địa vị như mô hình xã hội đương thời. Đã là tù thì còn có địa vị gì nữa. Nhưng một sự thức dậy đột ngột đã làm cho bà tôi nhận biết, có mối hòa hợp tự đáy lòng mình với lý tưởng của con, bà tôn trọng và từ đó kính phục cuộc đời hy sinh của tất cả các bạn con. Bất chấp bọn mật thám đương theo dõi và triệt hạ gia đình mình, bà đã làm một việc mà xã hội ngày ấy người ta cho là dại dột. Những người tiếp tục đến tụ hội ở nhà với chú Bông tôi, bà che chở. Bà thường nhắc hỏi về "anh Khải". Như xưa kia "anh Khải" đã mang bóng dáng người con trai mất tích của bà đương ở tù chung thân ngoài đảo Côn Lôn, bóng dáng người cháu kêu bà bằng dì ruột là anh Tô Hiệu, mà "anh Khải" cũng rất thân ngoài Côn Đảo, sau này đã chết trong Nhà ngục Sơn La.

Sự kiện Mặt trận Bình dân ở Pháp lên nắm chính quyền và ở Đông Dương, nhiều chính trị phạm được ra khỏi các nhà lao về địa phương gây phong trào, "anh Khải" được trở về Nam Định, đã tạo nên những vang động sâu xa trong lòng mỗi người thuộc gia đình chúng tôi như thế.

Một đoạn trong Đời viết văn của tôi (Nguyễn Công Hoan): "Từ khi tôi được theo dõi các cuộc đình công của công nhân đòi quyền lợi kinh tế và chính trị, các cuộc điều tra của Chính phủ bình dân, phái đoàn Gôđa, Vian sang Đông Dương, từ khi tôi thích đọc các sách báo của Mặt trận dân chủ thì tôi bắt đầu yêu công nhân. Tôi tìm hiểu anh em thợ thuyền Nhà máy sợi và Nhà máy tơ. Tôi xin gia nhập chi nhánh Pháp của Đảng công nhân quốc tế SFIO tức Đảng Xã hội Pháp và dịp kỷ niệm Quốc tế Lao động năm 1938, tôi được cử vào ban trật tự trong cuộc biểu tình lớn ngày 1-5 tại khu Đấu Xảo Hà Nội".
"Càng gần gũi anh em chính trị phạm cũ, nhất là anh Phan Đình Khải hay đến chơi với tôi, tôi càng hiểu chủ nghĩa cộng sản là nhân đạo, và đấu tranh giai cấp chính là đấu tranh giải phóng cho đất nước, cho quảng đại nhân dân".

"Nhưng mặt khác, tôi càng hiểu cộng sản, càng yêu cộng sản, thì bọn cầm quyền ở Nam Định cũng càng hiểu tôi và càng không yêu tôi. Chúng cho tôi là người cộng sản trá hình, là đảng viên Đảng Xã hội để hoạt động công khai.

"Tôi là "một tay cộng sản nguy hiểm, cần tống ra khỏi nơi tập trung thợ thuyền này" (nguyên văn hồ sơ bí mật ở Sở Mật thám). Cho nên Nha học chính Bắc Kỳ, theo lệnh của thống sứ, đuổi tôi ra một hòn đảo xa xôi, hẻo lánh là đảo Trà Cổ. Nghị định thuyên chuyển ký trước ngày nghỉ hè mấy hôm, bắt tôi rời khỏi Nam Định lập tức".

"Thì ừ, ông cộng sản cho mày xem". Suốt nghỉ hè, tôi ngồi lỳ tại Nam Định. Tôi viết cuốn Bước đường cùng, một truyện dài về nông dân, để trang trải món nợ lòng đối với anh em cộng sản ở Nam Định. Cái "sự kiện vùng dậy" của anh Pha chưa đúng với thực tế hồi bấy giờ, nhưng cuối cùng tôi cứ cho anh nông dân vùng dậy. Đó là vì tôi đã chịu ảnh hưởng trong các sách báo cộng sản hồi bấy giờ".

*
* *

Anh Khải thật hồ hởi khi nhắc một kỷ niệm sâu sắc trong đời anh khi tôi hỏi chuyện anh. "Làm sao mà tôi quen biết anh Hoan ư? Chính là vì có Khương. Tôi ra Côn Đảo trước Khương".

Anh kể tiếp: "Đoàn 89 tù cộng sản vừa dự phiên tòa đại hình đặc biệt mở tại Sài Gòn, ngày 14-5-1939 ra đến đảo, đã gây một chấn động lớn trong anh em. Đoàn tù có mấy anh án chém được Quốc tế đỏ can thiệp hạ xuống chung thân. Tôi ở cùng banh với Khương, một trong những người tù án chém ngày đó, nhưng ở khác khám. Phải nói rằng, anh em ai cũng quý Khương. Riêng tôi, rất phục tinh thần dũng cảm của anh. Khương là một tấm gương về sự hy sinh. Con người của anh công tâm, giản dị, ăn ở với ai cũng có tình, con người tốt lắm. Sống với ai cũng được người ta thương. Hai đứa tôi thân nhau. Năm 1936 Mặt trận Bình dân lên, tôi được phóng thích. Tôi hỏi Khương: Gia đình mày còn ai không? Lần này về tao sẽ đi tìm. Từ khi bỏ nhà vào Sài Gòn hoạt động, Khương giấu biệt tông tích để khỏi lụy đến gia đình. Anh ruột của Khương là anh Nguyễn Công Hoan đang dạy học ở Nam Định. Nam Định lại chính quê tôi.

Được Đảng phân công hoạt động công khai và trực tiếp ở tỉnh nhà, tôi liên lạc với anh Hoạt tức Trần Bảo, lúc ấy là Xứ uỷ viên phụ trách Nam Định, Thái Bình. Rồi qua Đống, em trai tôi, bạn học với Nguyễn Công Bông là em út của Khương; hai cậu này cũng rất thân nhau. Thế là tôi bắt liên lạc với Bông và đến anh Hoan. Tôi kể với anh những chuyện về Khương. Tôi nhận xét anh Hoan là người điềm đạm, nói năng chắc chắn, anh là người đã được giác ngộ cách mạng.

Tôi đến anh Hoan luôn, ở căn gác số 7 phố chợ Rồng. Anh hỏi tôi nhiều về phong trào công nhân, về tình hình các nhà tù Côn Đảo, Sơn La, về tình hình công nhân máy sợi, máy tơ, công nhân ngoài mỏ. Tôi đã chuyển nhiều báo chí đến cho anh đọc. Tôi bàn với anh Hoạt tìm mọi cách giúp anh Hoan tiếp xúc được rộng rãi với công nhân. Lúc ấy tôi chỉ nghĩ, anh đã giác ngộ, cần để anh hiểu về chủ nghĩa cộng sản. Hoàn cảnh anh không đi hoạt động thoát ly được thì tham gia phong trào công khai. Còn tôi giới thiệu Bông để anh Hoạt tổ chức hoạt động bí mật và đưa vào Đảng.

- Có phải vì anh là người thích thơ phú nên ngày ấy đã gắn bó với anh Hoan?

- Hoàn toàn không phải thế. Hoạt động bí mật nên phải dựa vào gia đình các đồng chí, đó là nơi tin cậy. Tôi không hề nghĩ rằng gặp anh Hoan để ảnh hưởng gì đến bước đường viết văn của anh Hoan.

- Vậy anh có đọc Bước đường cùng chứ?.

- Có. Tôi đọc ngay từ ngày ấy. Các tư liệu giúp anh Hoan hiểu về đời sống công nhân, một phần là do tôi đưa đến. Sau này trong kháng chiến chống Pháp, đôi lần tôi cũng gặp anh Hoan, vẫn như xưa, vui vẻ, tin cậy và thân tình. Song chỉ một thời gian ngắn tôi đã chuyển công tác vào mặt trận miền Nam, rồi sau này khi anh Hoan mất, tôi ở mặt trận Tây Nam. Rất tiếc là không được gặp anh lần cuối cùng. Nhưng trước sau như một, tôi rất quý trọng anh. Chính vì hồi ấy mật thám theo dõi tôi, biết tôi thường đến anh Hoan, nên tên anh đã vào sổ đen của Sở Mật thám. Anh Hoan có nói đến một bước chuyển quan trọng trong đời viết văn của anh thời kỳ Mặt trận Bình dân, và nhắc đến tên tôi. Nhưng tôi nghĩ, đó chỉ là một phần, còn là do ảnh hưởng của cao trào cách mạng và do anh Hoan đã tự hào về nhân cách người em ruột, người ấy là bạn tù rất thân của tôi...

Quả thật tôi đã bàng hoàng trước câu chuyện giản dị trên đây khi được nghe kể lại: Một cao trào cách mạng. Những nhân cách cộng sản. Thôi thúc một tấm lòng yêu nước. Cuộc gặp gỡ giữa cao trào chính trị với nhà văn trong tình huống cách mạng hết sức đặc biệt ấy, đã tạo nên những rung động ngân vang trên những trang viết.

Hành động "vùng dậy" của nông dân Pha trong Bước đường cùng; hành động phản kháng đến cùng của Sáng, chị phu mỏ; nhân vật Pha trở thành công nhân hầm lò, đứng trong tổ chức của giai cấp, đấu tranh quyết liệt chống bọn bóc lột cường quyền, đề cương chi tiết đã hoàn thành của cuốn tiểu thuyết tiếp theo: Bước đường ngoặt. Tất cả đã chứng minh một sự kiện vượt mình, một biến động lớn trong chọn lựa nhân vật, trong quyết định số phận nhân vật, trong khuynh hướng phát triển tiểu thuyết: Nhà văn dám dấn thân và sức sáng tạo bật dậy.

Lịch sử văn học Việt Nam cho đến hôm nay có lẽ cũng mới chỉ có một cuộc gặp gỡ này, một nhà văn với cao trào cách mạng, trong một tình huống đặc biệt của cách mạng. Cuộc gặp tự nhiên như con sông nhỏ hòa vào trong con sông lớn tan trong nhau ở khúc chảy xiết.

Cái đẹp đến, chẳng bao giờ cần sự sắp đặt.

Cái đẹp xuất hiện, không bao giờ tuân theo ý định có trước chủ quan...

Cái đẹp bình dị chỉ nảy sinh trong sự chân thành của tấm lòng. Chính vì lẽ đó, mối tình đã long lanh tồn tại. Căn nhà nhỏ số 7 nhìn xuống chợ Rồng, trở thành nơi chứng kiến.



-------------------------------
[1]. Nhà văn Nguyễn Công Hoan.
[2]. Tức Lê Văn Lương.
[3]. Tức Lê Đức Thọ.
[4]. Tức Mai Chí Thọ.

Trích trong cuốn Lê Đức Thọ - Người cộng sản kiên cường, nhà lãnh đạo tài năng;

Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, 2011



Thứ Năm, 7 tháng 6, 2012

Con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan: Cha tôi là một “Cánh Buồm Nhỏ” - Tuyết Lan

Rating:★★★★★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Tuyết Lan


Con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan:
Cha tôi là một “Cánh Buồm Nhỏ”.

