Nhà văn Nguyễn Công Hoan (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)
Phạm Tiến Minh
Nhắc đến Nguyễn Công Hoan, người ta nhớ ngay đến một bậc thầy của truyện ngắn hiện thực phê phán, với những tác phẩm châm biếm sâu cay, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng bạn đọc. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về
Nhà văn Nguyễn Công Hoan.
1. Tiểu sử
N guyễn Công Hoan sinh ngày 6 tháng 3 năm 1903 tại Hưng Yên, mất ngày 6 tháng 6 năm 1977 tại Hà Nội. Ông quê gốc ở làng Xuân Cầu, tổng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên).
câu văn mang tính chất châm biếm các tầng lớp, quan lại cường hào bắt dân nghèo. Và sau này khi đi theo sự nghiệp văn chương, Nguyễn Công Hoan chuyên viết về thể loại châm biếm sâu cay.
2. Sự nghiệp
S au khi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm năm 1926, Nguyễn Công Hoan bắt đầu sự nghiệp dạy học, từng giảng dạy ở nhiều nơi như Hải Dương, Nam Định, Lào Cai, cho đến khi Cách mạng tháng Tám 1945 bùng nổ.
– Từ năm 1948, ông chính thức trở thành đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Đến năm 1951, Nguyễn Công Hoan tham gia Trại tu thư ngành giáo dục, biên soạn sách giáo khoa và bộ Sử Việt Nam hiện đại từ Pháp thuộc đến 1950 cho lớp 7 hệ chín năm.
3. Phong cách sáng tác
K hác với Nam Cao, người nhìn cuộc sống con người như một chuỗi ngày mòn mỏi, tha hóa, hay Vũ Trọng Phụng, người thấy đời chỉ toàn vô nghĩa, bỉ ổi, Nguyễn Công Hoan lại nhìn xã hội như một sân khấu hài kịch. Trong bối cảnh xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, nơi mọi giá trị bị đảo lộn, tất cả trở nên lố lăng, kệch cỡm, ông đã khéo léo vạch trần sự giả dối, lừa bịp, tạo nên những tình huống cười ra nước mắt, vừa hài hước vừa xót xa.
– Chính con gái ông, bà Lê Minh, đã từng viết trong hồi ký rằng:
“Khi nhiều nhà văn đương thời vẫn đắm chìm trong chủ nghĩa lãng mạn, với những tác phẩm mang đậm chất huyền ảo như Hồn bướm mơ tiên, thì cha tôi đã kiên định chọn cho mình một con đường riêng biệt.” Con đường đó là trào phúng, là lấy tiếng cười để phanh phui những bất công, vạch mặt bọn cường hào, quan lại tham lam, địa chủ tàn bạo và tư sản vô lương tâm.
– Không chỉ trong nước, phong cách độc đáo của ông còn được quốc tế ghi nhận.
GS.TS văn học người Nga Nikulin đã tôn vinh Nguyễn Công Hoan là “bậc thầy của truyện ngắn châm biếm.” Với hàng trăm truyện ngắn trào lộng, ông đã mở ra những bức tranh sinh động về xã hội thực dân nửa phong kiến, phơi bày những góc tối của đời sống đương thời.
4. Giải thưởng và vinh danh
N ăm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật.
- Năm 1936, truyện dài “
Tắt lửa lòng ” của nhà văn Nguyễn Công Hoan đã được soạn giả nổi tiếng Trần Hữu Trang chuyển thể thành vở cải lương nổi tiếng Lan và Điệp.
- Nhà văn Nguyễn Công Hoan là một trong số nhân vật Việt Nam có mặt trong cuốn Từ điển Bách khoa toàn thư của Liên Xô từ thập niên 1960.
- Tên tuổi của ông sau này đã được đặt tên cho những con đường như con đường Nguyễn Công Hoan tại hà Nội, đoạn giữa hai phố Ngọc Khánh và Nguyễn Chí Thanh.
5. Tác phẩm tiêu biểu
Nông dân và địa chủ ,
Tranh tối tranh sáng ,
Thế là mợ nó đi tây ,
Xin chữ cụ nghè ,
Tắt lửa lòng ,
Đồng hào có ma ,
Hỗn canh hỗn cư ,
Đống rác cũ ,
Đời viết văn của tôi ,
Phành phạch ,
Cô làm công ,
Người cặp rằng hầm xay lúa ở ngục Côn Lôn 1930 , Tuyển tập Nguyễn Công Hoan,
Cô giáo Minh ,…
6. Nhận định, đánh giá
L ê Thị Đức Hạnh:
“Nguyễn Công Hoan cũng đã sống ở nông thôn trong nhiều năm, ông chịu khó quan sát nên có nhiều hiểu biết về nông thôn. Ông sáng tác nhiều truyện về đề tài này.”
– Trương Chính:
“Nguyễn Công Hoan là một anh pha trò và một anh pha trò đậm. Anh pha trò ấy đã hiểu nghề, đã thành thạo lắm.”
– Nhà phê bình văn học đầu ngành như Nguyễn Huệ Chi và Phong Lê:
“Cái cười của Nguyễn Công Hoan là một phương tiện đả kích… có sức công phá thật mạnh mẽ. Đôi lúc ta còn bất chợt thấy trong cái cười hài hước của ông một chút ngậm ngùi, một tình thương có thể nói là kín đáo.”
– Nguyễn Hoành Khung:
“Truyện ngắn trào phúng của Nguyễn Công Hoan là hiện tượng chưa có tới hai lần trong văn học Việt Nam”.
– Phạm Quỳnh:
“Truyện viết hay như Tây”.
– Từ điển Bách khoa Việt Nam:
“Có thể nói Nguyễn Công Hoan là ngọn cờ đầu của văn học hiện thực phê phán Việt Nam…
– Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam:
“Nói đến Nguyễn Công Hoan trước hết là nói đến một bậc thầy truyện ngắn trong văn học Việt Nam hiện đại.