Tuyết Lan  


“Trong đời sống tâm linh, không có dấu ấn của thời gian, không có sự cách biệt âm dương. Và tình yêu gắn kết gia đình có những bí ẩn thiêng liêng đầy sức mạnh, không thể tìm cách lý giải. Chỉ biết nó ngọt ngào, chở che, an ủi, luôn đánh thức trong chúng ta sự sáng suốt tinh tường. Còn ta, dù bao nhiêu tuổi, vẫn chỉ là cái Bống”. Đó là lời tự sự của “Cái Bống” – nhà văn Lê Minh – con gái nhà văn bậc thầy Nguyễn Công Hoan (1903 – 1977)

Thứ Ba, 6 tháng 3, 2012

Nhà văn Nguyễn Công Hoan và những người con - Bình Nguyên Trang


Rating:★★★★★
Category:Books
Genre: Entertainment
Author:Bình Nguyên Trang

Nhà văn Nguyễn Công Hoan
và những người con

11:30, 11/10/2007
Bình Nguyên Trang


Nhà văn Nguyễn Công Hoan có ba người con. Người con trai lớn Nguyễn Tài Khoái đã hy sinh trong kháng chiến chống Pháp. Người con trai còn lại của ông chính là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Tài (tên khai sinh là Nguyễn Tài Đông), nguyên Thứ trưởng Bộ Công an. Người con gái út của ông, theo cha, chọn viết văn là công việc của đời mình, nay là nhà văn Lê Minh.

Viết về Nguyễn Công Hoan và gia đình ông, tôi có cảm xúc như đang viết về những người thân yêu của mình. Bởi lẽ, hàng ngày tôi đều được nhìn thấy hình ảnh của ông trong căn phòng làm việc của Ban biên tập Chuyên đề Văn nghệ Công an ở 66 Thợ Nhuộm. Đây đồng thời cũng là nơi lưu giữ những kỷ niệm về nhà văn, vì ông đã từng có một thời gian sống tại nơi này. Gương mặt đôn hậu của ông lúc nào cũng như đang ẩn giấu một nụ cười hóm hỉnh...

Là con trong một gia đình, một dòng họ yêu nước truyền thống, nên trong ký ức tuổi thơ của bà Lê Minh, con gái út của nhà văn, chỉ toàn những câu chuyện cách mạng: "Cha tôi trước khi là một nhà văn đã là một nhà giáo yêu nước. Thời thanh niên, ông tham gia tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng cùng với Nguyễn Thái Học.

Ngay từ nhỏ anh em chúng tôi đã tự cảm thấy rằng, đi làm cách mạng, có thể bị tù đày là câu chuyện của đời mình rồi. Điều này là hết sức tự nhiên, không cần phải đắn đo, suy nghĩ. Cha tôi luôn dạy bảo chúng tôi một điều rằng, con người sống phải biết căm thù bọn bóc lột và thương yêu những người cùng khổ"
.

Bản thân nhà văn Nguyễn Công Hoan đã đóng góp nhiều công sức vào hai cuộc kháng chiến của dân tộc. Trong hồi ký của nhà văn Lê Minh còn kể lại câu chuyện khi nhà giáo Nguyễn Công Hoan dạy học ở Thái Bình, ông đã cùng với các thanh niên ngày ngày đẩy xe bò vào buổi trưa đi quyên gạo cứu tế đồng bào đang bị nạn đói hoành hành.

Cùng với con trai Nguyễn Tài Khoái, vừa vượt ngục trở về tiếp tục làm cách mạng, ông đã tham gia cuộc biểu tình tại sân dinh Tổng đốc Thái Bình. Chính nhà văn cũng bị phát xít Nhật bắt cầm tù ngay sau đó.

Sống trong thời kỳ đất nước bị đô hộ, nhân dân lầm than, đói nghèo, loạn lạc, nhà văn Nguyễn Công Hoan thấu hiểu nỗi đau của người dân mất nước. Ông để các con mình đi theo cách mạng, và chấp nhận mọi tổn thất mà ông biết chắc là không thể nào tránh khỏi trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh.

Khi người con Nguyễn Tài xung phong vào Nam chiến đấu, ông gật đầu ủng hộ. Nguyễn Tài bị bắt và bị biệt giam trong xà lim trắng. Không khai thác được gì ở người cộng sản kiên trung này, người Mỹ (vì đã tiên lượng được sự chiến thắng của Cộng sản) đã gợi ý với nhà chức trách Sài Gòn, rằng tiện nhất là để Nguyễn Tài "biến mất", vì đây là "một tay khủng bố có kinh nghiệm nên khó có thể mong đợi y là một người thắng trận rộng lượng".

Và Nguyễn Tài được kẻ thù thu xếp một chuyến bay và ông sẽ bị ném xuống biển Nam Hải từ độ cao 10 ngàn bộ... Lâu không nhận được tin tức gì của con, nhà văn Nguyễn Công Hoan chỉ im lặng chờ đợi.

Bà Lê Minh nhớ lại: "Cho đến ngày thống nhất vẫn bặt tin anh Tài, cả gia đình đều nghĩ có thể anh ấy không bao giờ trở về nữa. Nhưng một đêm, tôi nghe tiếng bước chân cha đi guốc mộc bước lên cầu thang nhà tôi.

Khi ấy cha tôi sống ở nhà 66 Thợ Nhuộm còn vợ chồng tôi sống ở số 72 Lý Thường Kiệt. Tôi tất tả chạy xuống đỡ cha. Ông đứng ở cầu thang báo tin: "Anh Tài của con vẫn sống".

Câu nói ấy như trút ra hàng ngàn gánh nặng đã đè lên tâm can ông bấy lâu mà ông cố nén trong lòng. Tôi ôm lấy cha và khóc vì mừng rỡ, cảm động. Ông cũng khóc. Nước mắt ông nhòe đôi mắt kính".


Nguyễn Công Hoan cầm bút viết văn từ năm 17 tuổi. Hiện thực cuộc sống của một người trí thức yêu nước đã trở thành nguồn nguyên liệu quý giá để ông kiến tạo nên một "hệ thống hình tượng" trong các tác phẩm của mình.

Xuyên suốt là bức tranh đời sống với hai mảng màu đối lập, một bên là những phận người lao động lầm than, một bên là những kẻ quan lại cường hào, ăn trên ngồi trốc. Ông được xem là một trong những cây đại thụ của văn xuôi Việt Nam, là nhà văn bậc thầy về truyện ngắn.

Thời của ông, trong lúc một số nhà văn đang say sưa với chủ nghĩa lãng mạn, với những hư hư thực thực kiểu "Hồn bướm mơ tiên" thì ông lại dứt khoát lựa chọn một đường đi khác cho riêng mình.

Lối đi ấy chính là bám rất chặt vào đời sống, nhìn thẳng vào các vấn đề của xã hội đương thời, công khai đả kích, phê phán không thương tiếc những thói hư tật xấu, những cái rởm đời, cái ác và bênh vực những con người bé nhỏ, nghèo khổ, cơ cực. Nhà văn có biệt tài quan sát và đưa vào tác phẩm của mình đời sống của những dân nghèo thành thị.

Truyện ngắn của ông, ngay từ buổi đầu đã chiếm được nhiều cảm tình của độc giả, và được đánh giá là "những trái ngọt đầu mùa của một cây bút hiện thực tài ba..." (Kiều Văn).


Vợ chồng nhà văn Nguyễn Công Hoan cùng các con cháu (Trong ảnh: Người ngoài cùng là đồng chí Nguyễn Tài. Thứ 6 từ trái qua là nhà văn Lê Minh).

Chọn lối văn trào phúng, cường điệu, biếm họa, Nguyễn Công Hoan đã tìm được một phương tiện hữu hiệu nhất để phục vụ "ý đồ" viết văn rất rõ ràng của mình, là phê phán cái xấu, bênh vực cái yếu.

Tác phẩm của ông cuốn hút người đọc bởi lối văn linh hoạt, khôi hài, giễu cợt, thoạt tiên rất buồn cười, nhưng theo sau nụ cười ấy là một nỗi buồn, nỗi xót xa ngấm ngầm lan tỏa. Và có khi đọc xong rồi, gấp sách lại, hai hàng nước mắt lại tuôn chảy.

Văn của ông làm cho ta thấy cám cảnh những nỗi đời éo le. Nhà văn đã lý giải giúp người đọc cái cốt lõi của câu chuyện, cái nguyên nhân xâu xa của những ngang trái đang phô bày ra trước mắt chúng ta. Và trên tất cả, là một tấm lòng yêu thương rộng mở, một đôi mắt nhìn cảm thông, một nỗi xót xa như tiếng nấc nghẹn được giấu sau tiếng cười chua chát.

Có thể nói, bằng những tác phẩm của mình, nhà văn Nguyễn Công Hoan đã trở thành một người bạn tinh thần đối với những lớp người cùng khổ trong xã hội đương thời. Ông chở che, bênh vực họ. Ông nói hộ tiếng lòng và những khát vọng cuộc đời của họ.

Trong công việc viết văn, nhà văn Lê Minh, con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan kể lại: "Khi tôi viết tác phẩm đầu tiên đăng báo, cha tôi đọc và chỉ khen một chữ: "Được". Tôi viết tiếp những gì tôi đã trải qua, đã nhìn thấy rồi gửi cho ông đọc.

Ông lại bảo: "Đó chính là truyện ngắn đấy, con hãy viết tiếp đi". Sự khích lệ của ông cũng chỉ dừng ở những lời như vậy, nhưng nó có một sức mạnh động viên ghê gớm đối với tôi. Cha tôi thường không nhận xét nhiều, đặc biệt không dạy dỗ tôi việc viết.

Ông muốn tôi hiểu rằng, văn chương là việc riêng của mỗi người và mỗi người cầm bút phải chịu trách nhiệm về chính những gì mình viết ra. Nhưng được sống cạnh cha, tôi học được nhiều bài học quan trọng về nghề cầm bút. Cha tôi có những quan sát rất lạ.

Ông kiên nhẫn và tỉ mỉ, dường như không bao giờ bỏ sót một chi tiết nhỏ nào của đời sống. Ông chắt chiu nó như con ong lấy mật mỗi ngày. Ông thường bảo, cảnh cũng có thần đấy. Quan sát và để nó nhập vào mình, rồi đến lúc nào đó tất cả những quan sát ấy sẽ tự nhập vào nhau, thành một cuốn phim.

Điều này sẽ rất có lợi cho người viết. Trong việc sử dụng ngôn từ, tôi học được tinh thần của cha là không được dễ dãi. Có khi ông mất rất nhiều thời gian để tìm được một từ thích hợp. Phải làm sao tìm được đúng cái chữ mà nó có thể vang lên cái ý mà mình định nói. Sau này, khi viết cho thiếu nhi, tôi rất cẩn trọng về chữ.

Nhiều khi còn một chữ chưa ưng tôi vẫn để bản thảo nằm đấy, đợi khi nào mình tìm thấy đúng chữ mà mình tâm đắc".
Một bài học nữa mà nhà văn Lê Minh học được ở cha mình là phẩm chất trung thực trước trang giấy của người cầm bút.

Trung thực với chính mình cũng là trung thực với độc giả. Nhưng muốn trung thực anh lại phải là người hiểu biết, nếu không sẽ "trung thực nhầm". Có nghĩa rằng anh phải không ngừng đọc, không ngừng tìm hiểu và khai thác đời sống, để tìm ra bản chất cuối cùng của một hiện tượng anh quan sát.

Bà Lê Minh còn kể rằng: "Sau khi cha mất, tôi tưởng như mình không thể gượng dậy được. Rồi tôi nghĩ cuộc đời ông chính là sách. Tôi bắt đầu cất công đi tìm lại những bản thảo đã thất lạc của ông, những tác phẩm đã từng bị kiểm duyệt, cấm in trước đó, tập hợp lại và in thành sách. Cuốn sách về cuộc đời cụ Tôn Đức Thắng cha tôi đã ấp ủ từ lâu nhưng chưa kịp viết, tôi bắt tay vào làm cho NXB Thanh niên, như một nghĩa cử báo hiếu ông".

Hơn 30 năm sau ngày mất của nhà văn Nguyễn Công Hoan, người con gái út của nhà văn đã lần lượt xuất bản 81 đầu sách của nhà văn cùng với bộ toàn tập gồm 9 tập tại NXB Văn học và bộ toàn tập gồm 14 tập tại NXB Thanh niên.

Nhiều đơn vị làm sách đã trân trọng dành riêng một "tủ sách Nguyễn Công Hoan", như một ghi nhận về sự nghiệp sáng tác đồ sộ của ông. Nhà văn đã vinh dự được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh (đợt I) về văn học nghệ thuật. Ông đã đi xa, nhưng hàng năm, sách của ông vẫn đều đặn tái bản và đến với những thế hệ độc giả mới.

Vì sao tác phẩm của Nguyễn Công Hoan có một sức sống lâu bền trong trái tim người đọc? Ngoài tài năng lớn của ông, còn là một bài học khác đối với những người cầm bút trẻ hôm nay, là khả năng bám sát vào hiện thực cuộc sống.

Văn học sinh ra từ đời sống, và những nhà văn có khả năng nắm bắt hiện thực, không quay lưng với hiện thực của thời đại mình đang sống, dám đi đến tận cùng hiện thực ấy trên từng trang sách sẽ luôn nhận được sự chào đón của bạn đọc, không chỉ trong hôm nay mà cả ở tương lai







Gia đình nhà văn Nguyễn Công Hoan và những người con ưu tú của đất nước - Cùng Bạn Đọc Sách, 20 thg 5, 2024

Chuyện chưa kể về nhà văn Nguyễn Công Hoan - Bùi Quang Hào (ghi)


Rating:★★★★★
Category:Books
Genre: Entertainment
Author:Bùi Quang Hào (ghi)


11:00, 20/11/2006

Chuyện chưa kể
về nhà văn Nguyễn Công Hoan


Nhà văn Nguyễn Công Hoan, trong văn viết cũng như trong cuộc sống hàng ngày thường rất dí dỏm. Chính cái “khiếu” hài hước ấy cũng đã lan tỏa tới con cháu.


Tôi đến gặp anh Nguyễn Trường Đại tại nhà riêng ở phố Đặng Văn Ngữ, Đống Đa, Hà Nội. Anh là cháu nội của nhà văn Nguyễn Công Hoan – một nhà văn trào phúng bậc thầy.

Theo anh Đại kể, giờ đây cứ mỗi dịp con cháu của ông hội ngộ tại nhà anh, mỗi người góp một chuyện vui về cha ông mình, làm cho không khí cuộc gặp càng thêm rôm rả. Sau đây là những chuyện anh Đại kể với tôi.


Chuyện xảy ra ở nhà 66 Thợ Nhuộm
1. 
Trong những năm chiến tranh phá hoại của Mỹ, nhà ông Nguyễn Công Hoan ở 66 Thợ Nhuộm (nằm trong trụ sở Báo CAND hiện nay). Hồi đó, giáp tường nhà ông Nguyễn Đức Thuận (hiện nay là nhà ông Phạm Thế Duyệt - Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam), gia đình đào một cái hầm tránh bom. Có lần máy bay Mỹ đến, bà Yến (vợ ông Hoan) gọi hết con cháu xuống hầm, nhưng ông Hoan vẫn đứng “hiên ngang” ngửa mặt lên trời nhìn máy bay địch. Bà hốt hoảng gọi: “Ông ơi, xuống đi, không máy bay nó bắn chết bây giờ đấy!”. Bà không ngờ ông bảo: “Bà yên tâm, nó có nhìn thấy tôi đâu mà nó bắn”. Đó là cái lý của nhà văn trào phúng, coi việc sống chết cứ như chuyện chơi!

2.
Một lần, anh Cảnh sát khu vực Công an phường Trần Hưng Đạo đến nhà gặp ông Hoan để kê khai bổ sung về hộ khẩu, lý lịch. Đến mục “Trình độ văn hóa”, ông Hoan khai là “đọc thông, viết thạo”. Anh cảnh sát khu vực tròn xoe mắt thắc mắc: “Thưa bác, bác là nhà văn lớn mà khai như thế này, liệu có khiêm tốn quá không?”. Ông Hoan nói: “Ghi đúng đấy. Tôi hồi trước học theo văn bằng của Pháp chỉ tương đương hết phổ thông bây giờ. Tôi từng chỉ là thầy giáo tiểu học. Nhưng bây giờ nhiều trường đại học vẫn mời tôi giảng bài cho các thế hệ sinh viên. Theo anh, tôi nên khai như thế nào?”.


Ông trêu bà
Năm 1968, chiến tranh ác liệt. Đang học lớp một, tôi cùng ông bà và ba anh chị em của tôi sơ tán về quê bà nội ở thôn Đôn Thư, xã Kim Thư, huyện Thanh Oai, Hà Tây. Hàng ngày, bà nấu cơm cho ông và các cháu ăn. Ông nghiện thuốc lá, thỉnh thoảng uống rượu. Nhất là lúc có chuyện gì bận tâm, ông lại nhâm nhi chén rượu.
Một hôm, ông dọn cái mâm ra, mang một chai nước trắng rót ra chén, giả vờ ông cháu uống rượu để... trêu bà. Ông bảo các cháu ngồi vòng tròn, đưa cho mỗi đứa một chén. Lúc bà từ nhà bếp đi lên, thấy ông ngồi uống “rượu”, bà nghĩ, hôm nay có chuyện gì đây? Bà nhìn kỹ, thấy mỗi cháu một chén, bà “tá hỏa” kêu lên: “Trời đất, ông lại còn đầu độc chúng nó nữa à?”.
Ông giả vờ nghiêm nét mặt, bảo: “Bà! Tôi có việc suy nghĩ, tôi phải uống”. Bà nói: “Thế nhưng sao ông lại cho chúng nó uống ruợu?”. Ông làm bộ bực mình bảo: “Bà nói nữa, tôi đổ hết rượu bây giờ”. Nói rồi, ông đùng đùng đứng dậy, đổ hết “rượu”. Bà sợ quá. Lũ trẻ chúng tôi không nhịn được nữa, cười phá lên. Lúc này bà mới biết ông... trêu bà!


Ông làm bà... hỉ hả
Tính ra, nhà văn Nguyễn Công Hoan phải vào nằm viện vài đợt. Khi nằm viện, ông cũng có phần áy náy về vợ ông. Chả là sau khi ông xuất bản cuốn tự thuật “Đời viết văn của tôi”, bà đọc mãi mà chẳng thấy ông nhắc gì tới bà. Bà buồn lắm. Đang nằm trên giường bệnh, một hôm ông tâm sự với bà: “Bà biết không, đời tôi mà nếu không gặp bà thì không thể viết văn được cho đến bây giờ. Cho nên trong sự nghiệp của tôi có một nửa của bà”. Nghe ông nói thế, bà cảm động rơi nước mắt. Bà vui và hỉ hả lắm.


Đặt tên đệm theo kiểu... nhà văn
Dòng tộc của nhà văn Nguyễn Công Hoan có cách đặt tên đệm rất lạ. Lẽ thường, các dòng họ khác đặt tên đệm là “Văn” (nam), “Thị” (nữ) hoặc tên đệm khác thống nhất trong dòng họ đó. Nhưng cách đây khoảng hơn 100 năm, dòng họ của nhà văn Nguyễn Công Hoan đã thống nhất quy ước đặt tên đệm là “Đức, Đạo, Công, Tài, Trường, Thiên, Thế, Tộ”. Cứ một đời thì lần lượt đặt một tên đệm.

Như vậy, bậc ông của ông Hoan đặt tên chữ “Đức” (ông Nguyễn Đức Liên). Bố của ông Hoan lấy đệm chữ Đạo. Ông Hoan lấy đệm chữ “Công” (Nguyễn Công Hoan). Con ông Hoan đặt đệm chữ “Tài” (ông Nguyễn Tài có tên khai sinh là Nguyễn Tài Đông, ngang hàng có Nguyễn Tài Dư, Nguyễn Tài Anh...). Cháu nội của ông Hoan lấy đệm chữ “Trường” (anh tôi là Nguyễn Trường Thống Nhất, tôi là Nguyễn Trường Đại...). Chắt nội của ông Hoan lấy đệm là “Thiên” (như: Nguyễn Thiên Tùng, con trai của tôi). Tiếp theo đời sau đặt đệm là “Thế”, rồi “Tộ”. Theo quy ước, khi đến “Tộ” thì quay lại chữ “Đức”.

Theo gia tộc cho biết thì người có sáng kiến đặt ra quy ước này là cụ Nguyễn Đức Liên, tức ông nội của ông Hoan. Ý nghĩa của tám chữ đệm là: Có đạo đức, có tài năng thì tiếng tăm được lưu truyền trên thế gian này mãi mãi. Sinh thời, ông Hoan cũng rất tâm đắc cách đặt tên như vậy. Cách đặt tên đệm này còn hay ở chỗ anh em trong dòng tộc dễ nhận ra nhau. Vì thế, khi đi ra ngoài xã hội, thấy người nào đệm một trong tám chữ ấy, mà quê gốc ở làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên thì đích thị là... anh em họ hàng! Qua cách đặt tên đệm để giáo dục cho các thế hệ gia tộc chúng tôi rèn luyện phấn đấu để giữ thanh danh đó.



Bùi Quang Hào (ghi)



Thứ Tư, 9 tháng 6, 2010

Nguyễn Công Hoan: Nhà văn có nhiều kỷ niệm với Công an - Việt Hà


Rating:★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Việt Hà


Nguyễn Công Hoan:
Nhà văn có nhiều kỷ niệm với Công an

Việt Hà


Đến năm 1964, nhà văn Nguyễn Công Hoan lại cùng gia đình chuyển đến căn nhà tại 66 Thợ Nhuộm - nguyên là một cơ sở hoạt động của công an cách mạng. Nhà văn đã sống ở đây 12 năm, trong thời gian đó ông viết các tác phẩm như “Hỏi chuyện nhà văn”, “Thấy gì ghi nấy” và tiểu thuyết “Đống rác cũ”.


Đầu tháng 6 vừa qua, Báo Công an nhân dân trang trọng tổ chức lễ gắn biển kỷ niệm nơi nhà văn Nguyễn Công Hoan từng sống và sáng tác tại trụ sở 66 Thợ Nhuộm (Hà Nội). Tới dự có thân quyến nhà văn và những người từng gặp gỡ, từng được nhà văn tiếp chuyện tại nơi này.

Trong cuộc hội ngộ cảm động ấy, chúng tôi đã được nghe nhiều câu chuyện về một nhà văn lớn, một nhân cách đáng kính. Đặc biệt là cuộc đời ông cũng có khá nhiều những mối duyên nợ với ngành công an mà chúng tôi - những người làm Báo Công an nhân dân - Chuyên đề Văn nghệ Công an - luôn tự hào được tiếp nối những giá trị tinh thần mà nhà văn Nguyễn Công Hoan đã để lại cho muôn đời sau.

Năm 1920 khi mới 17 tuổi, nhà văn Nguyễn Công Hoan đăng truyện ngắn đầu tiên và trong suốt nửa thế kỷ cầm bút, ông đã để lại một di sản văn học đồ sộ gồm hàng trăm tác phẩm. Nhà văn Nguyễn Công Hoan có nhiều năm gắn bó với ngành giáo dục, từng dạy học ở nhiều tỉnh như Hải Dương, Lào Cai, Nam Định, Thái Bình, Quảng Ninh… và ở mỗi nơi dạy học ông đều cho ra đời những tác phẩm gắn liền với giai đoạn đó.

Nhà văn Nguyễn Công Hoan (giữa) cùng ông Lê Tất Đắc và Đào Duy Kỳ trong kháng chiến chống Pháp.Nhà văn Nguyễn Công Hoan (giữa) cùng ông Lê Tất Đắc và Đào Duy Kỳ trong kháng chiến chống Pháp.


Khi ở Lào Cai, ông viết tiểu thuyết “Những cảnh khốn nạn” (tập 1, xuất bản năm 1932), khi ở Nam Định ông viết tiểu thuyết “Bước đường cùng” và bị chế độ cũ cấm lưu hành. Ông tham gia cách mạng từ rất sớm và trở thành Chủ tịch đầu tiên của Hội Nhà văn Việt Nam.

 
Nhà văn Nguyễn Công Hoan chụp ảnh lưu niệm với nữ nhà văn Mông Cổ.Nhà văn Nguyễn Công Hoan chụp ảnh lưu niệm với nữ nhà văn Mông Cổ.

Có lẽ ít người biết rằng, nhà văn Nguyễn Công Hoan chính là người cấp giấy phép cho tờ Công an mới (tiền thân của Báo Công an nhân dân ngày nay) khi ông là Giám đốc Sở Kiểm duyệt báo chí trong chính quyền cách mạng. Ông là người cha đáng kính có công sinh thành, dưỡng dục một chiến sĩ công an kiên trung là đồng chí Nguyễn Tài - nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, nguyên Giám đốc An ninh T4, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong hơn 4 năm bị giam cầm trong nhà tù Mỹ - ngụy, đồng chí Nguyễn Tài đã đấu tranh giữ vững phẩm chất của một người chiến sĩ công an cách mạng cho tới ngày giải phóng Sài Gòn. Gia đình nhà văn Nguyễn Công Hoan là một gia đình có truyền thống cách mạng.

Nhà văn có hai người em trai là Nguyễn Công Bồng và Nguyễn Công Mỹ là hai chiến sĩ công an đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Một người em trai khác là đồng chí Lê Văn Lương, người từng được bầu vào Bộ Chính trị TW Đảng, Bí thư Thành ủy Hà Nội. Vậy là người thân trong gia đình nhà văn Nguyễn Công Hoan có những đóng góp không nhỏ đối với Lực lượng công an cũng như với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Phút thảnh thơi giữa những trang viết.Phút thảnh thơi giữa những trang viết.

Nghe nhà văn Lê Minh - con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan kể lại: Vì là người sớm giác ngộ cách mạng và cho dù bị chuyển đi đâu dạy học, ông vẫn có cách bắt liên lạc với tổ chức. Chính vì thế nên gia đình ông bị mật thám hỏi thăm luôn và cũng đã vài lần bị triệu lên “bót” rồi lại tha về và cũng có lần đã bị ngồi “khám” trong thời kỳ Nhật hất cẳng Pháp.

Sau này, khi các chiến sĩ công an của ta tiếp quản hồ sơ của chế độ cũ để lại ở Nam Định đã tìm thấy 1 trang như sau: “Ngày 22/9/1939, Hoan, 35 tuổi, giáo học ở Thái Bình đã bị phát hiện tàng trữ tập sách “Staline” là một tài liệu tuyên truyền Cộng sản”. Quả thật, nếu nhà văn Nguyễn Công Hoan không nổi tiếng và được nhiều bạn đọc yêu mến đến vậy, thì chắc chắn một tài liệu mong manh như thế không thể đến được với gia đình.

Đến năm 1964, nhà văn Nguyễn Công Hoan lại cùng gia đình chuyển đến căn nhà tại 66 Thợ Nhuộm - nguyên là một cơ sở hoạt động của công an cách mạng, ở cùng con dâu và các cháu khi con trai vào Nam chiến đấu. Nhà văn đã sống ở đây 12 năm, trong thời gian đó ông viết các tác phẩm như “Hỏi chuyện nhà văn”, “Thấy gì ghi nấy” và tiểu thuyết “Đống rác cũ”. Sau đó, gia đình nhà văn chuyển tới khu tập thể Trung Tự, khi con trai ông là đồng chí Nguyễn Tài từ nhà tù Mỹ - ngụy trở về khi đất nước vừa giành được hòa bình.

Ba thế hệ (cùng con trai là Anh hùng Nguyễn Tài và cháu nội).Ba thế hệ (cùng con trai là Anh hùng Nguyễn Tài và cháu nội).


Thông thường, các nhà văn trẻ thường đi hỏi chuyện các nhà văn già, nhưng cũng thật đặc biệt khi “nhà văn già” Nguyễn Công Hoan lại đi hỏi chuyện các nhà văn trẻ như Tô Hoài, Tú Mỡ, Tế Hanh, Chu Văn, Bùi Hiển… và ông cho xuất bản cuốn “Hỏi chuyện nhà văn”. Nhà văn Nguyễn Công Hoan là một tấm gương lao động nghệ thuật đích thực, suốt đời sống như một “giáo học” giản dị, khiêm nhường đến chân thành, chân thật.

Khi viết hồi ký “Đời viết văn của tôi”, ông còn tâm sự: “Tuổi tôi tuy đã cao, nhưng sức chưa yếu, tôi còn làm việc được lâu. Ngay như lần này tôi viết cuốn này mà có hôm say mê, tôi cặm cụi đến mười hai, mười ba giờ mà chưa thấy mỏi”. Bởi vậy, nói tới Nguyễn Công Hoan là nói đến một nhà văn yêu nước, và nói tới một ngòi bút chiến đấu vì lẽ phải bằng tiếng cười chính nghĩa, tài năng mà thâm thúy trong văn chương. Cho đến nay, phần lớn những tác phẩm của nhà văn Nguyễn Công Hoan đã được con gái út của ông là nhà văn Lê Minh sưu tầm và được nhiều nhà xuất bản in lại tương đối đầy đủ.

Năm 1998, nhờ có một bạn đọc yêu mến nhà văn Nguyễn Công Hoan ở miền Nam tìm được và báo cho gia đình những truyện ngắn, kịch của nhà văn viết cho thiếu nhi từ những năm trước cách mạng, liền sau đó đã được NXB Trẻ ấn hành. Hiện giờ, theo nhà văn Lê Minh, tủ sách nhà văn Nguyễn Công Hoan tại gia đình chỉ còn thiếu tập truyện “Kiếp hồng nhan” (1923, Tản Đà thư cục xuất bản) và tập 2 của tiểu thuyết “Những cảnh khốn nạn” (1940, NXB Tân Dân). Gia đình vẫn mong có thể tìm thấy hai tác phẩm này để bổ sung vào di sản đồ sộ của nhà văn Nguyễn Công Hoan

Việt Hà




58 năm báo Công an mới, tiền thân của báo CAND



Rating:★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Hồng Thái



58 năm báo "Công an mới", tiền thân của báo CAND


Hồng Thái


Sau cách mạng, nhân dân chưa thể hình dung nổi Công an của ta là như thế nào. Ý tưởng ra một tờ báo của lực lượng Công an do những cán bộ Đoàn trẻ tuổi nghĩ ra trước tiên, cũng từ lý do đơn giản là thấy quá cần thiết cho công tác công an, thứ nữa là do bạo dạn, dám nghĩ ham làm sục sôi trong con tim yêu nước của thế hệ hồi đó.


Đồng chí Nguyễn Tài (thứ hai từ trái sang), một trong những người đầu tiên sáng lập báo 'Công an mới'. Đồng chí Nguyễn Tài (thứ hai từ trái sang), một trong những người đầu tiên sáng lập báo 'Công an mới'.

Số đầu tiên của Công an mới ra ngày 1/11/1946 dày 20 trang khổ lớn 21 x 30cm, bìa in màu. Đồng chí Nguyễn Tài, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Anh hùng LLVTND, hồi đó còn là một cán bộ Đoàn mới 20 tuổi, đã trực tiếp lên gặp cụ thân sinh là nhà văn nổi tiếng Nguyễn Công Hoan, Giám đốc Sở Kiểm duyệt, để xin giấy phép chính thức khai sinh ra tờ báo của ngành Công an nhân dân sau này.


Những cộng sự đầu tiên

Đồng chí Nguyễn Tài kể rằng, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông được cử làm Bí thư Ban chấp hành Đoàn Công an cứu quốc. Trong một lần họp Ban Chấp hành, mấy anh em trẻ bàn nhau phải ra một tờ báo của Đoàn, lấy tên là Công an mới.

Nhiều người thường nghĩ đơn giản rằng hồi năm 1946 ấy, lực lượng Công an mới thành lập, “quyền sinh quyền sát”, chẳng cần xin phép ai cũng có thể xuất bản tờ báo. Nghe chúng tôi tâm sự lại, ông Nguyễn Tài lại cười: “Đâu có được như thế, pháp luật hồi ấy nghiêm lắm. Dù chưa có luật hay sắc lệnh về báo chí, nhưng phải xin phép đàng hoàng. Hồi đó ông Trần Huy Liệu được Chính phủ giao làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa có mời ông cụ tôi - nhà văn Nguyễn Công Hoan - làm Giám đốc Sở Kiểm duyệt Bắc Bộ. Có lẽ vì ông Trần Huy Liệu biết chuyện ngày trước cha tôi viết văn đã bị thực dân Pháp và sau đó là phát xít Nhật cấm đoán thế nào. Ngay cả tiểu thuyết Bước đường cùng của cha tôi cũng bị thu hồi, không cho phát hành…

Vì thế, thâm ý của ông Trần Huy Liệu là lấy luôn một nhà văn từng bị kẻ ngoại xâm kiểm duyệt, cấm đoán để làm giám đốc kiểm duyệt trong chế độ mới”. Kể cũng rất lạ. Chính quyền non trẻ vừa mới thành lập, thù trong giặc ngoài lăm le đe dọa vận nước, kẻ thù cứ tưởng Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á sẽ thắt chặt dân chủ và tự do báo chí. Nhưng không, chọn một nhà văn có tên tuổi, quen thuộc với độc giả như Nguyễn Công Hoan làm một cái nghề “kiểm duyệt báo chí” đủ thấy sự tin cậy của Đảng và Chính phủ đối với trí thức, văn nghệ sĩ như thế nào.

Đồng chí Nguyễn Tài cũng khẳng định, chẳng phải vì tình thân cha con mà Đoàn Công an cứu quốc nhanh chóng xin được giấy phép xuất bản báo Công an mới mà bởi ngày đó “xin giấy phép rất thuận. Tôi trực tiếp đi xin và do tôi đứng tên với tư cách Bí thư Đoàn Công an cứu quốc. Ông cụ tôi bảo nhân viên dưới quyền cấp ngay… Cả Hà Nội lúc đó cũng chỉ có 3 - 4 tờ báo như tờ Tin mới của tư nhân, tờ Cứu quốc và Sự thật của Đảng ta…”.

Người quyết định sự thành bại của tờ báo Công an mới lại không phải là đồng chí Nguyễn Tài hay Ban Chấp hành Đoàn mà chính là đồng chí Lê Giản, Tổng Giám đốc Nha Công an Trung ương lúc đó. Số là một lần họp Đảng đoàn, sau khi nghe Bí thư Đoàn Công an cứu quốc Nguyễn Tài báo cáo về việc đã xin được giấy phép ra báo Công an mới, ông Lê Giản với con mắt nhìn xa trông rộng đã chỉ đạo ngay rằng, với giấy phép đã được cấp, nên để Nha Công an lo việc xuất bản và in báo. Báo Công an mới vẫn được tiếp tục ra đời nhưng do Nha Công an phụ trách và chính thức là tờ báo của lực lượng Công an sẽ được bán rộng rãi ra ngoài.

Ý tưởng sáng tạo của những thanh niên giàu mơ ước và tâm huyết đã được lớp đàn anh lãnh đạo tiếp nhận và phát triển nâng cao trong một sự chuyển giao thật trong sáng và đẹp đẽ. Bởi giao giấy phép xong, ông Nguyễn Tài không làm báo nữa mà làm công tác nghiệp vụ nhưng ông vẫn là một thông tin viên tích cực cho tờ báo của Nha Công an.

Ngay trong thời gian 3 tháng chuẩn bị cho số đầu tiên, ông Lê Giản đã “thắp đuốc” đi mời một số nhà văn, nhà báo có tên tuổi về chuyên viết cho báo Công an mới. Nào là Phạm Cao Củng, một nhà văn chuyên viết truyện trinh thám rất quen thuộc của bạn đọc báo Tiểu thuyết thứ bảy, nào là nhà văn Hoàng Công Khanh, rồi cả các nhà báo có tiếng như Tân Lang, Đại Lang, Lan Sơn, Phong Phú, Thụy Lân, Địch Trung,  Đại Thanh, Lê Chi… Đây quả là một bước đột phá có tính chất “chiêu hiền đãi sĩ” của người đứng đầu Nha Công an Trung ương cũng là người đứng đầu báo Công an mới.

Những nhà văn, nhà báo ấy từng sống, từng viết tự do kiếm kế sinh nhai trong chế độ cũ, chẳng rõ tính nết họ thế nào, nhưng chữ tâm chữ tài và sự hiểu biết trân trọng tài năng, tin cậy ở con người đã khiến các nhà lãnh đạo của lực lượng Công an hồi đó tìm đến họ, đón họ về làm việc trong một “gia đình” đầy những chuyện cơ mật của quốc gia. Đồng chí Nguyễn Tài nói vui: “May mà anh Lê Giản chỉ đạo trực tiếp, chứ nếu giao cho chúng tôi làm, có khi tờ báo còn lâu mới hay…”.


Giản dị, nhân văn, gần gũi với đời thường

Hãy nghe lời nói đầu của số 1 Công an mới, Ban biên tập đã tuyên truyền về lực lượng CAND cách mạng  thế này: “Cũng từ một năm nay, Sở Mật thám đế quốc không còn nữa. Sắc lệnh số 23/SL ngày 21/2/1946 tuyên bố thành lập Việt Nam Công an vụ. Cũng từ bấy đến nay dân chúng thủ đô hằng ngày lui tới căn nhà số 87 Trần Hưng Đạo một cách bạo dạn, bình tĩnh hơn xưa: Sở Công an vui vẻ lễ phép đón tiếp mọi người. Một mối thiện cảm đã chớm nở trong lòng công chúng. Dần dần công chúng nhận thấy rằng Công an của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không phải là một cơ quan chuyên việc bắt bớ giam cầm những người yêu nước mà trái lại là một cơ quan phụ trách việc bảo vệ an ninh cho quần chúng và quốc gia”. Thế nhưng cũng trong tờ báo ấy, Ban biên tập vẫn dành chuyên mục “Đó... đây” để phê bình tư thế tác phong của công an, một việc làm xưa nay chưa có tờ báo nào trong lòng Hà Nội đề cập.

Còn gì chính trị và tình cảm hơn khi chỉ mấy trang báo nhỏ ấy, Công an mới vẫn dành “đất” để in những sáng tác thơ văn về tình cảm của người thủ đô hướng về đồng bào Nam Bộ đang anh dũng kháng chiến chống Pháp, nhân lên tình ruột thịt giữa những người trong một nước, một dân tộc. Vẫn những nhà văn, nhà báo sống trong lòng Hà Nội từng bị rên xiết dưới ách thực dân ấy, nhưng khi gắn bó ngòi bút và lương tâm mình với Công an mới tất cả họ đã nhanh chóng nhận đường, mở lòng để viết thật hay, thật đúng về mặt trận bảo vệ nền an ninh, trật tự quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Tài hào hứng kể rằng, khi tờ Công an mới chuẩn bị ra số đầu, nhà văn Phạm Cao Củng đã viết cho báo một truyện đăng nhiều kỳ về xã hội của lớp người chuyên nghề điếm, lưu manh, trộm cướp tàn dư của chế độ cũ mà lực lượng Công an đang phải ra tay giải quyết để giữ cuộc sống an lành cho nhân dân. Vẫn là chuyện mà nay thường được gọi là “chuyện vụ án”, nhưng đọc không thấy vết dao đâm chém, hảo hớn, anh chị, mà là những ứng xử thấm đẫm nước mắt của tình người. Thì ra, “các cụ” viết vụ án chỉ là cái vỏ thôi, trong ruột vẫn là nhân tình thế thái, là tấm lòng đối với nhau của số phận những con người từ dưới đáy xã hội  vươn lên.


Những ngọn lửa cháy thành đuốc lớn

Có một điều bất ngờ với nhiều người là theo lời kể của đồng chí Nguyễn Tài, cha ông, nhà văn Nguyễn Công Hoan, ít khi dạy ông làm báo, viết văn. “Tôi học giỏi toán, là người hoạt động chính trị, nên rất ít khi hai cha con ngồi với nhau nói chuyện văn chương. Đương nhiên là tôi mê văn chương kinh khủng,” ông Nguyễn Tài nói.

Dẫu thế nhưng chẳng hề ai nghi ngờ có một dòng máu nghệ thuật “con nhà nòi” văn chương chảy không ngừng trong huyết quản của người được suy tôn là nhà tình báo tài ba Nguyễn Tài này. Dòng máu với tài năng trời cho ấy lại được hấp thụ tư tưởng, lý tưởng của Đảng và “nhập cuộc” hầu như ở các vùng “tâm bão” của cuộc sống chiến đấu sinh tử... đã hình thành nên một nhân cách nhà báo ở Anh hùng Nguyễn Tài.

Trước khi làm báo Công an mới, ít người biết đồng chí Nguyễn Tài đã từng làm báo Nước Nam mới từ đầu năm 1945 do anh Văn (bí danh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp) chỉ đạo. Ông kể rằng, một lần ông được anh Văn giao cho vẽ một bản vẽ nhưng lại mang tên báo Việt Nam Độc Lập ghi rõ ở chiến khu Cao Bằng. Số này gồm 8-10 tranh vẽ với nhan đề “cứu phi công Mỹ” mô tả máy bay Mỹ bị Nhật bắn rơi, may sao được Việt Minh cứu đưa về biên giới để trở về với Đồng minh. “Tôi hỏi anh Văn, mình làm báo Nước Nam mới, sao lại in báo ghi là Việt Nam Độc Lập của Cao Bằng? Anh Văn chỉ trả lời là rất cần... Sau khi in báo, tôi nhận được mấy câu thơ, có câu khen, có câu châm biếm rằng: Chiến khu của Việt Minh gian khổ quá, nên phi công Mỹ mới nhảy dù thì cao lớn, đến lúc ra biên giới thì lùn đi. Tôi lấy bản mẫu so với bản in thì quả thật do tôi không chú ý lúc vẽ nên hình phi công Mỹ mới như thế... Cũng do điều kiện quá khó khăn, lại không ai biết vẽ nên mới thế. Không ngờ, về sau tôi mới biết mấy câu thơ góp ý ấy chính là của Bác Hồ”. Kể lại câu chuyện này, ông có ý rằng không phải là chuyện tên báo như thế nào, tôn chỉ mục đích ra sao, dù khó khăn thuận lợi thế nào thì quyền lợi Tổ quốc vẫn là trên hết



Nhà văn Lê Minh, con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan: Tôi nhớ cha tôi... - Nguyễn Văn Học


Rating:★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Nguyễn Văn Học
Nhà văn Lê Minh, con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan:

Tôi nhớ cha tôi...


Nguyễn Văn Học

"Là con gái của cha, tôi luôn mang nỗi ân hận, khi nào cũng nhìn cha là người khỏe mạnh. Ngày cha đi lại đã khó khăn, ngày bàn tay cha không cầm được bút, rồi cha bị sốt rét phải vào viện nằm, ngày hai buổi đều đặn tôi đến làm các việc lặt vặt giúp cha, để yên tâm, để khỏi nhớ. Ngờ đâu khi tôi vừa đi thực tế để chuẩn bị viết một tiểu thuyết thì cha đột ngột đau nặng, và người đã mất…"

- Đó là lời tâm sự của nhà văn Lê Minh, con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan khi nói về cha mình.

Hơn 30 năm qua, nữ nhà văn đã day dứt mãi điều đó, kể cả đến nay khi bà đã ở tuổi 81.


1. Trong ba người con của nhà văn Nguyễn Công Hoan, chỉ có người con gái út của ông, theo cha chọn viết văn là công việc của đời mình, tên là Nguyễn Thị Tài Hồng, lấy bút danh Lê Minh. Cũng trong  ba anh em, nữ nhà văn Lê Minh là người sống với cha - Nguyễn Công Hoan nhiều nhất.

Không phải vì sau này hai cha con cùng nghề, mà ngay từ khi Lê Minh còn bé, bà đã cùng đi với cha sau mỗi lần phải đổi nơi dạy học. Gia đình bà nay đây mai đó, không được ở yên một chỗ chỉ vì Nguyễn Công Hoan viết văn, không vừa lòng các quan cai trị thời ấy.

Trong con mắt của Lê Minh, khi ấy còn là Tài Hồng thì lúc nào người cha cũng chỉ như bao người cha khác ở trên đời. Những chuyện mà nhà văn Nguyễn Công Hoan viết là những chuyện thật ông gặp hàng ngày mà ông vẫn kể trong bữa cơm gia đình sau khi đi dạy học về.

Lê Minh tâm sự: "Lúc đó tôi chưa kịp nghĩ cha mình là nhà văn. Trước mắt tôi, ông là một thầy giáo trường tiểu học thì đúng hơn. Vì khi sinh ra, tôi đã nghe mọi người gọi cha tôi là ông giáo. Cha tôi thường cầm điếu thuốc lá, xa xăm nhìn vào vô định. Hình ảnh đó tôi bắt gặp nhiều lần. Những buổi chiều ăn cơm xong, tôi đứng nép bên chân cha nhìn phố xá kẻ đi người lại. Sau này đọc truyện "Đào kép mới" tôi biết cha đã viết từ hình ảnh chợt nảy đến trong một buổi chiều hai cha con đứng chơi như vậy".

Buổi sớm nào, Lê Minh cũng đi làm cái việc là đổ tàn thuốc cho cha, vì ông thức đêm viết và hút. Nguyễn Công Hoan chỉ hút một loại thuốc Bastô. Khi con gái dọn bàn làm việc thì ông còn đang ngủ. Cô con gái có ý thức đi rón rén nhẹ nhàng để cha ngủ thêm trước khi thức dậy đến trường dạy học.

Ngày hai buổi, Nguyễn Công Hoan đến trường, đêm mới ngồi viết, chiếc bàn kê ở góc nhà là một thế giới riêng mà những người trong gia đình không ai dám động vào. Cũng có những ngày nghỉ dạy học, sau hàng giờ ngồi bàn viết, Nguyễn Công Hoan đi thong thả trong vườn với điếu thuốc lá trên môi, xem ngắm từng gốc cây, từng cái lá, bắt sâu, xáo gốc.

Những giây phút im lặng một mình, và sau đó là những trang giấy được phủ kín bằng những hàng chữ viết tay đều đặn, rõ ràng. Lê Minh kể rằng, những trang bản thảo của Nguyễn Công Hoan thường rất ít bị gạch xóa lằng nhằng khó đọc, cách làm việc mà không ít người theo được.

Trong một chuyến đi xa Hà Nội đến nhà máy Liên hợp gang thép, nơi mà từ lâu Lê Minh đã chọn làm quê hương sáng tác của mình, cha bà đột ngột lâm bệnh. Gia đình chẳng ai ngờ, vì hôm trước ông còn đạp xe đến Hội Nhà văn họp. Không ai nghĩ cần phải báo tin cho Lê Minh. Sau một tuần lâm bệnh, Nguyễn Công Hoan khắc khoải nhắc đến cô con gái. Lúc ông hôn mê, ông cũng nhắc tên con.

Lê Minh được báo tin và trở về gặp cha. Ngồi bên giường bệnh cầm tay cha im lặng trong nỗi thổn thức bàng hoàng, ngắm kỹ những ngón tay thô ráp của cha, một câu hỏi nghẹn ngào trong tâm Lê Minh: Những ngón tay này là của thợ cầm cưa, cầm búa, cầm kéo xén cây, hay là tay cầm bút của một nhà văn? Cô con gái ve vuốt những ngón tay cha, suốt một ngày cuối cùng cô cứ nắm chặt hai bàn tay xù xì đó không rời. Lê Minh không trả lời được câu hỏi, nhưng bàn tay cha đã theo nữ nhà văn suốt cuộc đời.

Sau khi cha mất, nhà văn Lê Minh tưởng như mình không thể gượng dậy được. Sau đó bà nghĩ cuộc đời của cha chính là sách. Bà liền cất công đi tìm lại những bản thảo đã thất lạc của cha, những tác phẩm đã từng bị kiểm duyệt, cấm in trước đó, tập hợp lại và in thành sách. Cuốn sách về cuộc đời Chủ tịch Tôn Đức Thắng cha bà đã ấp ủ từ lâu nhưng chưa kịp viết, thì bà đã hoàn thành và cho in như một sự báo hiếu.


2. Ngày nhỏ, cô gái Nguyễn Thị Tài Hồng không có ý định viết văn. Vì là gia đình cách mạng, Tài Hồng đi hoạt động cách mạng từ khi mới 14 tuổi. Bài học đầu tiên cô được dạy là khi bị bắt, dù có bị tra tấn đến chết cũng không khai. 

Lúc đó, Tài Hồng thấy rằng những người đi làm cách mạng thật vĩ đại, thật anh hùng, thật đẹp. Họ quên mình vì cách mạng. Thêm nữa, Tài Hồng cũng tiếp xúc với những người công nhân phải lao động vất vả, cùng cực. Biết bao hình ảnh ấy ngấm vào tâm thức, Tài Hồng thấy mình không thể không viết.

Có một chuyện ngắn ký tên Nguyễn Thị Tài Hồng đã làm Tản Đà sửng sốt. Là một nhà thơ lớn, nhà nghiên cứu văn hóa thời bấy giờ, ông đã đi tìm nữ tác giả. Sở dĩ bà lấy bút danh Lê Minh là ngày còn hoạt động cách mạng, đó là bí danh của bà. Sau này quen, bà dùng luôn bí danh là bút danh ký dưới mỗi truyện ngắn, bài viết.

Cũng như cha mình, những tác phẩm của Lê Minh bật ra từ những cơn đau nhức nhối của số phận con người. Cho đến nay, bà đã có hơn 40 đầu sách, thành quả của cả đời sống và viết trong những hồi ức, những đau đớn và hy vọng. Tác phẩm đầu tay của bà là tập truyện ngắn viết cho thiếu nhi, in năm 1959 có tên "Cu Dũng". Bài đầu tiên của Lê Minh được in báo, bà đưa cha đọc.


Nhà văn Lê Minh
Nhà văn Lê Minh

Ông cụ nói một chữ "được" làm bà rất sung sướng. Cả cuộc đời viết, Lê Minh học được ở cha mình sự trung thực trên trang viết. Bà tâm sự, đã là người viết thì phải trung thực với chính mình, trung thực với độc giả. Mỗi ai đọc văn của Lê Minh, đều thấy trong đó sự kỹ càng, ở từng con chữ, từng chi tiết.

Từ năm 2005, khi đã có tuổi, nhà văn Lê Minh cảm thấy cần phải viết tự truyện và sưu tầm những tài liệu liên quan đến cha mình để in thành sách. Cuốn "Nguyễn Công Hoan - Nhà văn chiến sĩ" biên soạn lại những tài liệu quý về cuộc đời hoạt động cách mạng và viết văn của nhà văn Nguyễn Công Hoan. Cuốn này, để làm được, Lê Minh đã phải mất mấy năm trời sưu tầm tài liệu. 

Những bức ảnh quý, những bức thư của các nhà văn gửi cho Nguyễn Công Hoan, các bản chụp lại trang đầu từng chương tiểu thuyết viết tay "Tranh tối tranh sáng" mà ông đã viết ngay sau khi ở nhà tù Nhật được trả tự do... Điều đó cho thấy sự kỳ công và niềm kính trọng đối với người cha đã khuất của nữ văn sĩ. Cuốn tự truyện "Cánh buồm nhỏ" viết về những kỷ niệm, những hồi ức của cả cuộc đời mình.

Cả hai cuốn đều in năm 2008. Lê Minh đã tâm sự trong những trang đầu của cuốn tự truyện: "Trong đời sống tâm linh, không có dấu ấn của thời gian, không có sự cách biệt âm dương. Và tình yêu gắn kết gia đình có những bí ẩn thiêng liêng đầy sức mạnh, không thể tìm cách lý giải. Chỉ biết nó ngọt ngào, nó chở che, an ủi, luôn đánh thức trong ta sự sáng suốt tinh tường. Còn ta, dù bao nhiêu tuổi, vẫn chỉ là cái Bống…".

Vâng, ngày nhỏ Lê Minh quen được cha gọi là "Bống". Đến bây giờ bà vẫn nghĩ mình là một đứa con gái bé bỏng đứng trước cha mình. Đợt kỷ niệm 60 năm ngày sinh Nguyễn Công Hoan, nhà văn Tô Hoài viết mừng với bài "Người bạn đọc ấy", có đoạn miêu tả Nguyễn Công Hoan trên bãi biển Trà Cổ (Quảng Ninh), tay dắt cô con gái nhỏ. Cô gái nhỏ ấy bây giờ vẫn sống, vẫn là một… cái Bống.

Nhắc lại kỷ niệm này, Lê Minh nói: "Hình ảnh mà Tô Hoài bắt gặp một lần và ghi lại ấy đến hôm nay vẫn nguyên vẹn trong tôi. Bởi hôm nay và cho đến suốt đời, tôi vẫn được trong bàn tay ấm nóng của cha dắt dìu như ngày nào trên bãi biển Trà Cổ. Tôi vẫn được nép vào bên cha, lòng đầy thơ dại… Tôi vẫn được nhìn thấy cha tôi đứng trước mặt mình, nói với tôi bằng ánh mắt nhân hậu".

Sau bao nhiêu năm dồn tâm huyết để viết những cuốn tiểu thuyết, tập truyện ngắn của mình, Lê Minh cũng hạnh phúc được làm nhiệm vụ là sưu tầm, biên soạn những bộ sách cha bà để lại. 81 đầu sách của nhà văn cùng với bộ toàn tập gồm 9 tập tại NXB Văn học và bộ toàn tập gồm 14 tập tại NXB Thanh niên.

Với tự truyện "Cánh buồm nhỏ", dường như có một sức mạnh tâm linh mách bảo, nên có những sự việc qua đi đã quá lâu rồi mà Lê Minh vẫn nhớ và ghi rõ tất cả. Sự nghiệp của Nguyễn Công Hoan lớn và chân thực, đến nỗi khi đọc văn ông người đọc hình dung ra một xã hội với những sự bề bộn đến khắc nghiệt của nó. Khi nhắc đến ông, người ta đánh giá những tác phẩm của ông là ngọn cờ đầu của văn học hiện thực phê phán Việt Nam.

Và, Lê Minh đã tỏ lòng kính phục người cha của mình: "Một cuộc đời đi cạnh đời thường mà nhà văn đã dốc sức, đã chắt lọc, đã chăm chút và xả thân vì nó. Ở cuộc đời ấy, nhà văn sống vẫy vùng bằng nhịp đập của chính quả tim mình, bằng cái đầu của chính mình".



3. Cuộc đời sáng tác và công tác văn học của Lê Minh không hề suôn sẻ. Nhưng bà đã cố gắng vượt qua trắc trở và gặt hái thành công. Là người được thừa hưởng tinh hoa của người cha là một nhà văn giàu lòng nhân ái và lòng yêu nước, Lê Minh lại được rèn luyện trong phong trào công nhân từ thời kỳ trước cách mạng, nên khi viết về công nhân bà rất có thành tựu.

Một tác phẩm của bà đã được một nhà nghiên cứu người Đức dùng như một tư liệu chính để làm luận văn tiến sĩ. Bây giờ, tuổi đã cao, con cháu đầy đàn. Nhà văn Lê Minh gọi đó là nơi yêu dấu. Bà sinh hạ được bốn con. Các con đã cho bà niềm vui, động lực, kiến thức và lòng quả cảm. Xưa kia, phải làm việc xa các con, cha và mẹ bà đã hướng dẫn các cháu viết thư cho mẹ. Những bức thư sai chính tả, nguệch ngoạc nhưng là niềm hạnh phúc của Lê Minh đến tận giờ. Bà đã giữ được trọn vẹn và in vào tự truyện.

Lê Minh đặt tên cuốn tự truyện là "Cánh buồm nhỏ" với tất cả lòng kính trọng, trìu mến, biết ơn và tự hào. Vì cánh buồm nhỏ đã được gió đưa, sóng vỗ. Nhà văn Lê Minh được các bậc đàn anh dìu dắt, dẫn đường cho đến bây giờ. Ngay đầu cuốn tự truyện, bà đã đề mấy câu thơ:

Con thuyền mang cánh buồm nhỏ
Có sức vượt mọi thác ghềnh
Gió đưa sóng vỗ
Mặt trời ánh trăng…
Ta mang ơn tất cả
.

Bống của nhà văn Nguyễn Công Hoan không bao giờ nghĩ rằng cha mình đã mất. Với bà, cha vẫn còn sống, luôn ở bên, chỉ dạy cho con gái. Bà tin cha mình cũng vẫn sống trong lòng người đọc, bằng chứng là người đọc vẫn đọc tác phẩm của ông, với một lòng nể phục, kính trọng không ngừng

 

Nguyễn Văn Học






Chủ Nhật, 6 tháng 6, 2010

Những người khai sinh tờ công an mới


Rating:★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Bùi Quang Hào


Nhà văn Nguyễn Công Hoan và Anh hùng Nguyễn Tài:
Những người khai sinh tờ công an mới


Bùi Quang Hào

Theo các tài liệu để lại thì hồi đó Chủ nhiệm Báo Công an mới là đồng chí Nguyễn Tuấn Thức, chủ bút là Phan Mạnh Hân, ủy viên trị sự là Phùng Duy Tiếu. Báo in tipô, số 1 dày 16 trang, số 2 và 3 đều dày 20 trang, khổ 20x25cm, bìa in màu, số lượng phát hành trong 3 số đầu là 3.000 bản/kỳ. Mỗi tháng báo ra hai kỳ vào ngày 1 và 15.

"Cây cao cả ôm là do mầm non nhỏ bé tạo ra. Lâu đài chín tầng là do từng viên gạch nhỏ xây lại.  Chuyến đi nghìn dặm là do bước chân đầu tiên"

Tôi nhớ mãi triết lý ấy - triết lý khẳng định cội nguồn, muốn có hiện tại, có tương lai thì trước hết phải có cái khởi đầu trong quá khứ.

Cũng theo triết lý ấy, từ "bước chân đầu tiên" là tờ Báo Công an mới - tiền thân của Báo CAND, dù bước đi còn chập chững thuở ban đầu, qua 60 năm phát triển, ngày nay Báo CAND đã khẳng định vị thế trong làng báo Việt Nam. Đó là một trong những tờ báo hàng đầu, sớm có mặt ở nước ta.

Trong những ngày kỷ niệm tròn 60 năm đầy ý nghĩa này, những người làm Báo CAND muốn nhắc tới những người có công khai sinh ra tờ báo. Một trong những con người ấy là ông Nguyễn Tài, Anh hùng LLVTND, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, người mà cách đây 60 năm đã đi xin giấy phép - giấy khai sinh tờ Công an mới. Điều đặc biệt là chính thân sinh của ông là nhà văn Nguyễn Công Hoan, Giám đốc Sở Kiểm duyệt Bắc Bộ đã ký giấy phép đó.


Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy...

Sau giây phút trầm tĩnh để hình dung lại quá khứ, ông Nguyễn Tài kể rằng, trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng đã lập ra Đoàn Cảnh sát cứu quốc. Năm 1946, với Sắc lệnh sáp nhập Liêm phóng và Cảnh sát thành Công an, lập Nha Công an Trung ương thì Đoàn Cảnh sát cứu quốc được mở rộng thành Đoàn Công an cứu quốc. Lúc đó, ông Nguyễn Tài là Bí thư Chi bộ Đảng. Tại Đại hội Đoàn Công an cứu quốc đã bầu ông làm Bí thư Đoàn. Thời điểm này, sau khi có Sắc lệnh về báo chí, ông cùng mọi người bàn nhau xin ra một tờ báo của Đoàn, định lấy tên là Công an mới.


Các đồng chí Trần Quyết, Trần Đông, Lê Thế Tiệm và đồng chí Nguyễn Tài (thứ 2 từ trái sang) trong lễ kỷ niệm 55 năm thành lập Báo CAND (năm 2001).Các đồng chí Trần Quyết, Trần Đông, Lê Thế Tiệm và đồng chí Nguyễn Tài (thứ 2 từ trái sang) trong lễ kỷ niệm 55 năm thành lập Báo CAND (năm 2001).


Dự định ban đầu coi đó là việc của Đoàn và là tờ báo của Đoàn, chứ không phải là lực lượng Công an. Hồi đó, vì Đảng rút vào hoạt động bí mật nên Trung ương chỉ thị những người lãnh đạo cơ quan tuy là đảng viên nhưng không sinh hoạt chi bộ, mà sinh hoạt Đảng Đoàn, và Bí thư Chi bộ được tham gia sinh hoạt Đảng Đoàn. Cụ thân sinh của ông là nhà văn Nguyễn Công Hoan đã cấp giấy phép ra tờ báo Công an mới.

Ông Nguyễn Tài nhớ lại: "Một lần họp Đảng Đoàn, tôi báo cáo việc ra báo của Đoàn Công an cứu quốc. Giấy phép cho ra Báo Công an mới đã được cấp, do tôi đứng tên với danh nghĩa Bí thư Đoàn Công an cứu quốc. Nghe tôi nói như vậy, anh Lê Giản - Tổng Giám đốc Nha Công an Trung ương - hỏi tôi về nội dung, về người viết, việc quản lý... định ra sao? Thú thật hồi đó tôi chưa có kinh nghiệm gì nhiều ngoài việc có tham gia làm báo Nước Nam Mới ở chiến khu Tân Trào trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dưới sự chỉ đạo của anh Võ Nguyên Giáp.

Cuối cùng, anh Lê Giản kết luận rằng với giấy phép đã được cấp, vì Đoàn không đủ sức làm, vậy nên để Nha Công an lo việc này. Do đó, Báo Công an mới vẫn ra đời nhưng do Nha Công an phụ trách và chính thức là tờ báo của ngành, được bán rộng rãi trong nhân dân. Ngày 1/11/1946, Báo Công an mới, tờ báo đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam được xuất bản, có trụ sở tại nhà số 11 phố Trần Bình Trọng, Hà Nội".

Theo các tài liệu để lại thì hồi đó Chủ nhiệm Báo Công an mới là đồng chí Nguyễn Tuấn Thức, chủ bút là Phan Mạnh Hân, ủy viên trị sự là Phùng Duy Tiếu. Báo in tipô, số 1 dày 16 trang, số 2 và 3 đều dày 20 trang, khổ 20x25cm, bìa in màu, số lượng phát hành trong 3 số đầu là 3.000 bản/kỳ. Mỗi tháng báo ra hai kỳ vào ngày 1 và 15.

Trong lời "trình làng" dưới đầu đề "Mới", tờ báo viết: "... Để phổ cập trong quần chúng tinh thần mới của Công an, để thắt chặt tình liên lạc giữa anh em cùng một ngành hoạt động trong toàn quốc, Việt Nam Công an vụ cho xuất bản tờ Công an mới.

Đứng về phương diện Báo, Công an mới sẽ có những mục điều tra, phóng sự, tường thuật viết theo tài liệu xác thực và đầy đủ, những sản phẩm đặc biệt của Công an mà chỉ Công an mới có.

Gây một tinh thần vui vẻ, gợi khiếu tò mò, nhận xét của độc giả, phổ cập những thường thức về những vấn đề xã hội, luật pháp, chuyên nghiệp của Công an v.v... Đó cũng là một phần chính của tờ Công an mới".

Tiêu chí "Mới" đã được thể hiện trên từng trang báo. Ngay từ số 1, Báo Công an mới đã dành 2 trang cho cuộc phỏng vấn cấp tốc. Mười lăm người được phỏng vấn, từ anh Vệ quốc, Công an viên, nhà văn đến ông làm bếp... đã trả lời mỗi người một vẻ để góp phần xây dựng Công an cách mạng.

Cũng từ số 1, Công an mới đã thu hút sự chú ý của đông đảo bạn đọc trong và ngoài ngành bởi một tinh thần và nội dung mới. Công an mới ra đến số 3 thì bầu không khí chiến tranh bao trùm khắp đất nước. Ngày 19/12/1946, kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Vì vậy, số 4 Báo Công an mới tuy đã in 5.000 bản nhưng phải dừng phát hành. Tờ Công an mới đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng bạn đọc gần xa. Ban lãnh đạo Báo sau đó đã lên chiến khu, chuẩn bị cho việc xuất bản nội san Rèn luyện.

Tôi hỏi ông Nguyễn Tài: "Hồi làm Báo Nước Nam mới đã cho ông kinh nghiệm gì để làm Báo Công an mới?". Ông cho biết, đó là sự nhạy bén nắm bắt cái mới để phản ánh kịp thời; phải khiêm tốn học hỏi để nhanh tiến bộ viết phải đa dạng, chính xác; viết và biên tập phải thận trọng không được ẩu đoảng.

Ông kể: "Hồi ở chiến khu Tân Trào, sau khi học Trường Quân chính kháng Nhật, tôi được phân công làm Báo Nước Nam mới. Có một chuyện nhớ đời: Dạo đó in báo bằng đá nên việc lên trang rất khó khăn. Một lần có một bài mà khi viết lên đá, không còn đủ chỗ. Tôi đã quyết định cắt bỏ đoạn cuối cho vừa khuôn. Sau đó, tôi nhận được một bài báo, nội dung châm biếm cán bộ tuyên truyền thì nói những điều mà người nghe không hiểu được, còn bài báo thì cắt đầu cắt đuôi mất hết ý nghĩa. Anh Võ Nguyên Giáp yêu cầu phải đăng nguyên văn bài này. Tôi cảm thấy không vui, nhưng vẫn chấp hành. Sau có dịp hỏi lại thì anh cho biết đó là bài của "ông Ké" (Bác Hồ). Tôi nghĩ bụng, mình thật là "điếc không sợ súng". Sau đó, tôi rất cẩn thận trong việc tính toán lên trang".

Lần giở lại lịch sử Báo CAND, tôi được biết, hồi năm 1962, lần đầu tiên Báo mở lớp bồi dưỡng cách viết một số thể tài cho thông tin viên, cộng tác viên. Báo đã mời nhà văn Nguyễn Công Hoan, nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh và nhiều nhà báo giỏi tới giảng bài.


Giờ đây đâu dễ đã ai quên

Chính sự góp công của hai cha con nhà văn nổi tiếng Nguyễn Công Hoan và Anh hùng Nguyễn Tài đối với Báo CAND đã nói lên nhiều điều đặc biệt.

Có một sự kiện đáng chú ý là mới đây, ngày 6/6/2006, tại trụ sở Báo CAND (66 Thợ Nhuộm, Hà Nội), đã tổ chức lễ gắn bia kỷ niệm nhà văn Nguyễn Công Hoan. Hôm đó, vợ chồng ông Nguyễn Tài; nhà văn Lê Minh (con gái của nhà văn Nguyễn Công Hoan); nhiều con, cháu, chắt của nhà văn; cùng các văn nghệ sĩ, nhà báo đã tới dự. Đó là sự tri ân chẳng những với nhà văn Nguyễn Công Hoan - một nhà văn tài năng có tầm nhìn xa trông rộng, đã duyệt cấp giấy phép khai sinh tờ báo - mà còn đối với đại gia đình ông đã có những đóng góp vô cùng ý nghĩa đối với sự phát triển của Báo CAND từ thuở sơ khai cho đến ngày nay.

Theo nhà văn Lê Minh, chính tại ngôi nhà này, nhà văn Nguyễn Công Hoan đã viết quyển sách "Hỏi chuyện các nhà văn" và quyển "Nhớ gì ghi nấy". Những trang văn của nhà văn trào phúng bậc thầy đã để lại cho những người đương thời và hậu thế nhiều điều suy ngẫm.

Cũng tại ngôi nhà này trong hơn 10 năm đó, những người con của ông Nguyễn Tài đã trải qua tuổi thơ dưới sự nuôi nấng, dìu dắt của ông bà nội, vì thời đó vợ ông phải đi công tác xa, ông Nguyễn Tài là cán bộ cấp cao được Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn biệt phái vào Nam hoạt động suốt hơn 10 năm trong lòng địch. Chính tại ngôi nhà ấy đã in dấu biết bao kỷ niệm trong mỗi cuộc đời... Chính vì vậy, khi tới dự lễ gắn biển kỷ niệm người cha thân yêu của mình, ông Nguyễn Tài rất xúc động, không cầm được nước mắt...

Giờ đây, tấm biển lớn tại trụ sở Báo CAND còn khắc ghi dòng chữ: "Nhà văn Nguyễn Công Hoan (6/3/1903 - 6/6/1977), Chủ tịch đầu tiên của Hội Nhà văn Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật (1996), người có nhiều cống hiến cho sự nghiệp văn học và báo chí cách mạng Việt Nam, đã sống và sáng tác tại căn phòng tầng 1 toà nhà này từ năm 1964 đến 1976".

Đó là sự tri ân, cũng là một cử chỉ nhân văn hiếm thấy đối với những ân nhân của Báo CAND khi tờ báo vừa tròn 60 tuổi


Bùi Quang Hào


Thứ Năm, 3 tháng 6, 2010

Cùng vinh danh trên đất nghìn năm - Giang Quân


Rating:★
Category:Books
Genre: Biographies & Memoirs
Author:Theo Hà Nội Mới


Cùng vinh danh trên đất nghìn năm

Giang Quân

Những cặp vợ chồng, cha con, anh em cùng được vinh danh, đặt tên cho những con đường góp phần làm rạng rỡ mảnh đất Hà Nội nghìn năm văn hiến.

Từ cha đến con

Cha con cùng được lên biển phố Thủ đô có tới năm trường hợp. Đầu tiên là Trần Thánh Tông, tên thật là Trần Hoảng, con trai Trần Cảnh, vị vua thứ hai triều Trần, trị vì 20 năm (1258 - 1278). Ông là người nhân từ, độ lượng, thường ăn ngủ cùng các vương hầu, chủ trương khuyến nông, tích cốc phòng cơ, rèn luyện binh sĩ sẵn sàng chống giặc. Sau này, khi đã là Thái thượng hoàng, ông vẫn hai lần tham gia khánh chiến với quân dân chống quân Nguyên xâm lược. Trần Thánh Tông còn được biết đến là một nhà thơ.

Trần Nhân Tông là con lớn Thánh Tông, vua thứ ba triều Trần (1279 - 1293), tổ chức Hội nghị Bình Than và Hội nghị Diên Hồng, đoàn kết toàn dân chống quân Nguyên xâm lược. Hai câu thơ: “Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã / Sơn hà thiên cổ điện kim âu” của ông làm khi khải hoàn mừng chiến thắng còn mãi để đời. Ông còn là vị tổ thứ nhất của thiền phái Trúc Lâm, tu trên núi Yên Tử. Phố Trần Thánh Tông và phố Trần Nhân Tông ở địa bàn quận Hai Bà Trưng.

Đường Văn Cao nối Liễu Giai với Hoàng Hoa Thám, Hà Nội. (Ảnh minh họa: Trung Kiên)Đường Văn Cao nối Liễu Giai với Hoàng Hoa Thám, Hà Nội. (Ảnh minh họa: Trung Kiên)


Tiếp đến là Trần Quang Khải, em cùng mẹ với Thánh Tông, giúp vua anh trị nước, làm tới chức thượng tướng Thái sư. Trong kháng chiến chống Nguyên, ông vừa đảm nhận công tác ngoại giao, vừa trực tiếp chỉ huy đánh thắng trận Chương Dương lịch sử, góp phần giải phóng kinh thành. Bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư” của ông là khúc ca tự hào của dân tộc. Đường Trần Quang Khải chạy cạnh đê hữu ngạn sông Hồng thuộc quận Hoàn Kiếm.

Hai cha con Đặng Tất - Đặng Dung được đặt tên phố cùng trong phường Quán Thánh, cùng gối đầu lên bờ hồ Trúc Bạch. Cả hai đều làm quan, làm tướng cuối đời Trần, quê gốc ở Hóa Châu (Quảng Trị) di cư ra Can Lộc, Hà Tĩnh. Đặng Tất làm Đại tri châu, cuối đời bị vua Trần Giản Định giết oan cùng với Nguyễn Cảnh Chân năm 1409. Đặng Dung từng tham gia các trận Hàm Tử, Yên Mô, Chí Linh, Thái Già năm 1413. Ông bị quân Minh bắt cùng với vua Trùng Quang, trên đường bị giải về Yên Kinh  đã nhảy xuống sông tuẫn tiết.

Hai cha con Phan Huy Ích - Phan Huy Chú người Can Lộc, Hà Tĩnh, cư trú ở làng Thày, huyện Quốc Oai. Phan Huy Ích đỗ đầu thi Hội cuối thời Lê trung hưng, làm quan Hiến sát sứ Sơn Nam. Nhà Lê mất, ông cộng tác với vua Quang Trung, làm Thị  trung Ngự sử, Thượng thư Bộ Lễ, đi sứ nhà Thanh. Phan Huy Chú là con trai, chỉ đỗ sinh đồ nhưng có thực tài, mở trường học và soạn sách, trở thành nhà bách khoa, nhà văn hóa nổi tiếng, tác giả các bộ sách giá trị: Lịch triều hiến chương loại chí, Hoàng Việt dư địa chí, Hoa thiều ngâm lục… Vua Minh Mạng nhà Nguyễn bổ ông làm Biên tu Quốc sử giám, hai lần sang sứ nhà Thanh. Phố Phan Huy Ích nối phố Nguyễn Trường Tộ đến đầu phố Quán Thánh gần vườn hoa Vạn Xuân. Còn phố Phan Huy Chú từ phố Lê Thánh Tông đến phố Hàn Thuyên, thuộc phường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm.

Lương Văn Can - Lương Ngọc Quyến là hai cha con nhà nho yêu nước chống Pháp đầu thế kỷ 20, người Nhị Khê, huyện Thường Tín. Lương Văn Can đỗ cử nhân nhưng không ra làm quan nhà Nguyễn. Pháp chiếm Hà Nội, ông là một trong nhóm người sáng lập trường Đông Kinh Nghĩa thục nhằm truyền bá tinh thần dân tộc, cổ vũ lòng yêu nước. Trường mở được 9 tháng thì bị Pháp đóng cửa. Chúng bắt ông, kết án 10 năm biệt xứ sang Phnôm Pênh.

Lương Ngọc Quyến là con trai đã hưởng ứng phong trào Đông du, theo Phan Bội Châu lập Việt Nam Quang phục hội. Ông bị bắt ở Trung Quốc giải về Việt Nam giam ở nhà lao Thái Nguyên. Ông liên lạc với Đội Cấn làm binh biến rồi hy sinh tháng 9/1917. Phố Lương Văn Can chạy song song với Hàng Đào, phố Lương Ngọc Quyến song song với Hàng Bạc, đều nằm trong khu phố cổ.

Thời hiện đại có hai cha con Hoàng Đạo Thành - Hoàng Đạo Thúy, vốn gốc họ Cung ở làng Kim Lũ, xã Đại Kim, huyện Thanh Trì, nay thuộc quận Hoàng Mai. Ông Hoàng Đạo Thành đỗ cử nhân, làm quan giáo thụ ở các huyện Quốc Oai, Hoài Đức, Đa Phúc, Thuận Thành, Từ  Sơn; làm Tri huyện Quế Dương, Thuận Thành; Thương tá Bắc Ninh, viết Việt  sử tân ước, Việt sử tứ tự, Đại Nam hành nghĩa liệt nữ truyện…

Hoàng Đạo Thúy về cư trú nhiều năm ở làng Đại Yên, dạy học, tham gia Ban chỉ đạo Liên đoàn hướng đạo Bắc Kỳ, hoạt động truyền bá chữ quốc ngữ, cứu tế xã hội, viết báo… ông được cử vào đoàn đại biểu Hà Nội dự Quốc dân đại hội Tân Trào quyết định Tổng khởi nghĩa. Cách mạng thành công, ông làm Cục trưởng Cục Thông tin - Liên lạc, Giám đốc trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, Cục trưởng Cục Giao thông dân binh, Cục trưởng Cục Quân huấn Bộ Tổng tham mưu…, được phong hàm đại tá, viết các tác phẩm: Trai nước Nam làm gì, Anh Tư Bền, Người và cảnh Hà Nội, Hà Nội phố phường xưa, Hà Nội thanh lịch… và nhận giải thưởng Thăng Long năm 1994. Phố Hoàng Đạo Thành được đặt ở ngay quê hương Kim Lũ, thuộc phường Kim Giang, quận Thanh Xuân. Phố Hoàng Đạo Thúy nối Lê Văn Lương và Trần Duy Hưng trong khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính.

Và những anh em

Anh em ruột cùng được đặt tên phố có ba cặp. Triệu Quốc Đạt là thủ lĩnh vùng núi Quan Yên, quận Cửu Chân (Thanh Hóa), căm giận chế độ cai trị hà khắc của nhà Ngô đã cùng em gái khởi nghĩa năm 247. Cuộc chiến đấu đang diễn ra thuận lợi thì ông không may ốm nặng rồi mất, trao quyền hành lại cho em gái là Triệu Thị Trinh. Bà thường cưỡi đầu voi chỉ huy quân sĩ đánh trận. Nhà Ngô phải tiếp viện, tướng Lục Dận đem quân bao vây, bà tuẫn tiết trên ngọn Tùng Sơn. Phố Bà Triệu dài hơn 1.900 m từ Hồ Gươm đến đường Đại Cồ Việt, qua các phường Hàng Bài, Tràng Tiền (quận Hoàn Kiếm) Nguyễn Du, Lê Đại Hành (quận Hai Bà Trưng). Phố Triệu Quốc Đạt nối Tràng Thi đến Hai Bà Trưng, thuộc phường Trần Hưng Đạo.

Anh em Đinh Lễ - Đinh Liệt , gọi Lê Lợi bằng cậu, tụ nghĩa dưới cờ Lam Sơn. Họ thành danh tướng đã tham dự trận chiến ở Khả Lưu, Bồ Ải (Nghệ An) bắt sống tướng giặc Chu Kiệt. Đinh Lễ chỉ huy trận giải phóng Diễn Châu, phá tan đạo thuyền lương giặc do Trương Hùng cầm đầu. Trong một trận phản kích của Vương Thông ở mặt phía nam Đông Quan tháng 3/1427, ông sa vào tay giặc ở Mi Động (Mai Động) và bị giết. Đinh Liệt tham chiến ở Chi Lăng - Xương Giang, toàn thắng được xếp loại công thần Đình thượng hầu. Ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều, đề xướng phế bỏ Nghi Dân đưa Tư Thành lên làm vua, mở ra thời Hồng Đức thịnh trị cho đất nước.  Phố Đinh Lễ chạy song song cạnh Tràng Tiền, còn phố Đinh Liệt nối Hàng Bạc đến Cầu Gỗ, trong khu vực phố cổ.

Thời hiện đại có hai anh em ruột là Nguyễn Công Hoan (tên thật là Nguyễn Công Mỹ) và Nguyễn Công Miều, tức Lê Văn Lương, quê ở huyện Văn Giang, Hưng Yên, trong một gia đình nho học truyền thống. Ông anh là nhà văn hiện thực nổi tiếng, viết truyện ngắn trào lộng và tâm lý xã hội, sau là chủ tịch đầu tiên của Hội nhà văn Việt Nam.  Ông em là nhà chính trị cách mạng sáng giá, 15 tuổi vào Thanh niên cách mạng đồng chí hội, 18 tuổi vào Đảng Cộng sản, sau lần lượt làm Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội 3 khóa liền (1976 - 1985). Ông được tặng thưởng Huân chương Sao vàng.




Cập nhật lúc : Thứ Hai, 22/09/2008 - 11:07 AM
http://baodatviet.vn/Home/congdongviet/Cung-vinh-danh-tren-dat-nghin-nam/20089/14999.datviet